Jak jeść, żeby nie zjeść zbyt dużo?


W ciągu dnia podejmujemy aż 200 decyzji dotyczących jedzenia, z czego świadomi jesteśmy około 30 z nich. Przekonani, że działamy racjonalnie, nie dostrzegamy wielu innych zależności naszego umysłu. 

  • Kosz jedzenia

Jako dobry przykład warto podać badanie przeprowadzone z udziałem studentów Harvard University. Wynika z niego, że jeśli przed spożyciem zaledwie poliże się jedzenie, zostanie ono przez ludzi nie tylko ocenione jako smaczniejsze, ale będą oni również gotowi więcej za nie zapłacić (WebMD, 2005) – czy brzmi to racjonalnie?

Pieniądze w kieszeni

To nie jedyna zależność zwiększająca chęci opróżnienia portfela - coraz częściej wprowadzane akcje typu płać jedną kwotę i jedz ile chcesz, sprzyjają objadaniu. Jak pokazują badania, ludzie konsumują wtedy więcej niż potrzebują, ponieważ podświadomie dążą do tego, aby posiłek zrekompensował poniesione koszty (Tkaczyk 2014 ). Co więcej, efekt ten znacząco intensyfikuje popularne przekonanie: „skoro już zapłaciłem, zjem więcej”.

Sztućce

Rozmiar ma znaczenie

Ludzki umysł często daje się oszukać złudzeniom, oszukany – wprowadza w błąd również żołądek. Zaangażowanie uwagi pozwala uwolnić się z trybu autopilota. Wystarczy zastosowanie takich trików jak wybór mniejszego niż zwykle talerza, badania wykazały, że jego rozmiar może wpłynąć na zmniejszenie konsumpcji aż o 25 – 50%, działa również przełożenie łyżki/widelca do ręki innej niż dominująca. Znaczenie ma także wielkość sztućców, nie bez powodu posługując się pałeczkami jemy mniej. Ponieważ zajmuje to więcej czasu, wolniejsze jedzenie sprzyja szybszemu poczuciu sytości.

Nie tylko wielkość talerza ma znaczenie, również kształt szklanki. Kiedy wysoką i niską zastąpimy wąską, mózg ze zwiększoną o prawie 30% skutecznością rozpozna ilość płynu. Również jedząc z dużej torby chipsów, zjemy więcej niż gdy opakowanie byłoby mniejsze. PLOS ONE opublikowało w tym temacie interesujące badanie. Uczestnikom podano zupę, nie byli oni jednak świadomi tego, że miska wciąż była napełniana. Tłumaczyli więc, że jedzenie było smaczne i jedli wolniej. W rzeczywistości zjedli o 73% więcej niż osoby, których miska „sama się nie wypełniała”.

Miska ze słodyczami

Badania przeprowadzone przez profesora Wasinka wskazały na istotne zależności. Otóż okazuje się, że ludzie jedzą więcej, jeśli zapakują kanapki zamiast folii aluminiowej, w przezroczystą torebkę. Również ilość zjedzonych czekoladek zwiększy się znacząco, jeśli będą one stały na blacie lub biurku zamiast w zamkniętej szafce. Z niskich pękatych szklanek ludzie wypiją więcej, a do większych misek czy pojemników zawsze nałożone zostaną większe porcje.

Autor „Beztroskiego jedzenia”, również dowiódł eksperymentalnie, że z większego kubełka popcornu ludzie są gotowi zjeść o połowę więcej – nawet w sytuacji, w której uważają, że jedzenie smakowało okropnie. Wynika to z faktu, że sama obecność jedzenia, wystarczy do aktywizacji połączenia w mózgu odpowiedzialnego za zachowanie (Wansink, 2010).

Niebieska zastawa stołowa

Również kolor talerza może wpływać na subiektywne wrażenia. Na Cornell University wykazano, że jeśli jedzenie ma taki sam kolor jak talerz – jemy więcej. Kolory stymulują mózg. Według naukowców to właśnie niebieski kolor powoduje obniżenie apetytu. Tłumaczy się to ewolucyjnym mechanizmem naszego organizmu, który ze względów bezpieczeństwa został zaprogramowany, aby unikać żywności o barwie niebieskiej i czarnej. Produkty w tym kolorze w sposób naturalny nasz mózg rozpoznaje jako mniej atrakcyjne. Okazuje się więc, że w celu zmniejszenia apetytu warto zakupić naczynia w kolorze niebieskim lub czarnym oraz zdecydować się na dodatki tej barwy w pomieszczeniu jadalnym. Pomocne może okazać się również niebieskie światło w lodówce. Za najbardziej apetyczny zostały uznane kolory: żółty i czerwony. Czy więc barwy popularnej sieciówki fast food to przypadek?

Również „bezpieczny” biały kolor, może okazać się zdradliwy. Ponieważ czysta biel kojarzy się z czystością i lekkością, zmniejsza wrażenie kaloryczności posiłków, w białym otoczeniu z mniejszymi wyrzutami sumienia sięgamy po jedzenie (Piechocka 2000). 

  • Obżartuch

Najpierw polub siebie

Poza czynnikami dotyczącymi otoczenia takimi jak większy lub mniejszy, czerwony lub niebieski talerz znaczenie ma to, jak sami nastawiamy własny mózg. Badania Wake Forest University wykazały, że nazywanie siebie grubasem prowadzi do negatywnego programowania umysłu i tycia. Obniżony poziom zadowolenia z siebie sprzyja jedzeniu większej ilości słodyczy, przyjazne nastawienie wobec siebie znacząco odwraca tę tendencję (Wake Forest University, 2007).

 

Rytm jedzenia

Jak się okazuje wpływ na wielkość spożywanych porcji ma również towarzysząca jedzeniu muzyka oraz oświetlenie. Co interesujące, zależność ta wydaje się przeczyć popularnemu przekonaniu, że delikatne oświetlenie i nastrojowa muzyka zwiększają spożywane porcje. Jesteśmy bowiem bardziej skłonni do ograniczania swoich porcji, im mniej intensywna jest muzyka i światło (Cornell University 2012) - ciekawe więc dlaczego bywalcy fast foodów wydają się nie potwierdzać tej teorii?

Piśmiennictwo:

  1. Chacker A. M., Why Food Companies  Are Fascinated by the Way We Eat, Texture Is Almost as Important as Taste in New Products, The Wall Street Journal, 2013
  2. Grzesiak M., Psychologia jedzenia, czyli kiedy jedzenie przestaje mieć z jedzeniem cokolwiek wspólnego, 2014
  3. Piechocka J. Siła koloru – tuczy czy odchudza?, Vitalia, 2000
  4. Jeffrey M., Brunstrom J. M., Burn J. F., Sell N.R, Collingwood J. M., Rogers P. J., Wilkinson L. L., Hinton E. C., Maynard O. M., Ferriday D., Episodic Memory and Appetite Regulation in Humans, PLOS ONE, 2012
  5. Reboussin B. A, Rejeski W. J, Martin K.A, Callahan K., Dunn A. L, King A.C, Sallis J.F, Correlates of satisfaction with body function and body appearance in middle- and older aged adults: The activity counseling trial, Psychology & Health, Volume 15, Issue 2, 2007
  6. Tkaczyk J., Konsument w restauracji – wybrane aspekty zachowań konsumenckich, 2014
  7. Wansink, B., Ittersum V., Fast Food restaurant Lighting and Music can Reduce Calorie Intake and Increase Satisfaction.Psychological Reports: Human Resources & Marketing, 111(1), 2012
  8. Wasink B., Ittersum K., Painter J.E., How Descriptive Food Names Bias Sensory Perceptions in Restaurants, Journal of Food Quality and Preferences, 2005.
  9. Wansink, B., Park, S. B., Sensory suggestiveness and labeling: Do soy labels bias taste? Journal of Sensory Studies, 17(5), 2002
  10. Wansink B., Mindless Eating. Why we eat more than we think, Mind 2010
  11. Wieczorkowska – Wierzbińska G., Języczek u wagi, Psychologia dziś numer 2, 2012
  12. Wieczorkowska – Wierzbińska G., Psychologiczne ograniczenia, Warszawa 2011
 

autor:
mgr psychologii Agata Orłowska
spec. psychologii klinicznej
absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego

 
« Powrót do bazy wiedzy

O nas

akredytacja-kuratorium-oswiaty.jpg

Akademia Dietetyki jest wyspecjalizowaną placówką oświatową, której organem założycielskim jest Fundacja Rozwoju Kapitału Ludzkiego.

więcej...

Nasi wykładowcy

image_1.jpg

Agnieszka Guligowska

dyrektor merytoryczny

image_3.jpg

Sylwia Szota

Gdańsk

image_5.jpg

Paweł Janus

Kraków

image_20.jpg

Olga Mrawiec

Warszawa

robert-gajda.jpg

Robert Gajda

Wrocław


Dla uczestników szkoleń

akademia-dietetyki-regulamin.jpg

Regulamin

Regulamin placówki oświatowej "Akademia Dietetyki" - Centrum Kształcenia Ustawicznego...

więcej...

absolwent-dietetyki.jpg

Co potrafią nasi absolwenci?

Absolwenci Akademii Dietetyki są profesjonalnie przygotowani do pracy w obszarze dietetyki...

więcej...

egzamin-dietetyk.jpg

Literatura obowiązkowa i uzupełniająca

czyli, co warto przeczytać, aby wiedziec więcej...

więcej...

kurs-dietetyki.jpg

Niezbędnik kursanta

czyli, co każdy uczestnik szkolenia wiedzieć powinien... 

więcej...


Wyróżnienia, podstawy prawne

kuratorium-oswiaty-w-lodzi.jpg

Akredytacja Kuratora Oświaty w Łodzi

Najwyższa jakość naszych szkoleń została potwierdzona przyznaniem akredytacji Kuratora Oświaty w Łodzi.

więcej...

Egzamin potwierdzający przygotowanie do zawodu

Kurs zaawansowany dietetyki kończy się egzaminem umożliwiającym potwierdzenie przygotowania do zawodu dietetyk.

więcej...

Zaświadczenia

Akademia Dietetyki jako placówka oświatowa, ma prawo wydawania zaświadczeń o ukończeniu danego szkolenia na drukach MEN.

więcej...

Opinie o Akademii Dietetyki 

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Lublinie - opinie

"Program szkolenia był zgodny z moimi oczekiwaniami. Materiał przekazywany w sposób jasny i klarowny. Kurs podstawowy zachęcił do poszerzania swojej wiedzy na kursie zaawansowanym."

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Gdańsku - opinie

"Organizowany przez Akademię Dietetyki kurs oceniam jak najbardziej pozytywnie. Jego forma w zadawalającym stopniu spełniła moje oczekiwania, ponieważ poza uzyskaniem wiedzy teoretycznej, nauczyłam się wielu praktycznych rzeczy."

opinia.jpg

Kurs dietetyki we Wrocławiu - opinie

"Wiedza oraz sposób przekazywania informacji był na najwyższym poziomie. Bardzo miła i sympatyczna atmosfera[...]"

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Warszawie - opinie

Na szkolenie szłam "z przymusu zawodowego" a już po pierwszym spotkaniu wiedziałam, że to była bardzo dobra decyzja. Uważam, że każdy kto chce świadomie  żyć powinien takie szkolenie przejść.

więcej...

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Katowicach - opinie

Jako uczestnicy kursu podstawowego oraz zaawansowanego z zakresu dietetyki realizowanego w Państwa Akademii, chcielibyśmy wyrazić swoją opinię na temat prowadzącej zajęcia...

więcej... 

opinia.jpg

Kursy z dietetyki dla seniorów w Łodzi - opinie

Opinie osób po 60 roku życia na temat kursów dla seniorów w Łodzi realizowanych w ramach projektu "Zdrowa dojrzałość: wolontariat kompetencji z zakresu dietetyki" prowadzonego w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych (ASOS)

więcej...