Zielona herbata w świetle badań

Każdy z nas nieraz słyszał o właściwościach prozdrowotnych zielonej herbaty, ale czy tak naprawdę jej spożycie może przynieść odczuwalne dla nas korzyści? 

W zależności od procesu technologicznego otrzymuje się trzy główne rodzaje herbat, różniących się aromatem, smakiem, barwą oraz właściwościami, jakie posiadają. Wyróżniamy m.in. herbatę zieloną, nie poddaną procesowi fermentacji (utleniania), czerwoną – częściowo fermentowaną i czarną, która jest w pełni utleniona. W skład zielonej herbaty wchodzą białka (20%) w tym aminokwasy tj. tenina, węglowodany (5%) oraz tłuszcze. Ponadto zielona herbata zawiera 4 tyś. związków biologicznie aktywnych, najwięcej spośród wszystkich rodzajów herbat. Związki te występują w przeważającej ilości w postaci polifenoli, stanowiących, aż 30 % jej suchej masy. Najważniejszymi z nich są katechiny, głównie w postaci epikatechiny i galusanu epikatechiny. W dużej mierze to właśnie one są odpowiedzialne za właściwości prozdrowotne napoju. W składzie znajdziemy także związki tj. ksantyny (kofeina i teofilina), witaminy, oraz elementy śladowe.

Okazuje się, iż 10 filiżanek naparu (po 150 ml) dostarczana blisko 1 g polifenoli, co jest przyjęte za dawkę, która wykazuje działanie profilaktyczne, zapobiegając w szczególności chorobie niedokrwiennej serca. Co więcej, taka dawka związków polifenolowych wiązała się ze zmniejszeniem stężenia cholesterolu całkowitego u mężczyzn. Niestety u kobiet po przebytej menopauzie nie przynosiła statystycznych rezultatów.

Badania wykazują, iż zielona herbata przynosi korzystne efekty, jeśli wypijemy napar w ilości co najmniej 5 filiżanek na dobę. Z badania przeprowadzonego w Japonii z udziałem 5910 kobiet wynika, iż picie herbaty w takiej ilości zmniejszyło ponad 5-krotnie ryzyko udaru. Według innej metaanalizy z udziałem 1003 osób, spożycie 5 lub więcej porcji obniżyło o 37% ryzyko umieralności spowodowanej incydentem udarowym. Ponadto konsumpcja naparu w takiej dawce istotnie zmniejszyła stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL.

Każdego roku w Polsce na nowotwory złośliwe zapada ponad 135 tysięcy osób. Coraz więcej danych naukowych potwierdza że spożycie dobrej jakości „złotego naparu” wiąże się z działaniem antykarcynogennym. Dzieje się tak za sprawą wspomnianych już flawonoidów, galusanu i epigallokatechin. Kanadyjski przegląd badań wykazał, że spożywanie zielonej herbaty może pomóc w ochronie przed wczesnymi stadiami nowotworu piersi. W profilaktyce nowotworu żołądka zielona herbata wypadała zdecydowanie gorzej (nieistotny wpływ). Metaazaliza z 2015 roku wykazuje, że wyższe spożycie herbaty może mieć działanie ochronne na raka tarczycy, zwłaszcza w Europie i Ameryce. Zaskakujące wyniki dotyczą nowotworu płuc. Palenie tytoniu nie wpływa na zmniejszenie działania biologicznego katechin, dlatego ich wpływ jest niezależny od nałogu. Japończycy pijący więcej herbaty i palący znacznie więcej tytoniu w porównaniu do Amerykanów, zdecydowanie rzadziej zapadali na raka płuc. Według raportu WHO w kraju kwitnącej wiśni średnia długość życia jest najwyższa. Za tak dobry wynik oczywiście może odpowiadać spora ilość fitozwiązków zawarta w powszechnie spożywanych tam produktach tj. zielona herbata. Warto jednak podkreślić, że dieta japońska wyróżnia się stosunkowo niską kalorycznością przy jednoczesnej dużej zawartości błonnika pokarmowego, co może wpływać na zmniejszenie umieralności ogólnej.

W świetle aktualnego stanu wiedzy bezpieczne spożycie kofeiny przez osoby dorosłe nie powinno, przekraczać 400 mg dziennie. Oznacza to, że przy braku w diecie innych jej źródeł, możemy spożywać nawet kilkanaście porcji naparu zielonej herbaty dziennie.

Coraz częściej wyciąg z zielonej herbaty dodawany jest do suplementów diety. Okazuje się, że dostarczając ją w takiej formie, nie osiągniemy istotnych korzyści. Suplementów, które zostają okrzyknięte przez media jako panacea, pojawia się coraz więcej. Według raportu Najwyższej Izby Kontroli, ich liczna od 2011 do 2017 roku wzrosła o blisko 40%, generując większe koszty niż w latach ubiegłych, wynoszące 4,02 mld tyś. złotych.

Zalecając spożycie zielonej herbaty należy mieć na uwadze, iż parzona w temperaturze niższej niż 75°C charakteryzuje się mniejszą zawartością szczawianów. Związki te łącząc się z minerałami, tworzą nierozpuszczalne sole. Zwiększają tym samym ryzyko rozwoju kamicy nerkowej.

Warto wspomnieć, iż temperatura parzenia, w zależności od rozdrobnienia suszu, waha się od 60 do 90 st.C. Zielona herbata parzona około 2-3 minuty, powinna mieć działanie pobudzające, natomiast parzona dłużej nabiera charakteru relaksującego.

 

Piśmiennictwo

  1. Chen Z, Li Y, Zhao LC et al. A study on the association between tea consumption and stroke. Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi, 2004; 25: 666–670.
  2. Geleijnse JM, Launer LJ, Hofman A i wsp. Tea flavonoids may protect against atherosclerosis: the Rotterdam Study. 1999; 159:2170-4.
  3. Hernández Figueroa TT, Rodríguez-Rodríguez E, Sánchez-Muniz FJ. The green tea, a good choice for
    cardiovascular disease prevention? Arch Latinoam Nutr2004; 54: 380-94.
  4. Jarosław Całka. NIEKTÓRE ASPEKTY LECZNICZEGO DZIAŁANIA ZIELONEJ HERBATY, BROMAT.
    CHEM. TOKSYKOL, 2008,1, str. 5 – 14.
  5. Kuriyama S, Hozawa A, Ohmori K et al. Green tea consumption and cognitive function: a cross-sectional study from the Tsurugaya Project. Am J Clin Nutr, 2006; 83: 355–361.
  6. Magdalena Donejko, Marek Niczyporuk, Anti-cancer properties epigallocatechin-gallate contained in green tea, Samodzielna Pracownia Medycyny Estetycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku.
  7. Ma S,Med Association of tea consumption and the risk of thyroid cancer: a meta-analysis. int J Clin Exp 2015.15;8(8):14345-51.
  8. Matsushima F, Meshitsuka S, Nose T. Contents of aluminum and manganese in tea leaves and tea infusions, Nihon Eiseigaku zasshi 1993; 48: 864-72.
  9. Myung S.K., Bae W.K., Oh S.M., Kim Y., Ju W., Sung J., Lee Y.J., Ko J.A., Song J.I., Choi H.J.: Green tea
    consumption and risk of stomach cancer: a meta-analysis of epidemiologic studies. Int. J. Cancer, 2009; 124: 670–677.
  10. Rynek suplementów diety w Polsce 2015 Prognozy rozwoju na lata 2015-2020 „PMR” ,2015.
  11. Seely D, Mills EJ, Wu P, Verma S, Guyatt GH. The effects of green tea consumption on incidence of breast cancer and recurrence of breast cancer: a systematic review and meta-analysis. Integr Cancer Ther. 2005 Jun;4(2):144-55.
  12. Shii T, Tanaka T, Watarumi S et al. Polyphenol composition of a functional fermented tea obtained by tea-rolling processing of green tea and loquat leaves. J Agric Food Chem, 2011; 59: 7253–7260.
  13. WHO (online), Dostępny w Internecie:
    http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/mbd/life_expectancy/atlas.html

 

mgr dietetyki Agnieszka Momora
Uniwersytet Rzeszowski

Zielona herbata w świetle badań
3 (60%) 2 votes