Jod z mlekiem matki czy obok mleka?

Niedobory jodu wśród dzieci są istotnym problemem światowej służby zdrowia. Szacuje się, iż w skali globu (dane z 92% populacji), niedobry jodu dotyczą około 1,9 miliarda osób. Wśród tak znacznej liczby, 15% stanowią dzieci szkolne. Przy czym, nieadekwatne spożycie jodu w porównaniu do zalecanych norm dotyka nieco ponad 36% wszystkich uczących się podrostków[1]. 

Do objawów niedoboru pierwiastka zaliczymy niedoczynność tarczycy, wole, przewlekłe zmęczenie, spowolnienie umysłowe, depresje, przybieranie na masie, i obniżenie ciepłoty ciała [2]. U dzieci niedobory jodu mogą również skutkować obniżeniem sprawności intelektualnej rozumianej jako wynik testu IQ. Uznaje się, że niedoborom jodu towarzyszy obniżenie IQ o 6,9-10,2 punktów skali w porównaniu do dzieci żywieniowo wyrównanych [3].

Występowanie jodu w naturze ograniczone jest względami geograficznymi. Tereny bogatsze koncentrują w rejonach mórz i oceanów, podczas gdy w krainach bardziej oddalonych do linii brzegowej odnotowuje się jego braki . Minimalizacji tej różnicy, służą rządowe programy wzbogacania tradycyjnych produktów spożywczych o jod. W naszym kraju od czasów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej sprzedaje się sól jodowaną.

W poczet produktów żywnościowych naturalnie bogatych w morski mikroelement zaliczymy: pieczone ziemniaki, mleko krowie, nori (składnik sushi), suszone wodorosty, dorsza, krewetki, pierś z indyka, fasolę typu „Jasiek”, jogurt naturalny, biały chleb, żurawinę, homary, czy sól himalajską. 

Z uwagi na duże ryzyko rozwinięcia niedoboru jodu już w bardzo młodym wieku, uwaga badaczy skierowana jest w stronę zalecanego jego dziennego spożycia wśród matek ciężarnych i karmiących swoje dzieci. Polskie normy [4], zalecają konsumpcję na poziomie RDA (zalecanego dziennego spożycia) odpowiednio: kobiety ciężarne- 220 mcg/d, karmiące- 290 mcg/d, noworodki 110-130 mcg/d (norma adekwatnego spożycia) i 90 mcg/d dzieci do lat trzech.

Na szczególną uwagę zasługuje pewne randomizowane i podwójnie zaślepione badanie, dotyczące wpływu podaży suplementów jodu podrostkom bezpośrednio lub za pośrednictwem mleka matki.

Na przełomie lutego i sierpnia 2011 roku, grupa badaczy pod przewodnictwem  Raschida R. Bouhoucha przeprowadziła ciekawy eksperyment w Maroko [5].  Naukowcy wyselekcjonowali 241 par matek karmiących i ich dzieci. Używając metod randomizacji i podwójnego zaślepienia, przypisali badane panie i ich pociechy do grupy pośredniej bądź bezpośredniej suplementacji jodem.W grupie suplementacji pośredniej (SP) matką podawano preparat w dawce 400mg jodu dziennie, podczas gdy dziecko otrzymywało placebo. W grupie suplementacji bezpośredniej (SBS) to matki otrzymywały placebo, podczas gdy dzieci preparat zawierający 100 mg jodu. Punktami końcowymi doświadczenia były zawartość jodu w moczu matek i dzieci, zawartość jodu w mleku matki, matczyne i dziecięce stężenie hormonu tyreotropowego (TSH) oraz tyrozyny (T4). Dane zebrano przed włączeniem do badania, a następnie w 3, 6 i 9 miesiącu jego trwania.

W czasie badania stężenie jodu w moczu matek i dzieci oraz pokarmie kobiecym było wyższe w grupie suplementacji pośredniej. Nie zauważono istotnej różnicy w koncentracji hormonów tarczycy pomiędzy grupami, jednakże ilość dzieci z niedoczynnością tarczycy była niższa jeżeli mamy przyjmowały preparat z jodem. W trzecim i szóstym miesiącu w grupie spożywającej jod pośrednio z mlekiem matki, zawartość pierwiastka w moczu uzyskało wystarczające stężenie, zaś w grupie bezpośredniej udało się to osiągnąć dopiero w 6 miesiącu. Koncentracja jodu w moczu na poziomie >100mcg/L jest odzwierciedleniem jego wystarczającej fizjologicznej zawartości.

Konkluzja z badania płynie taka, że nim zdecydujemy się podawać preparaty jodu dzieciom matek karmiących, weźmy pod  opiekę same mamy. To ich pokarm jest gwarancją zdrowia kolejnego pokolenia.

Piśmiennictwo

  1. Bruno de Benoist, Maria Andersson, Bahi Takkouche, Ines Egli. Prevalence of iodine deficiency worldwide. The Lancet, Volume 362, Issue 9398, Pages 1859 – 1860, 29 November 2003
  2. Felig, Philip; Frohman, Lawrence A. (2001). „Endemic Goiter”. Endocrinology & metabolism. McGraw-Hill Professional.
  3. Bougma, Karim, et al. „Iodine and mental development of children 5 years old and under: a systematic review and meta-analysis.” Nutrients 5.4 (2013): 1384-1416.
  4. Jarosz M. (red). Normy żywienia dla populacji polskiej- nowelizacja. IŻŻ, 2012, Warszawa
  5. Bouhouch, Raschida R., et al. „Direct iodine supplementation of infants versus supplementation of their breastfeeding mothers: a double-blind, randomised, placebo-controlled trial.” The Lancet Diabetes & Endocrinology 2.3 (2014): 197-209.

autor:
mgr Paweł Janus
fizjoterapeuta, dietetyk
absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
absolwent Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Jod z mlekiem matki czy obok mleka?
Oceń