Oporna skrobia – czym jest? jak wpływa na organizm?

Większości ludzi skrobia kojarzy się z ziemniakami, zaś one same z węglowodanami i prostą drogą do otyłości, cukrzycy i zespołu metabolicznego. Jednak, jak to w życiu bywa, czasem jest inaczej niż nam się wydaje. Jej wartość odżywcza, zależna jest nie tylko od spożytej ilości, ale także od ilości jaką jesteśmy w stanie przyswoić. Mało kto wie, że skrobia występuje zasadniczo w trzech odmianach: szybko dostępnej, wolno dostępnej i skrobi opornej (SO) [1]. 

SO definiuje się jako skrobię, która nie ulega strawieniu w jelicie cienkim, za to ulega fermentacji w jelicie grubym [2]. Ze względu na niewrażliwość na enzymy trawienne, zaliczymy ją do frakcji rozpuszczalnej błonnika pokarmowego.

Oporna skrobia i cukrzyca

Zdiagnozowana cukrzyca (szczególnie typu drugiego), zmusza chorego do zmiany trybu życia. Jedną z korzystnych modyfikacji, może być zamiana typowej skrobi w żywności na skrobię oporną obdarzoną niższym indeksem glikemicznym. U ludzi, którzy jedzą kukurydziankę i krakersy z wysoką zawartością skrobi opornej, zaobserwowano mniejszą glikemię poposiłkową i towarzyszące jej wydzielanie insuliny [4,5]. Zjadanie niestrawnej skrobi, może też zmniejszać odpowiedź glikemiczną na następny posiłek (tzw. efekt drugiego posiłku)[6].

Oporna skrobia i otyłość

Oporna skrobia działa bardzo podobnie do błonnika pokarmowego, pozwalając wydłużać okres sytości, od zakończenia posiłku do ponownego pojawienia się uczucia głodu. Z przeprowadzonych przed Belobrajdica i innych, doświadczeń na gryzoniach wynika, że wraz ze spożyciem skrobi opornej zmniejsza się zawartość tkanki tłuszczowej przy stałym deficycie kalorycznym. Poziom spożycia SO gwarantujący efekt redukcji tkanki tłuszczowej ujawnił się, gdy gryzonie spożywały więcej niż 8% węglowodanów stanowiących skrobię oporną [7].

Z powodu braku badań długoterminowych na ludziach dowodzących skuteczności kuracji skrobią oporną, możemy opierać się tylko na przesłankach. Po pierwsze, skrobia oporna zmniejsza gęstość energetyczną pożywienia przy zachowania wielkości porcji. Po drugie, pomaga szybciej uzyskać efekt sytości i nasycenia pożywieniem.

W  badaniach przeprowadzonych przez Willisa i innych, grupie ludzi podano ciastka o obniżonej zawartości błonnika oraz wzbogacone o SO. Przedmiotem dochodzenia był wpływ spożycia zmodyfikowanych babeczek na sytość osób badanych. Otrzymane wyniki dowodzą, że babeczki z dodatkiem skrobi opornej powodowały szybsze uczucie sytości oraz dłużej tą sytość utrzymywały [8]. Ponadto, skrobia oporna może wpływać na masę ciała poprzez przyśpieszenie przemiany materii i tempa utleniania kwasów tłuszczowych.

Skrobia oporna rzuca nowe światło zarówno na pojęcie błonnika, gęstości energetycznej, jak i technik obróbki cieplnej pokarmów. Być może, jest to jedynie próba przemycenia większej ilości jedzenia o mniejszej gęstości energetycznej lub też pretekst do chemicznej modyfikacji żywności. W chwili obecnej, nie można tego jednoznacznie stwierdzić.

Piśmiennictwo

  1. Englyst HN, Kingman SM, Cummings JH. Classification and mea-surement of nutritionally important starch fractions. Eur J ClinNutr. 1992;46(Supp 2):S33–50.
  2. Ritz P, Krempf M, Cloarec D, Champ M, Charbonnel B: Comparative continuous-indirect-calorimetry study of two carbohydrates with different glycemic indices. American Journal of Clinical Nutrition 1991, 54:855-859.
  3. Diane F. Birt et. all. Resistant Starch: Promise for Improving Human Health. dv. Nutr. 4: 587–601, 2013;
  4. Hasjim J, Lee S-O, Hendrich S, Setiawan S, Ai Y, Jane J-l. Character- ization of a novel resistant-starch and its effects on postprandial plasma-glucose and insulin responses. Cereal Chem. 2010;87:257–62.
  5. Englyst HN, Cummings JH. Digestion of polysaccharides of potato in the small-intestine of man. Am J Clin Nutr. 1987;45:423–31.
  6. Brighenti F, Benini L, Del Rio D, Casiraghi C, Pellegrini N, Scazzina F,Jenkins DJA, Vantini I. Colonic fermentation of indigestible carbohy-drates contributes to the second-meal effect. Am J Clin Nutr. 2006;83:817–22.
  7. Belobrajdic DP, King RA, Christophersen CT, Bird AR. Dietary resistant starch dose-dependently reduces adiposity in obesity-prone and obesity-resistant male rats. Nutr Metab (L0nd). 2012;9(1):93.
  8. Willis HJ, Eldridge AL, Beiselgel J, Thomas W, Slavin JL. Greater satiety response with resistant starch and corn bran in human subjects. Nutr Res. 2009;29:100–5

autor:
mgr Paweł Janus
fizjoterapeuta, dietetyk
absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
absolwent Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Oporna skrobia – czym jest? jak wpływa na organizm?
3 (60%) 2 votes