Nietypowe zaburzenia odżywiania – pregoreksja

Zaburzenia odżywiania to temat bardzo powszechny. Większość społeczeństwa spotkała się z takimi terminami jak anoreksja, bulimia czy też kompulsywne objadanie się. Jak wynika z badań na wyżej wymienione nieprawidłowości żywieniowe chorują w szczególności dziewczęta w okresie dojrzewania i młode kobiety. Według niektórych z badaczy choroby te dotyczą jedynie nieznacznej części mężczyzn. W przypadku np. bulimii płeć męska to 10 do 15% wszystkich przypadków.

Anomalie żywieniowe przybierają obecnie nowe formy i dotyczą przeróżnych grup społecznych. Dobrze znana anoreksja czy też bulimia stanowią już problem nie tylko młodych dziewcząt, ale także kobiet w ciąży. Znane nielicznym pojęcie pregoreksja to określenie z dziedziny psychologii popularnej, powstałe w wyniku połączenia dwóch słów ang. pregnency – ciąża oraz  ang. anorexia – anoreksja. Określenie to zostało stworzone w 2008 roku przez środki masowego przekazu na potrzeby zdefiniowania anomalii żywieniowych występujących u kobiet w ciąży. Pomimo tego, iż nie jest to termin medyczny, jest on coraz częściej wykorzystywany również w tym środowisku.

Problem pregoreksji w większości przypadków opisywany jest przez prasę popularną, która donosi, iż zaburzenia żywienia w ciąży są bardzo trudne do rozpoznania. Wykrywalność pregoreksji wynosi przypuszczalnie 10% wszystkich przypadków. Kobiety w ciąży często ukrywają swój problem, który dotyczy nie tylko ich, ale także ich przyszłego potomstwa.

Brak akceptacji naturalnego przyrostu masy ciała związanego z rozwojem dziecka wywołuje u przyszłych matek zachowania typowe dla anorektyków i bulimików.Tłumacząc, iż chcą zachować zdrową dietę w ciąży początkowo chore rezygnują ze słodyczy, fast foodów, z produktów zawierających tłuszcze i cukry, a następnie zdrowych produktów zbożowych, nabiału, warzyw i owoców. W konsekwencji ograniczają swoje posiłki do minimum, nie dostarczając tym samym cennych składników odżywczych przyszłemu dziecku. Charakterystyczne dla osób chorych na bulimie wymuszanie torsji jest mylnie odczytywane jako dolegliwości ciążowe, co często utrudnia zdiagnozowanie choroby.

Każdy człowiek wie, iż odpowiednie odżywianie jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wszelkie nieprawidłowości związane z żywieniem przynoszą negatywne skutki zdrowotne. Zaburzenia odżywiania są przede wszystkim niebezpieczne w okresie ciąży.

Stosowanie rygorystycznych diet przez kobiety oczekujące potomstwa może szkodliwie wpłynąć na rozwój dziecka.Odchudzanie podczas ciąży poprzez stosowanie głodówek, środków przeczyszczających po intensywne ćwiczenia fizyczne w konsekwencji prowadzi do powikłań przy porodzie, a nawet śmierci noworodków.

Liczne badania wskazują, że dzieci kobiet chorych na pregoreksję mają niższą masą urodzeniową oraz uzyskują mniej punktów w skali Apgar. Autorzy wielu badań donoszą, że wskaźnik poronień jest znacznie niższy u kobiet zdrowych niż, u których wykryto zaburzenia odżywiania.

Problemy żywieniowe u kobiet w ciąży oraz trudności w prawidłowym postrzeganiu własnego ciała często wiążą się z dużym stresem, a tym samym podwyższonym stężeniem kortyzolu w organizmie. Naukowcy sugerują, że zwiększona ilość tego hormonu u kobiet z anomaliami żywieniowymi może mieć związek z częstszym występowaniem małych obwodów głowy u noworodków. Hiperkortyzolemia, będąca następstwem znacznego stresu u przyszłych matek, powoduje nie tylko małogłowie u ich potomstwa, ale także negatywnie wpływa na rozwój mózgu. Dzieci kobiet z zaburzeniami odżywiania są bardziej narażone na powstanie wad genetycznych. Nieprawidłowości żywieniowe wpływają na występowanie upośledzeń wrodzonych, zniekształceń oraz aberracji chromosomowych dwa razy częściej niż wskazuje średnia populacyjna. Skutków niedoborów pokarmowych oraz teratogennego i embriotoksycznego działania leków np. moczopędnych lub przeczyszczających, stosowanych przez kobiety odchudzające się, jest bardzo wiele.

Potomstwo chorych na pregoreksje często rodzi się przedwcześnie, może mieć wady wrodzone, opóźniony rozwój, problemy z oddychaniem, zaburzenie wzrostu. U dzieci może pojawić się również zaburzenie łaknienia, odżywiania, depresje oraz nieprawidłowości w procesach poznawczych, zmysłowych i fizycznych.

Pregoreksja wpływa negatywnie zarówno na dziecko jak i matkę. U drastycznie odchudzających się kobiet będących w ciąży pojawiają się nadciśnienie oraz niedokrwistość. Zaburzenia odżywiania w ciąży mogą oddziaływać także na przebieg porodu. Krwawienia z dróg rodnych, konieczność wykonania cięcia cesarskiego, hospitalizacji i odżywiania pozajelitowego to tylko niektóre z następstw pregoreksji. Istnieje również związek anomalii żywieniowych ze zwiększonym wskaźnikiem występowania u chorych depresji poporodowej oraz problemów z laktacją.

Zaburzenia odżywiania przyjmują coraz to nowe formy, które nie są rozpowszechnione w społeczeństwie, a w szczególności w środowisku medycznym. Badań dotyczących mało znanej pregoreksji jest bardzo niewiele, zazwyczaj mają charakter retrospektywny i obejmują małe grupy osób, co stanowi problem dla sporządzenia rzeczywistych danych dotyczących przyczyn, przebiegu oraz skutków choroby. Ponieważ anomalie żywieniowe stają się istotnym problemem dzisiejszych czasów nie należy ich bagatelizować. Warto również przeprowadzić kolejne badania, dzięki którym można by było zweryfikować dotychczasowe informacje związane z mało znanymi i nowymi formami zaburzeń odżywiania. Nie ulega wątpliwości, że należy zwrócić szczególną uwagę na problemy żywieniowe kobiet będących w ciąży. Nieprawidłowe odżywianie w tym okresie może mieć negatywne skutki zarówno dla zdrowia przyszłej matki jak i życia dziecka.

Piśmiennictwo:

  1. Abraham S. (1998): Sexuality and reproduction in bulimia nervosa women over 10 years. J Psychosom. Res., t. 44, s. 491–502.
  2. Bartor E., Bronkowska M., Ślepecki D., Biernat J. (2011): Anoreksja – przyczyny, przebieg, leczenie. Nowiny Lek., t. 80, 3, s.184-191.
  3. Brinch M, Isager T, Tolstrup K. (1988): Anorexia nervosa and motherhood: reproductional patterns and mothering behavior of 50 women. Acta Psychiat. Scand., t. 77, s. 98–104
  4. Carlat D. J., Carmago C. A. (1991): Review of bulimia nervosa in males. Am. J. Psychiat., t. 148, s. 831-843.
  5. Foley D., Thacker L., Aggen S., Neale M., Kendler K., (2001): Pregnancy and perinatal complications associated with risks for common psychiatric disorders in a population-based sample of female twins. Am J Med. Genet., t.105,5, s.426-431.
  6. Glover V. (1999): Maternal stress or anxiety during pregnancy and the development of the baby. Pract. Midwife, t. 2, s. 20–2.
  7. Lacey J. H., Smith G. (1987): Bulimia nervosa: the impact on mother and baby. Br. J. Psychiat., t. 150, s. 777–781.
  8. Lou H. C., Hansen D., Nordentoft M., Pryds O., Jensen F., Nim J., (1994): Prenatal stressors of human life affect fetal brain development. Dev. Med. Child. Neurol., t. 36, s. 826–32.
  9. Mathieu J. (2009): What is pregorexia?. J Am Diet Assoc., 109 (6), s.976-979.
  10. Milner G., O’Leary M. M. (1988): Anorexia nervosa occurring in pregnancy. Acta Psychiat. Scand., t. 77, s. 491–492.
  11. Mitchell J. E., Seim H. C., Glotter D., Soll E. A., Pyle R. L. (1991): A retrospective study of pregnancy in bulimia nervosa. Int. J. Eat. Disorder., t. 10, s. 209–214.
  12. Morgan J. F., Lacey J. H., Chung E. (2006): Risk of postnatal depression, miscarriage, and preterm birth in bulimia nervosa: retrospective controlled study. Psychosom. Med., t. 68, s. 487-492.
  13. Namysłowska I. (2000): Zaburzenia odżywiania – jadłowstręt psychiczny i bulimia. Przew. Lek., t. 6, s. 88–91.
  14. Stewart D. E., Raskin J., Garfinkel P. E., MacDonald O. L., Robinson G. E. (1987): Anorexia nervosa, bulimia, and pregnancy. Am. J. Obstet. Gynecol., t. 157, s. 1194–1198.

autor:
mgr inż. Wioleta Cieplak
technolog żywności spec. żywienie człowieka i nauki konsumenckie
absolwentka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Nietypowe zaburzenia odżywiania – pregoreksja
5 (100%) 2 votes