Zielona kawa – nowy trend w żywieniu

Coraz większą popularność na rynku spożywczym zdobywa zielona kawa, która uznawana jest za nowy trend w dziedzinie dietetyki. W wielu sklepach pojawiają się charakterystyczne, przyciągające uwagę konsumentów opakowania, zawierające całe ziarna lub zmieloną zieloną kawę. Sklepy ze zdrową żywnością, suplementami i odżywkami poszerzyły swoją ofertę handlową o nowy rodzaj kawy, sugerując zdrowotne korzyści z jej picia. W dzisiejszych czasach wiele osób pragnie zredukować masę ciała w krótkim czasie, dlatego chętnie sięga po zieloną kawę w postaci naturalnej lub w postaci suplementów diety.

Zielona kawa pochodzi z ziaren kawowca nie poddanych procesowi palenia. Zawiera 13% białka, ok.15 % tłuszczu, 11% wody, 8 % cukru, 7% soli mineralnych (głównie magnezu i potasu), kwasy organiczne, witaminę PP i pektyny. Spośród innych produktów spożywczych i napoi wyróżnia się wysoką zawartością kwasu chlorogenowego (Tabela 1) [1,2].

Kwas chlorogenowy jest polifenolem o właściwościach przeciwutleniających o wysokiej biodostępności. Odpowiada za odczuwanie charakterystycznego cierpkiego smaku kawy [3]. Przypisuje się mu właściwości redukujące masę ciała oraz zapobiegania wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Takie działanie kwasu związane jest z hamowaniem 11-ß-dehydrogenazy hydrosteroidowej (11ßHSD-1) w tkance tłuszczowej i wątrobie oraz przekształceniem nieaktywnego hormonalnie kortyzonu w aktywny kortyzol. Redukcja masy ciała wiąże się także z zmniejszeniem wychwytu (wchłaniania) glukozy w jelicie cienkim [4]. Randomizowane badanie Vinson i wsp. wykazało, iż zażywanie kwasu chlorogenowego z zielonej kawy w postaci ekstraktu, znacznie przyczynia się do redukcji masy ciała (-8,04 ± 2.31 kg), zmniejszenia wskaźnika BMI (−2.92 ± 0.85 kg/m²) oraz procentowej zawartości tłuszczu (−4.44% ± 2.00%) [5]. Inne badania dowodzą zaskakujących efektów działania zielonej kawy w stosunku do masy ciała, wartości obwodu talii, procentowej zawartości tłuszczu brzusznego oraz wartości ciśnienia tętniczego.

Wyniki badania wykazały spadek ciśnienia skurczowego (2.65 ± 1.37mmHg) oraz rozkurczowego (3.10 ± 0.81mmHg)  u osób z prawidłowym ciśnieniem tętniczym. Badacze wskazują na jeszcze lepsze efekty ze stosowania zielonej kawy u osób ze stwierdzonym nadciśnieniem tętniczym.

Monitorowanie wartości ciśnienia tętniczego jest ważnym aspektem profilaktyki chorób układu sercowo-naczyniowego, ponieważ wzrost ciśnienia skurczowego o 2 mmHg zwiększa o 7 %  ryzyko śmierci z powodu choroby niedokrwiennej serca i o 10 % z powodu udaru mózgu [4,6]. Ostatnie badania wykazują, iż kwas chlorogenowy może wywierać korzystny efekt na zdrowie, poprzez jego właściwości przeciwzapalne, zmniejszające insulinooporność,  a nawet ochronne w stosunku do chorób neurodegeneracyjnych [5,7].

Zawartość kofeiny w ziarnach kawy zielonej wynosi 0,3-2,3% i jest podobna do jej zawartości w kawach parzonych [2]. Kofeina jest zaliczana do alkaloidów purynowych, występujących m.in. w kawie, herbacie (teina) oraz produktach z ziarna kakaowego (teobromina). Kofeina jest wchłaniana w przewodzie pokarmowym, a po godzinie od spożycia osiąga maksymalne stężenie we krwi. Kobiety w ciąży oraz karmiące nie powinny przekraczać dawki 150 mg kofeiny na dzień, co odpowiada 1-2 filiżankom kawy [8].

Spożywanie kofeiny w ilościach do 400 mg na dzień przez zdrowe, dorosłe osoby nie wpływa negatywnie na zdrowie, w tym nie zmniejsza gęstości mineralnej kości ani nie zwiększa ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Kofeina przyśpiesza akcję serca, rozszerza naczynia krwionośne i zwiększa uwalnianie neuroprzekaźników. Działanie kofeiny wiąże się również z nasileniem lipolizy w adipocytach i przyśpieszeniem przemiany materii.

Kofeina stymuluje termogenezę, przyczyniając się do szybszej utraty masy ciała [9,10].

Substancje bioaktywne występujące w kawie to diterpeny: kafestol i kahweol. Uważane są za substancje zarówno korzystne dla zdrowia jak i szkodliwe. Mają działanie hipercholesterolemiczne i podnoszące frakcję LDL cholesterolu (kafestol). Kahweol i kafestol są antyoksydantami, posiadającymi właściwości przeciwnowotworowe, przeciwzapalne oraz  hepatoprotekcyjne [11].

Wiele badań sugeruje korzystny wpływ zielonej kawy na zdrowie. Jednakże stosowanie jej w celu szybkiej redukcji masy ciała, może nie być wystarczające bez odpowiednio dobranej diety oraz aktywności fizycznej. Skuteczność suplementów diety zawierających ekstrakt z zielonej kawy powinna być potwierdzona przez grupy ekspertów.

Piśmiennictwo
1.Budryn G., Nebesny E.: Fenolokwasy – ich właściwości, występowanie w surowcach roślinnych, wchłanianie i przemiany metaboliczne. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XXXIX, 2006; 2,103–110
2. Frankowski M., Kowalski A., Ociepa A. i wsp.: Kofeina w kawach i ekstraktach kofeinowych i odkofeinowanych dostępnych na polskim rynku. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL., 2008;1:21–27
3.Jeszka M., Flaczyk E., Kobus-Cisowska J. i wsp.: Związki fenolowe – charakterystyka i znaczenie w technologii żywności. Nauka Przyr. Technol.,2010;4,2:19
4.Revuelta-Iniesta R., Al-Dujaili E.A.S.: Consumption of Green Coffee Reduces Blood Pressure and Body Composition by Influencing -HSD1 Enzyme Activity in Healthy Individuals: A Pilot Crossover Study Using Green and Black Coffee. BioMed Research International,2014
5.Vinson J.A., Burnham B.R., Negendran M.V.: Randomized, double-blind, placebo-controlled, linear dose, crossover study to evaluate the efficacy and safety of a green coffee bean extract in overweight subjects. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity: Targets and Therapy 2012:5 21–27
6.Kozuma K., Tsuchiya S., Kohori J. i wsp.: Antihypertensive effect of green coffee bean extract on mildlyhypertensive subjects. Hypertension Research,2005;28(9),711–718
7.Heitman E., Ingram DK.: Cognitive and neuroprotective effects of chlorogenic acid. Nutr Neurosci, 2014
8.Jarosz M., Wierzejska R., Mojska H. i wsp.: Zawartość kofeiny w produktach spożywczych. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLII, 2009; 3, 776–781
9.Żukiewicz-Sobczak W., Krasowska E., Sobczak P. i wsp.: Wpływ spożycia kawy na organizm człowieka. Med Og Nauk Zdr., 2012; 18(1): 71-76
10.Wikiera A., Mika M.: Wpływ metyloksantyn na emulgację i biodostępność lipidów masła szacowaną in vitro. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2012;3 (82), 55–63
11.Oigman S.S., de Souza R.O.M.A. , H.M. dos Santos Júnior i wsp.: Microwave-assisted methanolysis of green coffee oil. Food Chemistry 134,2012; 999–1004

 

autor
mgr dietetyki Anna Rogalska
absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Zielona kawa – nowy trend w żywieniu
4 (80%) 2 votes