Pokaż jak jesz, a dowiesz się dlaczego masz kłopoty z dietą

To nieprawdopodobne, ale blisko 90 procent kobiet o normalnej wadze chciałoby ważyć mniej, a połowa z nich zaczyna się odchudzać. Jak pokazują badania Amerykańskiego Instytutu Zdrowia, aż 90-95 procent osób odzyskuje całość utraconych kilogramów w ciągu maksymalnie 5 lat. Około 83 procent uczestniczek polskiego badawczego programu dietetycznego po spektakularnej utracie wagi (20 i więcej kilogramów), posiadających wiedzę na temat wartości odżywczych produktów oraz znajdujących się pod opieką dietetyka – odzyskały z nawiązką utracone kilogramy (Wieczorkowska – Wierzbińska, 2011). Kwestia zmiany masy ciała jest więc priorytetem dla większości z nas.

Badania informują, że po przekroczeniu pewnej wagi oddziaływania psychologiczne zaczynają być coraz mniej skuteczne. Pomimo, że rośnie liczba dietetyków, wraz z nimi niestety szybciej wzrasta również liczba osób otyłych (GUS 2009). Są pewne czynniki wykraczające poza doskonale ułożony jadłospis, które w znaczącym stopniu warunkują możliwość trwałej utraty wagi.

Na podstawie wnikliwych badań, niedawno udało się wyróżnić określone style jedzenia. Każdy z nas jest reprezentantem któregoś z nich, co więcej odnajduje to znaczące odzwierciedlenie przy wyborze produktów, sposobie ich przygotowania oraz spożywania. Niesie również za sobą istotne konsekwencje dla naszej masy ciała. Za dwa style podstawowe zwykło się uważać:

  • Styl punktowy
  • Styl przedziałowy

To preferowane sposoby działania związanego z jedzeniem. Pierwszy styl przedstawia osoba, nazwijmy ją Ada – wyznaczająca sobie określone pory posiłków i ściśle przestrzegająca tego założenia. Zawsze je w określony sposób i tylko produkty spełniające wyznaczone standardy. Kieruje się precyzyjnymi regułami dotyczącymi tego co i kiedy może zjeść, nie ma więc najmniejszych szans żeby zdecydowała się na pizzę z wczorajszego dnia na śniadanie, nawet jeśli jest bardzo głodna. To osoba, która niechętnie zastępuje swoje ulubione potrawy innymi, a w sytuacji w której zabraknie jakiegoś ze składników, gotowa będzie szybciej zrezygnować z posiłku niż zastąpić go innym.

To nie Ty? Spójrzmy więc na Agę, która reprezentuje styl przedziałowy. Aga nie ma w zwyczaju planować posiłków – spożywa dokładnie to na co ma w danym momencie ochotę. W trakcie przygotowywania działa dość chaotycznie, nie przejmuje się zbytnio przepisem, przygotowując potrawę za każdym razem w nieco inny sposób. Nie będzie dla niej stanowiło żadnego problemu zjedzenie na śniadanie kawałka wczorajszej pizzy.

Co jeszcze różni Adę i Agę? A No przede wszystkim sposób spożywania posiłku. Ada w przeciwieństwie do Agi nigdy nie zdecyduje się na zjedzenie wszystkiego zawsze i wszędzie. Szeroka akceptacja produktów, miejsca i czasu zdecydowanie nie jest dla niej. Nie ma więc szans żeby zechciała spożyć posiłek siedząc na dywanie czy w biegu podgryzając pizzę leżącą na kuchennym blacie, Ada – wolałaby już wtedy nie zjeść niczego.

Badania pokazały, że w warunkach nieograniczonego dostępu do żywności, styl przedziałowy prowadzi wprost do podjadania i zwiększenia masy ciała. Bezpośrednio współwystępuje z wyższym BMI oraz trudnościami w utrzymaniu zasad diety. To grupa, której pomimo współpracy ze specjalistą trudniej jest zastosować się do zaleceń i zmienić nawyki żywieniowe. Trudne nie oznacza oczywiście niemożliwego.

Do najczęściej występujących czynników powodujących tycie należą:
– dostępność jedzenia połączona z brakiem kontroli procesu jedzenia,
– złe wybory wynikające z braku wiedzy na temat związku między jedzeniem a wagą ciała,
– zbyt niska aktywność fizyczna.

Jeżeli nasze nawyki są zdrowe, zachowanie zwyczajowe jest korzystne dla zdrowia, to mamy mniejszą szansę na nadwagę – nawet w niekorzystnym dla nas środowisku (Wieczorkowska – Wierzbińska, 2011).

Nie jest możliwe wskazanie lepszego stylu jedzenia, ważne jest jednak scharakteryzowanie tego, który należy do nas oraz dostosowanie do niego swoich zwyczajów. Jeśli reprezentujemy punktowy, powinniśmy zadbać o to, aby wszystkie potrzebne nam produkty byłyzawsze w domu i być przygotowanym na różne trudności. Jeśli jednak charakterystyczny jest dla nas styl przedziałowy, powinniśmy zająć się ograniczeniem bodźców związanych z jedzeniem, ponieważ każdy z nich może przyczynić się do złamania diety.

Temat stylu jedzenia nie zamyka się wyłącznie w obszarze punktowym i przedziałowym. Należy wspomnieć o rozróżnieniu dotyczącym dominującej motywacji do spożywania pokarmów. Zawiera ona bardzo istotny aspekt zmysłowy czy emocjonalny.

Piśmiennictwo
1. Dietetycy.org, Rynek Usług Dietetycznych w Polsce, 2013
2. GUS, Problem Nadwagi i Otyłości W Polsce Wśród Osób Dorosłych – Dane Epidemiologiczne, 2009
3. Wieczorkowska – Wierzbińska G., Psychologiczne ograniczenia, Warszawa 2011

autor:
mgr psychologii Agata Orłowska
spec. psychologii klinicznej
absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego

Pokaż jak jesz, a dowiesz się dlaczego masz kłopoty z dietą
Oceń