Zanim sięgniesz po masło orzechowe

Popularnym produktem kuchni amerykańskiej oraz holenderskiej jest masło orzechowe, które coraz częściej obecne jest także w polskim menu. Orzechy to jeden z najbardziej wartościowych produktów, po które sięgamy. Mimo wysokiej kaloryczności, posiadają wiele korzystnych właściwości dla zdrowia. Niestety pozornie zdrowe artykuły mogą zawierać szkodliwe substancje dodatkowe.

Orzechy dostarczają cennych nienasyconych kwasów tłuszczowych, które są skoncentrowanym źródłem energii dla tkanek i narządów, wykazują działanie przeciwzakrzepowe, zapobiegają nadciśnieniu tętniczemu krwi oaz są niezbędnym składnikiem budulcowym komórek [1]. Co więcej orzechy cechują się wysoką zawartością witamin, przede wszystkim z grupy B oraz składników mineralnych, takich jak magnez, cynk, potas czy żelazo [6]. Warto wspomnieć, że orzech brazylijski jest najlepszym źródłem selenu, niezbędnego śladowego pierwiastka. W produktach spożywczych selen występuje jako selenoaminokwasy i odpowiada między innymi za aktywność enzymów biorących udział w detoksykacji związków toksycznych. Wyniki opublikowanych badań klinicznych potwierdzają, że jego niedobór wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2, chorób nowotworowych i chorób układu krążenia [7].

Cechą charakterystyczną nienasyconych kwasów tłuszczowych jest łatwość przyłączenia tlenu oraz wodoru, a kwasy utlenione są szkodliwe dla zdrowia człowieka. Wysoka ilość witaminy E zawartej w orzechach zapobiega procesowi autooksydacji będąc naturalnym przeciwutleniaczem.Dodatkowo badacze z Dana-Farber Cancer Institute przyjrzeli się wpływowi spożycia orzechów na długość życia. Badanie trwało około 30 lat i wzięło w nim udział ponad 100 000 Amerykanów [3]. Na podstawie tego eksperymentu zauważono, że dieta bogata w orzechy zmniejsza ryzyko śmierci w wyniku wielu chorób przewlekłych. Ponadto zauważono, że osoby, które regularnie spożywały orzechy nie cierpiały na otyłość oraz miały niższy poziom cholesterolu we krwi w porównaniu do grupy ich niespożywającej. Powyższe doniesienia tłumaczą, dlaczego orzechy powinny stanowić istotną część dobrze zbilansowanej i zdrowej diety oraz alternatywę dla wysokokalorycznych przekąsek.

Niestety sięgając po gotowe masło orzechowe zwykle możemy sobie bardziej zaszkodzić niż pomóc. Producenci żywności wielokrotnie dodają do niego tłuszcz utwardzony czyli kwas tłuszczowy o konfiguracji trans.Naturalne nienasycone kwasy tłuszczowe występują głównie w konfiguracji cis, z wyjątkiem tłuszczu znajdującego się w mleku krowim oraz mięsie wołowym, w których około 2% z wszystkich kwasów może występować w konfiguracji trans. Przemysłowe przetwarzanie tłuszczów nienasyconych może prowadzić do powstania kwasów tłuszczowych nasyconych oraz izomerów trans [2, 4].

W wielu badaniach klinicznych oraz epidemiologicznych wykazano niekorzystne działanie tłuszczu utwardzonego. Wykazuje on bowiem silne działanie aterogenne, powodujące miażdżycę, a w dodatku wywiera niekorzystne działanie na wiele procesów fizjologicznych i biochemicznych w ustroju m.in. zaburza czynność układu immunologicznego, hamuje przemianę wielonienasyconego kwasu linolowego w kwas arachidonowy oraz może przyczyniać się do małej masy urodzeniowej niemowląt. [5]

Izomery trans kwasów tłuszczowych mogą przechodzić z krwią z organizmu matki przez łożysko do płodu, a w okresie karmienia piersią także przez pokarm matki do organizmu niemowlęcia. Udowodniono, że kobiety ciężarne, które spożywają zbyt duże ilości izomerów trans są bardziej narażone na rozwój nadciśnienia indukowanego ciążą, stan przedrzucawkowy i insulinooporność, tj. zmniejszenie wrażliwości tkanek na insulinę [4].

Biorąc pod uwagę powyższe informacje, warto czytać etykietę produktu spożywczego i rezygnować z zakupu masła orzechowego, zawierającego w swoim składzie tłuszcz utwardzony. Skutki spożycia izomerów trans są bardzo szkodliwe dla zdrowia, dlatego zgodnie z zaleceniami WHO należy znacząco ograniczyć ich spożycie.

Piśmiennictwo
1. Achremowicz K. i wsp.: Wielonienasycone kwasy tłuszczowe czynnikiem poprawy stanu zdrowia człowieka. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2005, 3 (44), 23 – 25.
2. Achremowicz B. i wsp.: Potrzeba regulacji zawartości izomerów trans kwasów tłuszczowych w żywności. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2007; 3 (52): 5 – 14.
3. Bao Y. i wsp.: Association of Nut Consumption with Total and Cause-Specific Mortality. The New England Journal of Medicine, 2013; 369: 2001-2011.
4. Jamioł-Milc D. i wsp.: Skutki spożywania trans nienasyconych kwasów tłuszczowych w okresie ciąży i laktacji. Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, 2010; 56 (1): 21-27
5. Kochan Z. i wsp.: Trans – kwasy tłuszczowe w diecie – rola w rozwoju zespołu metabolicznego. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 2010; 64: 650 – 658.
6. Rajam S. i wsp.: Walnuts and fatty Fish influence different serum lipid franctions In normal to mildly hyperlipiemin individuals: a randomized controlled study. The American Journal of Clinical Nutrition, 2009; 89 (5): 1657-1663.
7. Tinggi U.: Selenium: its role as antioxidant in human health. Environmental Health and Preventive Medicine, 2008; 13 (2): 102-108.

autor:
Ewelina Lis
dietetyk
absolwentka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Zanim sięgniesz po masło orzechowe
3 (60%) 2 votes