#media #fitsylwetka #dieta #healthylifestyle

Atrakcyjna poza: wciągnięty brzuch, spięte pośladki, wdzięczny uśmiech. Klik. Odpowiednie filtry i delikatny retusz. Jeszcze tylko właściwe hasztagi, czyli słowa lub wyrażenia poprzedzone graficznym symbolem #, umożliwiające grupowanie i wyszukiwanie wiadomości o podobnej treści . Pierwszy odzew, „polubienie”, pozytywny komentarz. Napięcie ustępuje. Podobam się innym – nieważne, czy też sobie.

Obecne wzorce kulturowe i środowiskowe narzucają model wyidealizowanej sylwetki, a więc szczupłej, wysportowanej i zadbanej. Dychotomia myślenia zakładająca system zero – jedynkowy nakazuje wręcz, by być idealnym lub nie istnieć w mediach w ogóle. Społeczny ostracyzm, odrzucenie, niemożność nadążenia za trendami sprawia, że coraz więcej ludzi izoluje się, bądź „zajada” stres, złe samopoczucie i lęk. Faktem jest, że media odgrywają ogromną rolę w procesach kształtowania tożsamości współczesnego człowieka, konstruowania jego „Ja” i budowania poczucia własnej wartości. Tworzenie na kanwie medialnych przekazów swojego świadomego „Ja cielesnego” zaburza realny odbiór własnego ciała. Media społecznościowe (np. Instagram, Facebook) niejednokrotnie przyczyniają się do tworzenia nierealnego do osiągnięcia wyglądu zewnętrznego. Stają się kreatorem wizerunku ciała, które jest wiecznie młode, zdrowe, piękne. W naszej kulturze konsumpcyjnej nie ma miejsca na przeciętność, nadprogramowe kilogramy, czy bylejakość.

Instagram

Jednym z najbardziej znanych fotograficznych serwisów społecznościowych jest Instagram. Według doniesień z maja 2018 roku, w Polsce z tejże aplikacji korzystało blisko 6 mln osób (5,9 mln). Choć w Polsce nie przeprowadzono badań, które wykazywałyby związek między nadmierną koncentracją na zdrowym odżywianiu, a korzystaniem z mediów społecznościowych, warto posłużyć się analizami Turner i Lefeyre z 2017 r. Na podstawie badań, którymi objęto 680 kobiet wykazano, że nadmierne korzystanie z Instagrama wpływało na obsesyjne zainteresowanie odżywianiem i było kojarzone z silniejszymi symptomami zaburzenia, jakim jest ortoreksja.

Jedzenie emocjonalne

Współcześnie jedzenie zaczyna pełnić zupełnie odmienną role niż w minionych epokach. Przestaje być jedynie odpowiedzią na fizjologiczny głód. Żywienie emocjonalne jest nieprawidłowym zachowaniem żywieniowym uzależnionym od występowania emocji, takich jak: złość, samotność, czy niepokój. Szczególnie narażone są osoby z niskim poczuciem własnej wartości. Emocje o dużej intensywności przyczyniają się do zahamowania potrzeby jedzenia, natomiast te o umiarkowanej nasilają spożywanie pokarmów, szczególnie o dużej zawartości cukru i tłuszczu. Co ważne problemem staje się nie tyle doświadczanie emocji, a sposób właściwego ich odbierania i radzenia sobie z nimi. Brak zdolności do trafnego interpretowania własnych emocji nosi nazwę aleksytymii. Aleksytymik, który nie jest wyposażony w umiejętność prawidłowego rozpoznawania i przeżywania emocji, bardzo często sięga po jedzenie. Emocjonalny głód jest więc niezwykle częstą przyczyną nadmiernej konsumpcji żywności, czy też pocieszania się, nagradzania, bądź kontrolowania. Nieprawidłowe bilansowanie energii dostarczanej z pożywieniem może przyczynić się do rozwoju nadwagi i otyłości, którym niejednokrotnie towarzyszy kompulsywne objadanie się oraz depresja. Według najnowszego raportu WHO w 2016 r. ponad 1,9 miliarda osób dorosłych miało nadwagę, z tego ponad 650 milionów było otyłych. Z kolei po przeciwległej stronie nadmiernej podaży energetycznej należy dopatrywać się jej skrajnym ograniczeniom, skutkującym anoreksją, czy pregoreksją.

Nie ulega wątpliwości, że media w coraz większym stopniu przyczyniają się do kształtowania nieprawidłowych zachowań żywieniowych. Według najnowszych danych zamieszczonych na oficjalnej stronie The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders problem zaburzeń odżywiania dotyka około 70 milionów osób na całym świecie. Wśród najbardziej znanych wyróżniamy anoreksję – jadłowstręt psychiczny i bulimię, charakteryzującą się nadmierną konsumpcją pożywienia połączoną z zachowaniami kompensacyjnymi, tj. wywoływaniem wymiotów, czy stosowaniem środków przeczyszczających, Stosunkowo niedawno coraz większą uwagę skierowano na ortoreksję, będącą patologiczną obsesją na punkcie zdrowego odżywiania, pregoreksję – czyli zjawisko, którego istotą jest głodzenie się, bądź prowokowanie wymiotów w trakcie trwania ciąży, bigoreksję – zaburzonego postrzegania własnego ciała i obsesji na punkcie muskulatury, a także diabulimię (dotykającą blisko co trzecią pacjentkę w wieku młodzieńczym z cukrzycą typu 1) – manipulowanie dawkami insuliny, które ma na celu kontrolowanie masy ciała.

Dietetyk XXI wieku

Dlaczego przyjrzenie się sile mediów w kontekście kształtowania zachowań żywieniowych jest tak ważne? Jaką rolę będzie piastował dietetyk XXI wieku? Chaos informacyjny, niemożność nadążenia za wszystkimi zmianami, nieustanne porównywanie i dopasowywanie się do innych, w końcu zwykła potrzeba odnalezienia się we współczesnym świecie będą prawdopodobnie wymagały szerszej perspektywy i nowego spojrzenia na relacje między ciałem – umysłem – jedzeniem – mediami i dietoterapią. Przyszłym dietetykom nie wystarczy jedynie znajomość zasad żywienia. Niezbędne w ich pracy okaże się posiadanie takich kompetencji jak wrażliwość, wyrozumiałość, umiejętność słuchania, diagnozowania przyczyny nieprawidłowych zachowań żywieniowych, empatia oraz zdolność motywowania pacjenta do wprowadzania stałych zmian.

Piśmiennictwo:

  1. Andrzejewski A. Kompulsywne nadużywanie mediów społecznościowych a ryzyko rozwoju zaburzeń odżywiania – na przykładzie aplikacji Instagram. Annales Universitatis Mariae Curie – Skłodowska. Lublin – Polonia 2018; 31, 2, 243-254.
  2. Harasim – Piszczatowska E., Krajewska – Kułak E. Pregoreksja – anoreksja kobiet ciężarnych. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2017; 13 (3), 363-367.
  3. https://www.ndsu.edu/fileadmin/counseling/Eating_Disorder_Statistics.pdf [dostęp 2019-03-21].
  4. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight [dostęp 2019-03-21].
  5. Juruć A., Kubiak M., Wierusz – Wysocka B. Psychological and medical problems in prevention and treatment of eating disorders among people with type 1 diabetes. Clinical Diabetes 2016; 5, 1: 26–31.
  6. Koszowska A., Dittfeld A., Zubelewicz – Szkodzińska B. Psychologiczny aspekt odżywiania oraz wpływ wybranych substancji na zachowania i procesy myślowe. Hygeia Public Health 2013; 48, 3, 279-284.
  7. Porycka A. Wokół triady ciało – zdrowie – media (analizy i refleksje). Relacje. Studia z nauk społecznych. Uniwersytet Zielonogórski 2016; 2, 75-86.
  8. Szczygieł D., Kadzikowska – Wrzosek R. Emocje a zachowania żywieniowe – przegląd badań. Zeszyty Naukowe Akademii Morskiej w Gdyni 2014; 86, 69-79.
  9. Turner P.G., Lefevre C.E. Instagram use is linked to increased symptoms of orthorexia nervosa. Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity 2017, Vol. 22(1) [w:] Andrzejewski A. Kompulsywne nadużywanie mediów społecznościowych a ryzyko rozwoju zaburzeń odżywiania – na przykładzie aplikacji Instagram. Annales Universitatis Mariae Curie – Skłodowska. Lublin – Polonia 2018; 31, 2, 243-254.
  10. Wieczorkowska – Wierzbińska G. Psychologiczne ograniczenia. Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania UW, Warszawa 2011, 231-296.
  11. Wilczek W., Kolarzyk E., Kwiatkowski J. Dysmorfia mięśniowa (bigoreksja) – czy rzeczywiście stanowi realne zagrożenie dla młodych mężczyzn? Hygeia Public Health 2013; 48 (4), 537-544.

autor:
Lidia Mil
mgr dietetyki
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

#media #fitsylwetka #dieta #healthylifestyle
5 (100%) 1 vote