Kelp – rośliny z ogrodu Neptuna

Życie, jak powszechnie wiadomo, wyszło z wody. Dlatego właśnie w morzach i oceanach należy szukać źródła sił witalnych. Kelp to duża grupa wodorostów należąca do brunatnic (Phaeophyta). Obejmująca około 5000 gatunków o charakterystycznym brązowym zabarwieniu. Spotyka się je w wodach strefy zimnej i umiarkowanej półkuli północnej. W Bałtyku brunatnice reprezentuje między innymi morszczyn pęcherzykowaty. 

Kelp ze względu na wysoką zawartość jodu, sprzedawany jest w postaci suplementu. Jedna pigułka zawiera około 150 mikrogramów jodu, pokrywając dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek (RDA) [1]. W przełożeniu na produkty spożywcze, taką sama zawartość jodu czytelnik znajdzie w 150 gramach świeżego dorsza, czy mintaja.

Z uwagi na to, że kelp bogaty jest w jod, przypisuje mu się właściwości odchudzające w mechanizmie oddziaływania na hormony tarczycy. Jednakże, żadne badania jak dotąd nie udowodniły tej tezy. Wskazują jedynie, iż nie sam jod ma być odpowiedzialny za przyśpieszenie metabolizmu tłuszczu a zawarta w wodorostach fukoksantyna[2]. Na modelach zwierzęcych wykazano iż długotrwałe przyjmowanie tego karotenoidu doprowadza do znamiennej statystycznie redukcji tkanki tłuszczowej [3]. Możliwe mechanizmy działania mogą opierać się o przyśpieszenie spoczynkowej przemiany materii i zahamowanie kluczowych enzymów reakcji metabolicznej. Jednak przeniesienie wniosków przytoczonego badania na człowieka wiąże się z istotnym ograniczaniem. W doświadczeniu zwierzętom podano dawkę wynoszącą 0,4% masy ciała. Trzymając się tego założenia, teoretycznie 80 kilogramowy mężczyzna dla osiągnięcia podobnych rezultatów powinien spożyć blisko 320g fukoksantyny dziennie. Co oczywiście jest niemożliwie.

Na podstawie badań epidemiologicznych ustalono, że w populacjach odżywiających się na sposób azjatycki występuje mniejsza niż, w populacjach odżywiajacych się na sposób zachodni, zapadalność na nowotwory hormonozależne.

Antyrakowe działanie jadłospisu wschodniego przypisuje się większemu niż na zachodzie spożyciu soi. Jednak są też wskazania, że to właśnie spożycie kelp może być jednym z ważniejszych czynników warunkujących, związane z odżywianiem, populacyjne różnice w zapadalności. [5]. Właściwości przeciwrakowe kelp są opisywane głównie na tle wpływu spożycia wodorostów na rozwój nowotworu piersi. W dużej mierze, silne antykarcynogenne działanie miał wykazywać aminokwas (l- tryptofan) wyizolowany z chytników (rizojdów) wodorostów [6].

Bezwiedne przyjmowanie kelpu jako „naturalnych wodorostów na tarczycę” może w niektórych przypadkach doprowadzić do niepożądanych skutków. Jod jak każdy inny pierwiastek można przedawkować, a w pewnym okolicznościach jego przyjmowanie jest niewskazane. Obserwowano już przypadki indukowanej jodem nadczynność tarczycy, pomimo przekonania pacjenta o braku ekspozycji na ten makroelement. Pewna 39 latka z rozpoznanym wolem wieloguzkowym i typowymi objawami nadczynności tarczycy, była równolegle z medycyną konwencjonalną, leczona przez znachora herbatką z kelp. Dopiero po wyłączeniu „naturalnych herbatek” bogatych w jod udało się wdrożyć skuteczne leczenie. [7]

Przyjmowanie kelpu, szczególnie w dużych dawkach może nieść za sobą inne niekorzystne konsekwencje. Taka historią przydarzyła się pewnej 55 letniej kobiecie, która przyjmowała preparat „Islandzki Kelp” nawet w poczwórnej dawce (4x 225 mikrogramów jodu) przez dłuży okres czasu. Pacjentka w wywiadzie zgłaszała wypadanie włosów, przewlekłe zmęczenie, zaniki pamięci trwające od dwóch lat. Diagnoza lekarska wskazywała zatrucie arsenem [8]. Pierwiastek ten naturalnie występuje w Kelp, jest też mikroskładnikiem niezbędnym diety. Jednak spożywany w nadmiernej ilości działa toksycznie.

Podsumowując, kelp jest świetnym źródłem jodu i w sytuacjach jego braku może zostać włączony  do diety. Jednak, tylko w dawce dopełniającej dzienne zapotrzebowanie. 

Piśmiennictwo
1. Jarosz M. (red). Normy żywienia dla populacji polskiej- nowelizacja. IŻŻ, 2012, Warszawa
2. Jeukendrup AE, Randell R. Fat burners: nutrition supplements that increase fat metabolism.Obes Rev. 2011 Oct;12(10):841-51.
3. Maeda, Hayato, et al. „Fucoxanthin from edible seaweed, Undaria pinnatifida shows antiobesity effect through UCP1 expression in white adipose tissues.” Biochemical and biophysical research communications 332.2 (2005): 392-397.
4. Müssig K, Thamer C, Bares R, Lipp HP, Häring HU, Gallwitz B. Iodine-induced thyrotoxicosis after ingestion of kelp-containing tea. J Gen Intern Med. 2006 Jun;21(6):C11-4.
5. Skibola CF, Curry JD, VandeVoort C, Conley A, Smith MT. Brown kelp modulates endocrine hormones in female sprague-dawley rats and in human luteinized granulosa cells. J Nutr. 2005 Feb;135(2):296-300.
6. Takahashi N, Ojika M, Dogasaki C, Nishizawa M, Fukuoka H, Sahara H, Sato N, Mori M, Kikuchi K.[Substance isolated from the kelp rhizoid identified as L-tryptophan shows high inhibition of breast cancer].Gan To Kagaku Ryoho. 2000 Feb;27(2):251-5.
7. Müssig K, Thamer C, Bares R, Lipp HP, Häring HU, Gallwitz B. Iodine-induced thyrotoxicosis after ingestion of kelp-containing tea. J Gen Intern Med. 2006 Jun;21(6):C11-4.
8. McGuffin M., Dentali S. Safe Use of Herbal Kelp Supplements. Environ Health Perspect. Dec 2007; 115(12): A575–A576.

autor:
mgr Paweł Janus
fizjoterapeuta, dietetyk
absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
absolwent Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Kelp – rośliny z ogrodu Neptuna
4.6 (92%) 5 votes