Prozdrowotne właściwości owoców kakaowca

W ostatnim czasie coraz większe zainteresowanie budzą szeroko rozpowszechnione w świecie roślinnym polifenole. Wśród nich wyróżniamy flawonoidy, które ze względu na liczne właściwości biologiczne stały się przedmiotem wielu badań. Do grupy tych związków zaliczamy katechiny i epikatechiny. Jednym z podstawowych źródeł flawonoidów jest owoc kakaowca. 

Owoce kakaowca występują na dziko rosnących drzewach lasów równikowych. Głównym składnikiem ziaren kakaowca są tłuszcze (50–57% suchej masy). Analizując skład, ich podstawę stanowią nasycone kwasy tłuszczowe: stearynowy (do 35%) i palmitynowy (do 25%).

Kwas oleinowy, stanowi jedyne 3% a nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) nie przekraczają kilku procent masy ziarna. W pestce w niewielkiej ilości obecne są także związki sterolowe. Błonnik pokarmowy stanowi 15 % jej całkowitej masy. Kakaowiec zawiera także składniki mineralne tj. magnez i żelazo. Prozdrowotne właściwości kakao zawdzięczamy dużej zawartości polifenoli. W 100 g wyciągu z kakao znajduje się około 1400 mg związków polifenolowych. Najważniejszą grupą są katechiny (głównie epikatechina,) oraz antocyjaniny. Pozostałą część stanowią procyjanidy, oligomery katechin.

Pojawia się również coraz więcej doniesień naukowych o ich prozdrowotnych właściwościach. Badanie wykazały, iż spożycie epikatechiny (15,2 ± 7,7 mg / dzień,) obniżyło ryzyko choroby wieńcowej o 38% w porównaniu z grupą kontrolną. U osób z rozpoznaną chorobą wieńcową stwierdzono istotne zmniejszenie śmiertelności wynoszące 46 procent. 

Pozytywny wpływ związków potwierdza badanie przeprowadzone z udziałem kobiet chorujących na cukrzycę typu II. Dostarczenie dziennej dawki flawonoidów (90 mg epikatechiny i 100 mg izoflawonu) przyczyniło się do istotnego obniżenia insulinooporności i poprawy wrażliwości na insuline. Wykazano istotnie niższe ryzyko choroby niedokrwiennej serca w grupie badanej w porównaniu do grupy kontrolnej. (0,1 ± 0,3 vs 1,1 ± 0,3). Nie zaobserwowano natomiast wpływu na ciśnienie krwi.

Polifenole zawarte w kakao pozytywnie korelują ze stanem zdrowia. Zaobserwowano spadek skurczowego ciśnienia krwi o 1,63 mm Hg. Stwierdzono niewielki spadek cholesterolu frakcji LDL przy jednoczesnym wzroście HDL. Wartości całkowitego cholesterolu, trójglicerydów i białka C-reaktywnego pozostały bez zmian. Ponadto, istotnie zmniejszyła się insulinooporność.

Ziarna kakaowca zmielone na proszek stanowią główny składnik wielu wyrobów cukierniczych. W celu wytworzenia miazgi i masła kakaowego, owoce poddaje się fermentacji. Wydobyte z nich ziarna suszy się i rozciera. Otrzymane surowce służą do produkcji czekolady. Według dyrektywy 2000/36/WE czekolada jest to wyrób zawierający nie mniej niż 35 % suchej masy kakaowej, w tym, co najmniej 18 %. tłuszczu kakaowego i nie mniej niż 14 % beztłuszczowej suchej masy kakaowej. Najlepsze gorzkie czekolady zawierają ponad 90% miazgi kakaowej.

Dzięki wysokiej zawartości kakao gorzka czekolada jest powszechnie uznawana za produkt o cennych właściwościach prozdrowotnych. Stanowi doskonałe źródło magnezu i charakteryzuje się wysoką zawartością polifenoli dzięki głównemu składnikowi, z którego została zrobiona. Podsumowując, epikatechiny zawarte w czekoladzie pozytywnie wpływają na stan śródbłonka naczyń krwionośnych, ciśnienie tętnicze, stosunek frakcji cholesterolu. Zaobserwowano także zmniejszenie insulinooporności i stanu zapalnego związanego z patofizjologią procesu. Co ciekawę, polifenole zawarte z czekoladzie, mogą przyczynić się także do poprawy funkcji poznawczych.

Jednak ile tak naprawdę flawonoidów zawiera tabliczka czekolady? W 40 gramowej porcji czekolady zawierającej minimum 90 % kakao, znajdziemy średnio 20-30 mg epikatechin. Niestety typowa czekolada nie zawiera informacji na etykiecie, co do zawartości tych związków. Ilość epikatechin mogłaby zostać podana w przypadku, gdy producent zyskałby potwierdzenie oświadczeniem zdrowotnym EFSA.

Warto jednak wspomnieć, że czekolada charakteryzuje się dużą wartością kaloryczną. Wartość energetyczna 100 g produktu wynosi około 500 kcal. Częsta konsumpcja czekolady może przyczynić się do przyrostu masy ciała. Ponadto czekolada, bogata w cukry proste i tłuszcze, szczególnie oddziałuje na układ nagrody w mózgu. Dzięki tym właściwościom, niektórzy przypisują jej działanie uzależniające.

Pomimo licznych doniesień naukowych dotyczących m.in. zmniejszenia insulinooporności, diabetycy powinni być ostrożni decydując się na jej spożycie. Głównym składnikiem czekolady jest tłuszcz, po którym obserwujemy wzrost glikemii nawet do ośmiu godzin. Niewątpliwie, czekolada jest produktem, który budzi nadzieje, co do jej szerokich właściwości zdrowotnych. Dodatkowo czekolada charakteryzuje się niepowtarzalnym smakiem i aromatem. Należy jednak pamiętać, że powinno się ją spożywać z umiarem.

Piśmiennictwo

1. Monika Majewska, Hanna Czeczot, Flawonoidy w profilaktyce i terapii, Farm Pol 2009, 65(5) s. 369-377,
2. Rusconi M, Conti A. Theobroma cacao L., the Food of the Gods: a scientific approach beyond myths and claims. Pharmacol. Res. 2010, 61, s. 5–13
3. Dower JI1 i wsp, Dietary epicatechin intake and 25-y risk of cardiovascular mortality: the Zutphen Elderly Study, Am J Clin Nutr 2016, 104 (1), s. 58-64.
4. Curtis PJ1, Sampson M, Chronic ingestion of flavan-3-ols and isoflavones improves insulin sensitivity and lipoprotein status and attenuates estimated 10-year CVD risk in medicated postmenopausal women with type 2 diabetes: a 1-year, double-blind, randomized, controlled trial, Diabetes Care 2012, 35(2), s. 226-32
5. Vlachojannis J1 I wsp. The Impact of Cocoa Flavanols on Cardiovascular Health, Phytother Res 2016, 30(10) s.1641-1657
6. G. Shrime, Scott R. Bauer, Nutrition and Disease Flavonoid-Rich Cocoa Consumption Affects Multiple Cardiovascular Risk Factors in a Meta-Analysis of Short-Term Studies1 Mark, The Journal of Nutrition 2011.
7.Lee Hooper, Colin Kay, Effects of chocolate, cocoa, and flavan-3-ols on cardiovascular health: a systematic review and meta-analysis of randomized trials, Am J Clin Nutr 2012, 95 (3) s. 740-751
8. Rozporzącenie Ministra Zdrowia i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych, Dz. U. z 2015 r. Poz. 29 (11)
9. M. Węglarz i wsp., Znaczenie czekolady w prewencji chorób sercowo-naczyniowych, Via Medica Journals 2011 6 (2) s. 127–134
10. Higginbotham E1, Taub PR2, Cardiovascular Benefits of Dark Chocolate?, Curr Treat Options Cardiovasc Med 2015 17(12) s. 54,
11. Cesar G. Fraga i wsp. Regular Consumption of a Flavanol-rich Chocolate can Improve Oxidant Stress in Young Soccer Players, Clinical and Developmental Immun, 2005, 12 (1) s. 11–17

autor:
Agnieszka Momora
dietetyk
absolwentka Uniwersytetu Rzeszowskiego

Prozdrowotne właściwości owoców kakaowca
4 (80%) 3 votes