Zalety i wady ksylitolu – naturalnego cukru brzozowego

Dawniej aspartam, sacharyna, sukraloza – dziś stewia, erytrylol i inulina. Gama słodzików stosowanych w przemyśle spożywczym rośnie. Coraz szerszy rynek substancji słodzących sprawił nie tylko więcej alternatywnych źródeł słodkiego smaku dla cukrzyków, ale także dla osób chcących się odchudzić. Obecnie coraz większym zainteresowaniem wśród konsumentów cieszy się ksylitol.

Ksylitol jest naturalnym, zastępczym środkiem słodzącym pierwotnie przeznaczonym dla diabetyków. Główną zaletą tej słodkiej substancji jest fakt, że bardzo wolno podnosi cukier we krwi. Posiada aż 14-krotnie niższy indeks glikemiczny niż zwykły cukier stołowy (sacharoza). Z chemicznego punktu widzenia ksylitol jest alkoholem cukrowym o wyglądzie i smaku przypominającym zwykły cukier.

Pochodzenie ksylitolu

Historia ksylitolu sięga XIX wieku. Zwyczajowo nazywany jest cukrem brzozowym. Czy słusznie? Nie do końca. Obecnie głównym surowcem wykorzystywanym przez przemysł do jego produkcji jest kukurydza. Nazwa cukier brzozowy wzięła się z tytułu, iż dawniej wykorzystywano do jego produkcji korę brzozy. Dlatego obecnie nazywanie ksylitolu cukrem brzozowym może konsumenta wprowadzać w błąd (jedynie w Finlandii część producentów nadal wykorzystuje brzozę do jej produkcji).

Zalety ksylitolu

Najwartościowszą zaletą ksylitolu jest to, że bardzo wolno podnosi glukozę we krwi. Wynika to z faktu, iż jego metabolizm odbywa się niemal bez udziału insuliny. Ponadto kaloryczność ksylitolu ocenia się na dużo niższą niż cukru białego – niemal o 40% mniejszą. Wszystko to sprawia, iż polecany jest wszystkim z zaburzeniami tolerancji glukozy (cukrzyca typu I i II) oraz osobom pragnącym zredukować masę ciała (stosujących diete odchudzającą).

W przeciwieństwie do sacharozy ksylitol działa bakteriobójczo. W efekcie ma właściwości poprawiające odporności organizmu. Agencja Żywności i Leków działająca na terenie Ameryki potwierdziła, iż ksylitol bardzo skutecznie działa w walce z zapaleniem dziąseł i próchnicą. Wynika to z tego, iż w przeciwieństwie do zwykłego cukru nie ulega bakteryjnej przemianie do kwasów i tym samym nie sprzyja powstawanie próchnicy.

Najnowsze doniesienia naukowe mówią również o udziale ksylitolu we wzroście  przyswajalności wapnia w diecie. Uznawany jest zatem za substancję poprawiającą mineralizację kości i polecany osobom zagrożonym osteopenią lub osteoporozą.

Często niedocenianą zaletą ksylitolu jest fakt, iż nie sprzyja on w rozwoju grzybów i drożdżaków w przeciwieństwie do cukru tradycyjnego. Właściwość ta znajduje zastosowanie wśród osób chorych na grzybice. Takie osoby podczas leczenia nie muszą odmawiać sobie słodkości.

Wady ksylitolu

W małych ilościach ksylitol uznawany jest za nie szkodliwy. W większych może wywoływać podrażnienie układu pokarmowego. Zalecana dawka ksylitolu to 15g, czyli 3 małe łyżeczki. Poleca się stopniowe dodawanie tej substancji do jadłospisu – dobrze jest na początek przyzwyczajać organizm do jej działania. Należy mieć na uwadze fakt, iż organizm początkowo wytwarza zbyt małą ilość enzymów mogących strawić ksylitol. Zjawisko dostosowania do trawienia trwa zazwyczaj kilka dni.

Ograniczenie ilościowe przyjmowania ksylitolu znacznie zmniejsza możliwości szerszego zastosowania ksylitolu w ciągu dnia. Przeciętny konsument spożywa około 80g cukru białego na dobę – przyjęcie 15g ksylitolu nie rozwiązuje problemu związanego z potrzebą słodkiego smaku w tej skali.

Istotną wadą dla większości klientów zainteresowanych ksylitolem jest jego dostępność. Ograniczony dostęp wynika z jego braku na rynku w tradycyjnych sklepach i supermarketach. Znaleźć go można  natomiast w sklepie ze zdrową żywnością i w Internecie.

Problemem może być również cena. Ksylitol jest dużo droższy niż cukier stołowy oraz wiele innych słodzików. Stanowczą różnice w cenie zauważa się, gdy porówna się cenę ksylitolu z najpopularniejszymi sztucznymi słodzikami np. aspartamem czy sorbitolem.

Zastosowanie ksylitolu

W nomenklaturze UE ksylitol został sklasyfikowany jako półsyntetyk. Na rynku spożywczym sprzedawany jest jako słodzik oraz jako składnik produktu spożywczego wykorzystywany jako dodatek do żywności zapisywany na etykiecie jako E967. Najczęściej dodawany jest do gum do żucia, past do zębów oraz słodyczy.

 

Piśmiennictwo
1. Bator J., Zamień chemię na jedzenie, Wyd. Znak
2. Kobierska-Brzoza J., Pytania i odpowiedzi. przygotowanie do państwowego egzaminu lekarsko-dentystycznego, Drukarnia Wydawnictw Naukowych Łódź
3. Jura K., Oczyszczanie organizmu z toksyn, Wydawnictwo internetowe E-bookowo, 2015
4. Ciok J., Spożycie cukrów prostych a ryzyko cukrzycy, http://www.izz.waw.pl/pl/poradnia-chorob-metabolicznych-13?id=76

autor
mgr dietetyki Jakub Bukowski
absolwent Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Zalety i wady ksylitolu – naturalnego cukru brzozowego
3.8 (75%) 32 votes