Żywność funkcjonalna – nowości na rynku

W obecnych czasach nieustannie jesteśmy bombardowani wiadomościami na temat żywności i zdrowego stylu życia. Media informują nas co powinniśmy jeść, a co jest szkodliwe. Ostrzegają przed żywnością GMO i zachęcają do spożywania produktów o obco brzmiących nazwach. Diety, które kiedyś były zachwalane na łamach czasopism, teraz są przez nie krytykowane. Jednocześnie pojawiają się nowe diety, często nawiązujące do tzw. żywności naturalnej, ekologicznej. Na sklepowych i aptecznych półkach piętrzą się też „cudowne” suplementy, które mają pomóc w utrzymaniu prawidłowej sylwetki, zdrowia i wiecznie młodego wyglądu. W takim natłoku niknie jednak gdzieś hasło „żywności funkcjonalnej”, o której coraz więcej możemy znaleźć w prasie naukowej i której rynek intensywnie się rozwija. Czy jednak zwykły konsument, który otrzymuje z mediów szereg sprzecznych informacji na temat żywienia nie podejdzie z nieufnością do takiej żywności? 

Czym jest żywność funkcjonalna?

To produkty spożywcze, które wykazują korzystny i udokumentowany wpływ na jedną lub więcej funkcji organizmu człowieka, który polega na poprawie stanu zdrowia, samopoczucia lub zmniejszeniu ryzyka niektórych chorób. Efekt ten nie zależy jednak od obecności składników odżywczych uznanych za tradycyjnie niezbędne, ale wynika z obecności innych związków bioaktywnych. Należy też zaznaczyć, że żywność funkcjonalna nie ma nic wspólnego z modyfikacjami genetycznymi i powinna mieć postać żywności konwencjonalnej. Do wzbogacenia żywności w cenne składniki jak np. kwasy omega-3 wykorzystuje sie m.in. nanotechnologię. Żywnością funkcjonalną są więc np. wzbogacane w stanole margaryny, które pomagają w obniżeniu poziomu cholesterolu w organizmie.

Wszechstronne mikroalgi?

Już od kilkunastu lat algi znaleźć można w produktach kosmetycznych takich jak kremy czy maseczki. Skoro z ich dobroczynnych właściwości może czerpać nasza skóra, to czemu nie miałby cały organizm? Ostatnio pod lupą naukowców znalazły się mikroalgi, które wytwarzają wiele substancji o właściwościach antyoksydacyjnych, poprawiających profil lipidowy i obniżających ciśnienie krwi. Badania dowodzą, że żywność wzbogacona w białko z mikroalg potencjalnie mogłaby zmniejszyć częstość występowania chorób sercowo- naczyniowych. Ze względu na fakt, że mikroalgi rosną szybko i zawierają bardzo różnorodne peptydy, to ich zastosowanie w produktach wzbogacanych w białko wydaje się być bardzo obiecujące. Jeśli poszukamy to na polskim rynku znajdziemy już produkty spożywcze zawierające algi np. batoniki z Chlorellą.

Ser z rumiankiem

Rumianek jest jedną z bardziej rozpoznawalnych roślin leczniczych w naszym kraju. Od dawna napary z tej rośliny polecane są na bóle brzucha, a kąpiel z dodatkiem koszyczków rumianku pozwala doskonale się odprężyć. Okazuje się, że rumianek pospolity może zostać wykorzystany także do produkcji żywności funkcjonalnej. Dzięki obecności związków fenolowych, wykazuje działanie antyoksydacyjne i przeciwbakteryjne, co może skutecznie przyczynić się do przedłużenia okresu trwałości produktów. Portugalscy i serbscy badacze zaobserwowali, że dodanie sproszkowanego rumianku lub ekstraktu z rumianku w procesie produkcji sera zwiększa odporność produktu na zepsucie bez jednoczesnego powodowania zmian w składzie odżywczym (szczególnie w składzie kwasów tłuszczowych) produktu.

Zielone ziarna kawy – kolejna nieznacząca nowinka?

Od jakiegoś czasu na sklepowych półkach, można kupić zieloną kawę. Różni się ona od tradycyjnej metodą produkcji – jej obróbka kończy się przed procesem palenia. W ostatnich latach narosło wiele kontrowersji na temat tego czy zielona kawa sprzyja odchudzaniu czy też nie. Warto jej się bliżej przyjrzeć także z innych powodów. Zielona kawa działa antyoksydacyjnie i zawiera kwasy fenolowe (m.in. kwas chlorogenowy) oraz kofeinę, które odgrywają rolę w zapobieganiu chorobom degeneracyjnym, np. chorobie Alzheimera czy miażdżycy. Niestety picie takiej kawy nie każdemu przypadnie do gustu ze względu na specyficzny smak. Jak inaczej można wykorzystać korzystne właściwości tego produktu? Polscy naukowcy z Lublina przeprowadzili eksperyment, w którym upiekli chleb z dodatkiem sproszkowanych ziaren zielonej kawy. Pomimo lekko zielonego zabarwienia, w smaku był akceptowany przez konsumentów. Okazuje się więc, że może niedługo szeregi żywności funkcjonalnej zasili taki właśnie chleb, który dzięki swoim specyficznym właściwościom będzie ograniczał wchłanianie tłuszczu i poprawiał nastrój dzięki zawartości kofeiny.

 

Kto chętnie kupuje żywność funkcjonalną?

W badaniach nt. tego czy żywność funkcjonalna znajdzie się w koszyku konsumentów czy też nie, wzięto pod uwagę szereg zmiennych.

Czynniki wpływające pozytywnie na zakup żywności funkcjonalnej:

  • posiadanie rodziny/przyjaciół
  • bycie lekarzem/dietetykiem
  • posiadanie dzieci
  • wyższy dochód
  • wiedza nt.żywności.funkcjonalnej
  • entuzjazm wobec nowych produktów
  • zadowolenie z życia
  • zmniejszenie masy ciała
  • prozdrowotny styl życia
  • atrakcyjne opakowanie produktu
  • zdrowotne właściwości produktu

Czynniki wpływające negatywnie na zakup żywności funkcjonalnej:

  • cierpienie na neofobię żywieniową
  • odczuwanie niepokoju
  • cechy charakteru: ostrożność oraz wrażliwość

Co możemy znaleźć na polskim rynku?

Oprócz wspomnianych już batoników z mikroalgami, w sklepach możemy znaleźć także płatki śniadaniowe wzbogacane w witaminy i składniki mineralne, fortyfikowane mleka roślinne (np. z dodatkiem wapnia i wit.D), jogurty z dodatkiem prozdrowotnych szczepów bakterii oraz margaryny ze stanolami i kwasami EPA i DHA. Nie jest to cała lista dostępnych produktów, więc zachęcam do przejrzenia sklepowego asortymentu, prześledzenia jego składu i odkrycia nowej, ciekawej i korzystnej dla naszego zdrowia żywności funkcjonalnej.

Piśmiennictwo
1. Caleja C., Barros L., Antonio A., Ciric A., Barreira J., Sokovic M., Oliveira M., Santos-Buelga S., Ferreira F.: Development of a functional dairy food: Exploring bioactive and preservation effects of chamomile (Matricaria recutita L.). Journal of Functional Foods 2015, 16: 114-124.
2. Dziki D., Gawlik-Dziki U., Pecio Ł., Różyło R., Świeca M., Krzykowski A., Rudy S.: Ground green coffee beans as a functional food supplement – Preliminary study. LWT – Food Science and Technology 2015,6: 691-699.
3. Ejike C., Collins S., Balasuriya N., Swanson A., Mason B., Udenigwe C.: Prospects of microalgae proteins in producing peptide-based functional foods for promoting cardiovascular health. Trends in Food Science & Technology 2017, 59: 30-36.
4. Kaur N.,Singh D.P.: Deciphering the consumer behaviour facets of functional foods: A literature review. Appetite 2017, doi: 10.1016/j.appet.2017.01.033 [Epub ahead of print].
5. Oluk C.A., Karaca O.B.: Functional food ingredients and nutraceuticals, milk proteins as nutraceuticals nanoScience and food industry. Nanotechnology in Agri- Food Industry 2016, 4: 715-759.
6. Świderski F.(red.): Żywność wygodna i żywność funkcjonalna. Wydawnictwo WNT Warszawa 2003.

 

autor:
mgr dietetyki Marzena Pasztaleniec
absolwentka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Żywność funkcjonalna – nowości na rynku
5 (100%) 2 votes