Otyłość u dzieci – jak zapobiegać?

Profilaktyka otyłości jest bardzo złożona. Jednak pewne podstawowe zasady żywienia dzieci pozwalają uniknąć dodatniego bilansu energetycznego, a dzięki temu uchronić je przed nadmiernym przyrostem masy ciała i licznymi chorobami w przyszłości.

Częstość posiłków – żywienie dzieci

Wykazano odwrotnie proporcjonalny związek między liczbą posiłków w ciągu dnia a rozwojem otyłości u dzieci. Wniosek jest pozornie paradoksalny – im mniej posiłków dziecko zjada, tym większa szansa, że będzie otyłe! Ma to jednak swoje uzasadnienie w procesach metabolicznych. Regularne spożywanie posiłków powoduje względnie stabilne stężenie glukozy we krwi, bez dużych wahań, dzięki czemu mniejsze też są wahania w poziomie insuliny. Organizm nie nastawia się na „tryb oszczędny”, nie gromadzi zapasów, nie spada podstawowa przemiana materii. Dziecko zdecydowanie rzadziej odczuwa silny głód, nie kuszą go więc aż tak bardzo wysokokaloryczne przekąski. W Polsce zaleca się, aby dzieci jadły minimum cztery, a najlepiej pięć posiłków dziennie – trzy główne (śniadanie, obiad i kolacja) i dwa mniejsze (II śniadanie i podwieczorek).

Spożywanie śniadań przez dziecko

Dzieci absolutnie nie powinny opuszczać tego posiłku. Wykazano, że dzieci i młodzież spożywające śniadania są mniej narażone na ryzyko wystąpienia nadwagi i otyłości, a także mają niższe BMI w porównaniu z rówieśnikami, którzy śniadań nie jedzą. Stwierdzono, że dzieci opuszczające śniadania częściej wybierają bogatotłuszczowe przekąski. Może to być spowodowane tym, że pominięcie pierwszego posiłku wywołuje zwiększony apetyt w ciągu dnia, a więc pokusę sięgnięcia po wysokokaloryczne produkty. Wilczy głód często kończy się przejadaniem, które prowadzi do zwiększonego spożycia energii. Jeśli dziecko jest niechętne do jedzenia śniadania, to przekonywanie go należy zacząć wieczorem, od wcześniejszej kolacji i odpowiedniej pory kładzenia się spać.Wyspane i z pustym żołądkiem chętniej zje poranny posiłek.

Rodzinne, domowe obiady

Rolę miłej atmosfery i towarzystwa przy stole podkreślano od lat, choć przy obecnym tempie życia chyba nieco o tym zapomniano. Tymczasem badania dowodzą, że częstotliwość rodzinnych posiłków jest odwrotnie proporcjonalna do występowania nadwagi, a także wpływa pozytywnie na zachowania socjalne dzieci i młodzieży. Warto więc poświęcić czas na przygotowanie wspólnego obiadu, zamiast zezwalać dzieciom na zakup posiłku we własnym zakresie. Chętnie wybierane przez młodzież dania typu fast food ewidentnie sprzyjają otyłości. Charakteryzują się wysoką gęstością energetyczną, dużą zawartością tłuszczu, a niską – witamin i błonnika pokarmowego. Zwykle są bogate w sód, który jest czynnikiem ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego, a podawane do nich napoje obfitują w cukier sprzyjający otyłości i próchnicy zębów.

Przekąski

Dziecko nie powinno spożywać zbyt wiele pomiędzy posiłkami, gdyż nie będzie miało wtedy apetytu na pełnowartościowe dania. Niebezpieczne są zwłaszcza przekąski o wysokiej gęstości energetycznej, takie jak chipsy, paluszki, batony, wafle przekładane masą czy ciastka. Spożywane są często niemalże bezwiednie, przy okazji oglądania telewizji lub grania na komputerze. Prawie niezauważalne, wnoszą nierzadko duże ilości energii do diety dziecka. Nie oznacza to, że należy całkowicie zrezygnować z jakichkolwiek przekąsek. Można zaproponować dziecku pokrojone warzywa, owoce, orzechy czy nawet domowe ciasteczka owsiane. Nie mogą one jednak zastąpić głównego posiłku i nie powinny być spożywane podczas wykonywania innych czynności.

Piśmiennictwo:
1. Gawęcki J (red.), Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, wyd. PWN, Warszawa 2010.
2. Jarosz M (red.), Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, wyd. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012.
3. Mazur A, Rola czynników zależnych od diety odpowiedzialnych za rozwój otyłości u dzieci – stanowisko Komitetu Żywienia ESPGHAN, Stand Med, Pediatr 2013;11(1)supl.2;37-42.

autor:
Agata Jagielska
dietetyk
absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Otyłość u dzieci – jak zapobiegać?
5 (100%) 1 vote