Nutrigenomika czyli geny na talerzu

Nutrigenomika to nauka, która bada wpływ składników żywności na regulację ekspresji genów, które mogą warunkować m.in. występowanie stanu zdrowia lub choroby czy formę sportową. Prościej mówiąc to, co jemy może wpływać na nasze geny.

Odpowiednio dobrana dieta i suplementacja jest obecnie standardem wśród sportowców i osób aktywnych fizycznie. Osoby te mają świadomość, że składniki ich diety mają istotny  wpływ na ich wynik sportowy i regenerację po wysiłku.

Dzięki najnowszym osiągnięciom nauki wiadomo, że ogólnie przyjęte zasady opracowywania diety i rekomendacje populacyjne nigdy nie są w takim samym stopniu skuteczne dla wszystkich. Każda osoba inaczej przyswaja, toleruje i reaguje na określone produkty żywnościowe. Nutrigenomika daje możliwości spersonalizowania diety, aby jak najdokładniej dobrać składniki odżywcze dla jeszcze lepszego funkcjonowania organizmu sportowca.

 

Müller i Kersten w 2003 roku określili cele nutrigenomiki jako:
– identyfikacja czynników transkrypcyjnych, które pełnią rolę „sensorów” składnika odżywczego oraz określenie genów docelowych;
– wyjaśnienie szlaków, w które jest zaangażowany składnik odżywczy jak i charakterystyka głównych sygnałów diety;
– pomiar i weryfikacja komórek, narządów jako specyficznych podpisów ekspresji genów, a także metabolicznych efektów przyjmowanych mikro- i makroelementów;
– wyjaśnienie wzajemnych oddziaływań pomiędzy regulacyjnymi składnikami odżywczymi, związanymi z drogami i szlakami stresu prozapalnego, pozwalającymi zrozumieć proces zaburzenia prowadzących do chorób;
– identyfikacja genotypów, które są zagrożone przez rozwój chorób takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze lub miażdżyca
– zdefiniowanie roli żywieniowego biologa systemów, w opracowaniu biomarkerów początku metabolicznych zaburzeń, a także wrażliwości genotypowej, będącej pod wpływem diety.

Zidentyfikowano ponad 300 genów związanych ze zdrowiem i kondycją fizyczną człowieka, począwszy od genów odpowiedzialnych za siłę i wytrzymałość mięśni, po te odpowiedzialne za metabolizm węglowodanów, tłuszczy i utylizację kwasu mlekowegoByć może już wkrótce każdy kandydat na sportowca, będzie miał wykonywaną analizę swojego genomu, a następnie proponowaną dietę zgodną z jego układem metabolicznym, profilem hormonalnym i uprawianą dyscypliną.

To geny warunkują to, że jedne osoby są predysponowane do wysiłków długotrwałych (wytrzymałościowych) a inne do wysiłków krótkotrwałych (szybkościowo-siłowych). Ma to znaczenie podczas przyjmowania suplementów przez osoby trenujące konkretną dyscyplinę sportową. To że u jednych dana strategia suplementacyjna działa, a u innych nie wynika z genomu sportowca. Wprowadzając trening i odpowiednie żywienie idealnie zgodne z profilem genetycznym sportowca znacznie zwiększa się możliwość osiągnięcia idealnego potencjału sportowego i wytrenowania. Co więcej, dzięki spersonalizowanemu żywieniu można uniknąć chorób takich jak cukrzyca czy miażdżyca, alergii i nietolerancji pokarmowych.

Rosnące zainteresowanie lekarzy, trenerów i sportowców wokół wpływu żywności i żywienia na genom człowieka oraz coraz powszechniejszy dostęp do badań sprzyja dynamicznemu rozwojowi nauk i technologii medycznych. Być może już niebawem nutrigenomika okaże się receptą na uzyskanie idealnej formy sportowej i optymalne funkcjonowanie naszego organizmu.

Piśmiennictwo:

  1. Chadwick R. Nutrigenomics, individualism and public health. Proceedings of the Nutrition Society 2004, 63, 161-166.
  2. Koziołkiewicz M. Koncepcje nutrigenomiki. Biotechnologia 2009; 4 (87) 9-34.
  3. Müller M., Kersten S. Nutrigenomics: goals and strategies. Nature Reviews Genetics 2003; 4, 315–322.
  4. I Międzynarodowa Konferencja: Nutrigenomika i nutrigenetyka w żywieniu ludzi aktywnych, Katowice 2014- materiały konferencyjne.

autor:
mgr Laura Piejko
fizjoterapeuta, kosmetolog
absolwentka Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach

Nutrigenomika czyli geny na talerzu
Oceń