Lecz się grzybami!

Grzyby medyczne mogą stanowić bardzo ważny element w zapobieganiu i leczeniu wielu chorób i dolegliwości. Ich zastosowanie wywodzi się z tradycyjnej medycyny ludowej. Powszechnie używane są w krajach azjatyckich, głównie w Chinach, Japonii, Tajwanie i Korei. W polskim ziołolecznictwie są stosunkowo mało znane, jednakże coraz więcej prowadzonych badań nad prozdrowotnymi właściwościami grzybów wielkoowocnikowych daje nadzieję na zastosowanie ich potencjału w naszym kraju, bowiem zostało udowodnione, iż grzyby medyczne posiadają szereg właściwości, które mają dobroczynny wpływ na zdrowie człowieka. 

Grzyby, ze względu na swoje właściwości – wykorzystywane są już od wielu stuleci w tradycyjnej medycynie krajów Dalekiego Wschodu, gdzie dzięki zawartym w nich związkom biologicznie czynnym, takim jak polisacharydy, lektyny, terpenoidy, statynyczy enzymy stanowią istotny czynnik w zapobieganiu i leczeniu licznych schorzeń i dolegliwości. Ponadto, grzyby znalazły zastosowanie jako tak zwana żywność funkcjonalna. Zgodnie z definicją Unii Europejskiej są to produkty, które wywierają korzystny wpływ na zdrowie człowieka, udokumentowany badaniami naukowymi [1].

Lakownica lśniąca (Ganoderma lucidum)

Lakownica lśniąca, znana również jako Reishi lub Ling Zhi, od ponad dwóch tysięcy lat stosowana jest w medycynie chińskiej. Najnowsze badania naukowe potwierdziły lecznicze właściwości składników zawartych w tym grzybie i dlatego może on być nadzieją dla współczesnej medycyny w leczeniu i zapobieganiu wielu schorzeń. Jedną z najważniejszych właściwości lakownicy jest działanie przeciwnowotworowe. Zebrane dane wskazują, iż wyciągi z Ganoderma lucidum mogą mieć zastosowanie w prewencji występowania lub nawrotów nowotworów, w zmniejszaniu nasilających się bólów nowotworowych (w zaawansowanych stadiach choroby) oraz w obniżaniu prawdopodobieństwa wystąpienia przerzutów nowotworowych. Pozytywne efekty zaobserwowano w terapii nowotworów, takich jak: rak płuc, piersi, odbytnicy, trzustki, guza mózgu czy białaczki. Potwierdzono, iż polisacharyd o nazwie GSG (Ganoderma lucidum spores glucan), wyizolowany z zarodników lakownicy lśniącej wykazuje potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Ze względu na niski ciężar cząsteczkowy i rozpuszczalność w wodzie, GSG może być zastosowany w czasie iniekcji dożylnych w leczeniu nowotworów [3]. Ponadto poszukuje się korzystnego działania lakownicy w leczeniu dolegliwości układu sercowo-naczyniowego. Dowiedziono, że preparaty z Ganoderma lucidum zapobiegają zapaleniom żył i zakrzepicy. Triterpeny wyizolowane z lakownicy wpływają na obniżenie ciśnienia krwi oraz hamują syntezę cholesterolu. Oprócz tego zaobserwowano także zdolności zmniejszania lepkości krwi i poprawę ukrwienia, co pośrednio może zapobiegać powstawaniu skrzepów [4].

Twardziak jadalny (Lentinula edodes)

Twardziak jadalny, znany również pod nazwą Shiitake, w medycynie Dalekiego Wschodu określany jest jako „eliksir życia”. Uważa się, iż posiada on właściwości poprawy wigoru i witalności oraz pomaga w zwalczaniu stresu. Od setek lat stosowany jest w leczeniu chorób nowotworowych, chorób układu sercowo-naczyniowego, otyłości, problemów z potencją. Twardziak jadalny znalazł również zastosowanie w leczeniu kamicy woreczka żółciowego, wrzodów i zaparć. Shiitake posiada także silne właściwości antybakteryjne i przeciwwirusowe. Ostatnie doniesienia wskazują, że grzyb ten może zapobiegać rozmnażaniu się wirusa HIV w tkankach organizmu.Szczególne zainteresowanie twardziakiem nastąpiło, gdy w jego składzie chemicznym odkryto obecność dwóch związków biologicznie czynnych. Pierwszy z nich – lentinan, polisacharyd posiadający unikalne właściwości przeciwnowotworowe oraz fitoncydy – grzybowe związki lotne, nieposiadające odpowiedników w królestwie roślin. Związki te posiadają zdolności walki z wirusami, od mało szkodliwych adenowirusów do wirusa HIV [5].

Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus)

Boczniak ostrygowaty jest hodowlanym grzybem wykorzystywanym w gastronomi i kuchni domowej. Oprócz jego udokumentowanych wartości odżywczych, posiada również cenne właściwości prozdrowotne [1]. Właściwości te wynikają z obecności β-glukanów. Pleuran – polisacharyd boczniaka ostrygowatego bierze udział w stymulowaniu układu immunologicznego przede wszystkim poprzez aktywację makrofagów. Co więcej, może obniżać poziom cholesterolu LDL i glukozy we krwi [6]. Spożywanie boczniaków wpływa na zmniejszenie ryzyka powstawania miażdżycy, uszkodzenia naczyń wieńcowych i mięśnia sercowego. Pleuran wpływa na zmniejszenie guzów nowotworowych. W tradycyjnej medycynie krajów azjatyckich boczniak wykorzystywany był do wzmacniania ścian naczyń krwionośnych, obniżania ciśnienia w gałkach ocznych oraz zmniejszenia objawów związanych z przemęczeniem mięśni, ścięgien i stawów [7].

Aktualna wiedza na temat grzybów medycznych w naszym kraju jest znikoma. Większość polskiego społeczeństwa obawia się spożywania preparatów nieznanych w naszym kraju. Medycyna powinna korzystać z każdego dobra matki natury. Ważne aby wiedza na temat działania grzybów medycznych była pozyskiwana z wiarygodnych i rzetelnych źródeł. Doświadczenia krajów azjatyckich, a także nowoczesne badania naukowe pokazują, iż grzyby te posiadają duży potencjał leczniczy i warte są szerszego zainteresowania.

Piśmiennictwo

  1. Rajewska J., Bałasińska M., Biologically active compounds of edible mushrooms and their beneficial impact on health, Postepy Hig Med Dosw. (online) (2004) 58: 352-357.
  2. Stamets P., Mycelium running: How Mushrooms Can save The World, Ten Speed Press 2005.
  3. Grys A., Hołderna-Kędzia E., Łowicki Z., Ganoderma lucidum – grzyb o cennych właściwościach farmakologicznych, Borgis – Postępy Fitoterapii 1/2011, 28-33.
  4. Siwulski M., Sobieralski K. (red.), Lakownica lśniąca Ganoderma lucidum- biologia, uprawa i właściwości lecznicze, wyd. Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Poznań 2011: 175-192.
  5. http://shiitakepolska.pl/7.html
  6. Augustín J., Jaworska G., Dandăr A., Cejpek K.., Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus) jako źródło β-D-glukanów- żywność, Nauka. Technologia. Jakość, 2007, 6 (55), 170-176.
  7. http://www.kki.pl/zenit/grzyby_spyt/lecznicze_boczniaki.html

Aleksandra Nowak
biolog
absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego

Lecz się grzybami!
5 (100%) 1 vote