Nabici w PET


W 1941 r. w laboratoriach brytyjskiej firmy Calico Printers Association opracowano nowy materiał do produkcji włókien syntetycznych – PET. Inaczej tereftalan etylenu, termoplastyczny polimer z grupy poliestrów o szerokim zastosowaniu w przemyśle tekstylnym i opakowaniowym.

  • PET - bezpieczeństwo stosowania

Wiele lat później, bo w 1973 r. Nathaniel Wyeth, amerykański inżynier opracował i opatentował metodę otrzymywania butelek PET [3]. Tak rozpoczęła się, trwająca już ponad 4 dekady, światowa kariera tego opakowania. W samej Polsce dostępne jest ono krócej, bo od czasu przemian ustrojowych w latach 1989/90. W 2015 roku światowa produkcja opakowań PET osiągnie poziom około 25 mln ton, a stanowi tylko około 30% całej produkcji tego tworzywa [4,5].

Szkło do lamusa

petsymbol

Opakowania plastikowe w wielu dziedzinach już zastąpiły opakowania szklane, a ich ekspansja wciąż trwa. Są szeroko używane do pakowania żywności. W obecnych czasach woda butelkowana dostępna jest głównie w butelce PET, podobnie wiele soków dotychczas pakowanych w opakowania szklane. Znajdziemy w niej również takie produkty jak olej spożywczy, mleko, jogurty, piwo, keczup czy musztarda. Coraz częściej pojawiają się słoiki wykonane z tego tworzywa.

Jak powinniśmy spoglądać na tę ekspansję? Czy opakowanie PET jest tak dobre, że wypiera z użycia mające za sobą tysiące lat historii szkło? Materiał służący do opakowania żywności nie powinien wpływać na jej właściwości i cechy organoleptyczne, szkło jest neutralne dla zawartego w nim produktu, uważano że butelka PET też, do niedawna.

PET a bezpieczeństwo żywności

niebezpieczeństwo zdrowotne - PET

W sieci pojawiają się informacje o rzekomej zawartości w opakowaniach PET bisfenolu A (BPA). Jest to substancja o charakterze estrogenowym, mająca związek z rozwojem otyłości, zaburzeniami działania hormonów tarczycy oraz podwyższonym ryzykiem rozwoju nowotworów w tym raka piersi. [6, 7, 8, 9, 10]

Informację tę należy zdementować jako nieprawdziwą, opakowania PET nie mają kontaktu z tą substancją na żadnym etapie produkcji. BPA znajduje się natomiast w opakowaniach wykonanych z poliwęglanu (oznaczenie PC, 07), z których wykonuje się np. butle na wodę 18,9 l do dystrybutorów.

Jednak PET kryje w sobie inne zagrożenia. Badania wskazują, że butelka PET nie jest obojętna dla żywności. W 2005 r. Shotyk i wsp. zainspirowani wcześniejszymi japońskimi badaniami, sprawdzili migrację antymonu (Sb) z opakowań PET do zawartej w nich wody. W badaniu sprawdzono 63 wody butelkowane z Kanady i Europy (w tym Polski). Potwierdzono przypuszczenia, że z opakowań PET Sb migruje do wody, a migracja ta wzrasta wraz z czasem przechowywania wody w butelce[11]. Antymon jest używany jako katalizator przy produkcji butelek, stąd jego zawartość w nich. Ponadto pierwiastek ten podejrzewany jest o właściwości rakotwórcze. Kolejne badania innych autorów potwierdzają przenikanie antymonu z butelek do zawartej w nich wody, w przypadku krótkiego i prawidłowego przechowywania migracja ta jest niewielka i zazwyczaj mieści się w zalecanych normach (UE 5 μg/L-1, US EPA 6 μg/L-1, WHO 20 μg/L-1)[12, 13, 14]. Jednak w przypadku przechowywania pakowanej wody w wysokiej temperaturze lub nawet w temperaturze pokojowej, ale przez dłuższy kilkumiesięczny czas, stężenie antymonu rośnie ponad dopuszczalne limity[15, 16].

PET - zdrowie człowieka

Jak już wspominano butelki PET to nie tylko woda. Dużo większy stopień migracji antymonu zaobserwowano w przypadku soków owocowych. Stężenia tego związku przekraczały dopuszczalne w wodzie dawki nawet 2,7 razy! Niestety obecne przepisy nie regulują zawartości antymonu w innych produktach spożywczych, a tych pakuje się w PET coraz więcej[14].

Kolejnym zagrożeniem potwierdzonym przez szereg niezależnych badań, na które zwrócono uwagę, jest migracja z opakowań PET substancji o charakterze estrogenowym.  Przy użyciu szczepu drożdży, który jest wskaźnikiem dla estrogenów oraz ślimaków – wodożytki nowozelandzkiej, która z racji swojej wrażliwości na estrogeny również może służyć do ich wykrywania, wykazano większą zawartość substancji o charakterze estrogenów w próbkach pochodzących z butelek PET w stosunku do butelek szklanych[17]. Nie wiadomo o jaką lub jakie konkretne substancje chodzi, wymaga to dalszych badań. Przyjmowanie substancji tego typu, może powodować ich przyłączanie się do receptorów estrogenowych, a w konsekwencji, zaburzenia gospodarki hormonalnej organizmu.

Pozostałe produkty, takie jak mleko czy jogurty, również powinny zostać sprawdzone pod kątem przedstawionych zagrożeń. Na przykładzie soków owocowych widać, że przenikanie niepożądanych substancji z opakowań PET do zawartych w nich produktów może być większe w przypadku innych produktów niż woda.

Woda mineralna i PET - wpływ plastiku na wodę

O ile jeden litr dobrze i krótko przechowywanej wody zawiera małe ilości niepożądanych związków migrujących z opakowania, to w połączeniu z kolejnymi dawkami z innych, codziennie spożywanych produktów, ilość ta może się okazać istotna dla naszego zdrowia.

Co na to środowisko?

Pora na trochę matematyki. Roczna światowa produkcja opakowań PET na 2015 rok ma wynieść 25 milionów ton. Na wyprodukowanie 1 kg PET potrzeba 1,9 kg ropy naftowej, daje to 47,5 biliona kg ropy, w przybliżeniu na wytworzenie tej ilości PET potrzeba 352 miliony baryłek. Taka ilość ropy pokrywa prawie 2 letnie zapotrzebowanie całego naszego kraju! [18] A z recyklingiem jest krucho. W 2012 roku w Europie odzyskano 52% wyprodukowanych opakowań, ale w Polsce wskaźnik ten może być nawet o połowę niższy. Pozostałe butelki trafiają na wysypiska, a te które są poddawane recyklingowi używane są do produkowania innych towarów, więc nowe butelki wciąż powstają zużywając kolejne surowce[19, 20]. Obciążenie jakie generuje dla środowiska produkcja opakowań PET jest kolejnym argumentem poddającym w wątpliwość sens ich używania.

Napoje w szklanych butelkach - wpływ PET na wodę

Jaka jest alternatywa?

Wiele produktów spożywczych wciąż jest dostępna w opakowaniach szklanych, wybierając je, damy sygnał producentom w najlepszy możliwy sposób - kierując nasze pieniądze tam, gdzie stosuje się opakowania w pełni bezpieczne dla zdrowia. Należy unikać soków pakowanych w plastikowe butelki, soki możemy wyciskać sami lub wybierać te nieliczne, ale wciąż obecne na rynku, które pozostały wierne szklanej butelce.

Z większości napojów gazowanych można zrezygnować lub znacząco ograniczyć ich spożycie. Co do wody, spośród butelkowanych tylko niektóre mineralne są warte uwagi, pozostałe nie odbiegają jakością od wody kranowej. Jeśli ktoś ma obawy co do jakości tzw. kranówki lub przeszkadza mu obecny w niej chlor, może zaopatrzyć się w filtr do wody usuwający chlor i ewentualne metale ciężkie lub korzystać z pobliskiego źródełka!

Podsumowanie

Opakowania PET są produktem wciąż kryjącym tajemnice o nie do końca znanym wpływie na przechowywaną w nich żywność. Co za tym idzie, są produktem potencjalnie niebezpiecznym dla ludzkiego zdrowia. Dlaczego dopuszcza się je do kontaktu z praktycznie wszystkimi produktami spożywczymi bez odpowiednich badań? Cóż, jak nie wiadomo o co chodzi, to zapewne chodzi o pieniądze.

 

Piśmiennictwo:

1. Whinfield J. R. i Dickson J. T.: Polymeric Linear Terephthalic Esters. Patent US 2465319 A. USA, 03.22.1941 r.

2. Gleick P. H. i Cooley H. S.: Energy implications of bottled water. Environmental Research Letters. 2008, nr 4.

3. Wyeth N. C.: Biaxially Oriented Poly(ethylene Terephthalate)bottle. Patent US 3733309 A, USA, 05.15.1973 r.

4. Merchant Research & Consulting ltd. [Online] Dostęp: 10.20.2014 r. http://mcgroup.co.uk/news/20140117/global-pet-supply-exceed-2439-mln-tonnes-2015.html.

5. opakowania.com.pl. [Online] Dostęp: 10.20.2014 r. http://opakowania.com.pl/Wiadomości/Europejski-rynek-PET-na-tle-rynku-światowego-26086.html.

6. Elobeid A. M., Allison D. B.: Putative environmental-endocrine disruptors and obesity: a review.; Current Opinion in Endocrinology, Diabetes & Obesity. 2008, nr 15.

7. Fernandez S.V., Russ J.: Estrogen and Xenoestrogens in Breast Cancer.; Toxicologic pathology. 2010, tom 38(1).

8. Flint S. i wsp.: Bisphenol A exposure, effects, and policy: A wildlife perspective.; Journal of Environmental Management. 2012, tom 104.

9. Gupta R. C.: Reproductive and Developmental Toxicology. 2011, Academic Press, Elsevier.

10. Welshons V. W. i wsp.: Large Effects from Small Exposures. III. Endocrine Mechanisms Mediating Effects of Bisphenol A at Levels of Human Exposure.; Endocrinology. 2006, tom 147(6).

11. Shotyk W. i wsp.: Contamination of Canadian and European bottled waters with antimony from PET containers. Journal of Environmental Monitoring. 2006, nr 8.

12. Sánchez-Martínez M. i wsp.: Migration of antimony from PET containers into regulated EU food simulants.; Food Chemistry. 2013, tom 141(2).

13. Welle F., Franz R.: Migration of antimony from PET bottles into beverages: determination of the activation energy of diffusion and migration modelling compared with literature data.; Food additives & contaminants. Part A, Chemistry, analysis, control, exposure & risk assessment. 2011, tom 28(1).

14. Hansen C. i wsp.: Elevated antimony concentrations in commercial juices.; Journal of Environmental Monitoring. 2010, nr 4.

15. Carneado S. i wsp.: Migration of antimony from polyethylene terephthalate used in mineral water bottles. Food Chemistry. 01.2015 (online 2014), tom 166, s. 544–550.

16. Tukur A. i wsp.: PET bottle use patterns and antimony migration into bottled water and soft drinks: the case of British and Nigerian bottles.; Journal of Environmental Monitoring. 2012, tom 14(4).

17. Barrett R. J.: ENDOCRINE DISRUPTORS: Estrogens in a Bottle?; Environmental Health Perspectives. 2009, tom 117(6).

18. Vest H.: Production and Recycling of PET-Bottles. infoGate. 2003.

19. Petcore Europe. [Online] http://petcore.org.

20. Hopewell J. i wsp.: Plastics recycling: challenges and opportunities. Philosophical Transactions of the Royal Society B. 2009, tom 364(1526), s. 2115-2126 .

 
autor:
mgr dietetyki Paweł Wesołowski
absolwent Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

« Powrót do bazy wiedzy

O nas

akredytacja-kuratorium-oswiaty.jpg

Akademia Dietetyki jest wyspecjalizowaną placówką oświatową, której organem założycielskim jest Fundacja Rozwoju Kapitału Ludzkiego.

więcej...

Nasi wykładowcy

image_1.jpg

Agnieszka Guligowska

dyrektor merytoryczny

image_3.jpg

Sylwia Szota

Gdańsk

image_5.jpg

Paweł Janus

Kraków

image_20.jpg

Olga Mrawiec

Warszawa

robert-gajda.jpg

Robert Gajda

Wrocław


Dla uczestników szkoleń

akademia-dietetyki-regulamin.jpg

Regulamin

Regulamin placówki oświatowej "Akademia Dietetyki" - Centrum Kształcenia Ustawicznego...

więcej...

absolwent-dietetyki.jpg

Co potrafią nasi absolwenci?

Absolwenci Akademii Dietetyki są profesjonalnie przygotowani do pracy w obszarze dietetyki...

więcej...

egzamin-dietetyk.jpg

Literatura obowiązkowa i uzupełniająca

czyli, co warto przeczytać, aby wiedziec więcej...

więcej...

kurs-dietetyki.jpg

Niezbędnik kursanta

czyli, co każdy uczestnik szkolenia wiedzieć powinien... 

więcej...


Wyróżnienia, podstawy prawne

kuratorium-oswiaty-w-lodzi.jpg

Akredytacja Kuratora Oświaty w Łodzi

Najwyższa jakość naszych szkoleń została potwierdzona przyznaniem akredytacji Kuratora Oświaty w Łodzi.

więcej...

Egzamin potwierdzający przygotowanie do zawodu

Kurs zaawansowany dietetyki kończy się egzaminem umożliwiającym potwierdzenie przygotowania do zawodu dietetyk.

więcej...

Zaświadczenia

Akademia Dietetyki jako placówka oświatowa, ma prawo wydawania zaświadczeń o ukończeniu danego szkolenia na drukach MEN.

więcej...

Opinie o Akademii Dietetyki 

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Lublinie - opinie

"Program szkolenia był zgodny z moimi oczekiwaniami. Materiał przekazywany w sposób jasny i klarowny. Kurs podstawowy zachęcił do poszerzania swojej wiedzy na kursie zaawansowanym."

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Gdańsku - opinie

"Organizowany przez Akademię Dietetyki kurs oceniam jak najbardziej pozytywnie. Jego forma w zadawalającym stopniu spełniła moje oczekiwania, ponieważ poza uzyskaniem wiedzy teoretycznej, nauczyłam się wielu praktycznych rzeczy."

opinia.jpg

Kurs dietetyki we Wrocławiu - opinie

"Wiedza oraz sposób przekazywania informacji był na najwyższym poziomie. Bardzo miła i sympatyczna atmosfera[...]"

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Warszawie - opinie

Na szkolenie szłam "z przymusu zawodowego" a już po pierwszym spotkaniu wiedziałam, że to była bardzo dobra decyzja. Uważam, że każdy kto chce świadomie  żyć powinien takie szkolenie przejść.

więcej...

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Katowicach - opinie

Jako uczestnicy kursu podstawowego oraz zaawansowanego z zakresu dietetyki realizowanego w Państwa Akademii, chcielibyśmy wyrazić swoją opinię na temat prowadzącej zajęcia...

więcej... 

opinia.jpg

Kursy z dietetyki dla seniorów w Łodzi - opinie

Opinie osób po 60 roku życia na temat kursów dla seniorów w Łodzi realizowanych w ramach projektu "Zdrowa dojrzałość: wolontariat kompetencji z zakresu dietetyki" prowadzonego w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych (ASOS)

więcej...