Różne twarze aloesu

Królestwo roślin to niewyczerpane źródło fascynujących i tajemniczych organizmów zawierających wiele niezbadanych do tej pory składników. Ich różnorodność to okazja do znalezienia takich gatunków, które mogą dostarczyć człowiekowi nie tylko podstawowych składników pokarmowych, ale też substancji które mogą mieć pozytywny wpływ na zdrowie.

Aloes zwyczajny (łac. Aloe vera) to jedna z takich roślin, która w klimacie umiarkowanym nie występuje w warunkach naturalnych. Jest to sukulent rosnący powszechnie na północy Afryki. Można go spotkać również w rejonach Australii, Meksyku czy południowych stanów USA. Wyjątkowe właściwości aloesu znane były na długo przed rozwojem jakichkolwiek nauk empirycznych. W starożytnym Egipcie aloes był uznawany za „roślinę nieśmiertelności”, dlatego składano ją do grobów zmarłych faraonów. W późniejszym czasie aloes zyskał na popularności w medycynie naturalnej, ze względu na swoje różnorodne właściwości lecznicze. Starożytni Grecy i Rzymianie wykorzystywali łodygi aloesu w leczeniu ran powierzchniowych. W średniowieczu powszechnie stosowano miąższ liści aloesu jak środek przeczyszczający.

Współcześnie ekstrakty z tej rośliny są powszechnie używane w przemyśle kosmetycznym. Kosmetyki z dodatkiem aloesu należą do środków głęboko nawilżających i kojących podrażnienia, co znajduje zastosowanie w leczeniu skutków oparzeń lub odmrożeń. Stosowanie żelu aloesowego znacząco ochładza oparzoną skórę, jednocześnie łagodząc ból. Badania laboratoryjne pokazują, że właśnie żel z ekstraktu aloesowego wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, poprzez zahamowanie wydzielania prostaglandyn i interleukin towarzyszących stanom zapalnym tkanek (np. przy opryszczce wargowej, liszaju płaskim czy łuszczycy).

Oprócz powszechnego zastosowania aloesu w leczeniu ran powierzchniowych ciała, roślina ta jest stosowana do łagodzenia stanów chorobowych narządów wewnętrznych.  Gruba skórka liści, która ochrania wysoce uwodniony wewnętrzny miąższ, zawiera największe ilości aloiny i emodyny. Oba te związki nadają liściom charakterystyczny gorzki smak, który odstrasza dzikie zwierzęta. Jednocześnie odkryto, że substancje te wykazują silne działanie przeczyszczające. Jednak ich działanie jest na tyle silne, że należy być ostrożnym z ich przyjmowaniem. Za duża zawartość aloiny i emodyny wywołuje efekt toksyczny (np. biegunka). Dlatego suplementy z wyciągiem z aloesu poddawane są dokładnym procesom fizykochemicznym, które usuwają nadmiar tych substancji.

W miarę dokładniejszego poznawania aloesu odkryto inne zastosowania dla tej rośliny. Ze względu na specyficzną konsystencję żelu z liści aloesu, wykorzystuje się go jako składnik jogurtów, napojów czy niektórych deserów. Również w tym przypadku producenci usuwają nadmiar żółtej aloiny, która może wywołać efekt toksyczny u konsumentów. Pozbawione tej substancji, produkty z zawartością żelu aloesowego sprawdzają się jako napoje i przekąski orzeźwiające pełne witamin, minerałów i aminokwasów. Innym zastosowaniem ekstraktów z aloesu zainteresowany jest przemysł produkcji żywności. Badania laboratoryjne pokazują, że żel aloesowy skutecznie działa jako konserwant powierzchniowy świeżej żywności. Zastosowanie warstwy ochronnej z żelu aloesowego nie wpływa na właściwości chronionych warzyw i owoców, a znacząco wydłuża ich czas do spożycia.

W ostatnim czasie na fali zainteresowania suplementami diety na bazie naturalnych składników, pojawiło się wiele specyfików aloesowych. Na rynku dostępne są soki, napoje, żele, krople do stosowania wewnętrznego. Jak pokazują badania laboratoryjne stosowanie żelu aloesowego (bądź jego bardziej rozpuszczonej formy – soku) wykazuje złagodzenie stanów zapalnych narządów wewnętrznych. Stosowanie żelu i proszku z liści aloesu u pacjentów z rakiem jelita grubego i z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego może spowolnić rozwój stanów zapalnych i w niektórych przypadkach może spowolnić rozwój komórek nowotworowych. Równocześnie większość pacjentów z tymi schorzeniami potwierdza zmniejszenie bólu wynikającego z tych dolegliwości po regularnym przyjmowaniu suplementów aloesowych. Podobne rezultaty zaobserwowali pacjenci z zapaleniem dziąseł, u których suplementy z ekstraktami aloesowymi również zmniejszyły stany zapalne i obrzęki dziąseł. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że substancje zawarte w miąższu liścia aloesu, oprócz zahamowania sekrecji prostaglandyn i interleukin prozapalnych, wykazują inhibicję produkcji reaktywnych form tlenu w neutrofilach. Innymi słowy, aloes wpływa na redukcję efektów toksycznych we krwi, np. lizy erytrocytów.

Wielu producentów reklamuje specyfiki z aloesem jako remedium na redukcję tkanki tłuszczowej i ogólną poprawę kondycji układu trawiennego. Prawdopodobnie wiąże się to ze skutecznym działaniem suplementów aloesowych w przypadku zaparć. Jednak jak dotąd brakuje jednoznacznych badań potwierdzających działanie aloesu w kwestii odchudzania. Ogólne działanie immunostymulujące i łagodzące pracę układu pokarmowego potwierdza wielu konsumentów. Jednak stosunkowo często zdarzają się przypadki toksycznego działania suplementów aloesowych. Prawdopodobnie jest to wynik osobniczej wrażliwości na składniki miąższu aloesowego (m.in. na aloinę).

Aloes wykazuje wiele właściwości, które mają pozytywny wpływ na organizm człowieka. Wciąż istnieje za mało badań naukowych jednoznacznie oceniających działanie substancji czynnych aloesu. Mając na uwadze możliwe szkodliwe efekty uboczne stosowania niektórych specyfików, należy rozważnie korzystać z dobroci natury. Jako suplement, aloes może jedynie uzupełnić codzienną dietę w cenne składniki usprawniające działanie naszego organizmu.

Piśmiennictwo

  1. Eli Harlev, Eviatar Nevo, Ephraim P. Lansky, Rivka Ofir, Anupam Bishayee; Anticancer Potential of Aloes: Antioxidant, Antiproliferative, and Immunostimulatory Attributes; Planta Med 2012; 78: 843–852
  2. Josias H. Hamman; Composition and Applications of Aloe vera Leaf Gel; Molecules 2008, 13, 1599-1616
  3. Juan Miguel Valverde, Daniel Valero, Domingo Martinez-Romero, Fabian Guillen, Salvador Castillo, Maria Serrano; Novel Edible Coating Based on Aloe vera Gel To Maintain Table Grape Quality and Safety; J. Agric. Food Chem. 2005, 53, 7807-7813
  4. Kulveer Singh Ahlawat & Bhupender Singh Khatkar; Processing, food applications and safety of aloe vera products: a review; J Food Sci Technol (September–October 2011) 48(5):525–533
  5. Małgorzata Radwan-Oczko; Miejscowe stosowanie leków w leczeniu zmian liszaja płaskiego błony śluzowej jamy ustnej; Adv Clin Exp Med 2013, 22, 6, 893–898
  6. Petra Bastian, Andrzej M. Fal, Jerzy Jambor, Anna Michalak, Britta Noster, Hartwig Sievers, Anke Steuber, Natalia Walas-Marcinek; Candelabra Aloe (Aloe arborescens) in the therapy and prophylaxis of upper respiratory tract infections: traditional use and recent research results; Wien Med Wochenschr (2013) 163:73–79
  7. Ping Wan, Hao Chen, Yuan Guo, Ai-Ping Bai; Advances in treatment of ulcerative colitis with herbs: From bench to bedside; World J Gastroenterol 2014 October 21; 20(39): 14099-14104
  8. Prevention andTreatment of Frostbite: 2014 Update; WILDERNESS & ENVIRONMENTAL MEDICINE, 25, S43–S54 (2014)
  9. Scott E.McIntosh,MD,MPH et al. Wilderness Medical Society Practice Guidelines for the
  10. Stephen O. Amoo, Adeyemi O. Aremu, Johannes Van Staden; Unraveling the medicinal potential of South African Aloe species; Journal of Ethnopharmacology 153(2014)19–

autor:
Marta Hubisz
biotechnolog
absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego

Różne twarze aloesu
5 (100%) 1 vote