Jelita-narząd o niezwykłych możliwościach

Ludzki organizm złożony jest z układu wielu narządów, które działając w homeostazie zapewniają jego prawidłowe funkcjonowanie. Codziennie z pozoru zwykłe czynności wykonywane przez każdego z nas wiążą się z setkami reakcji biochemicznych na które nie zawracamy nawet uwagi.

Anatomiczne przybliżenie budowy jelit

Jelito u człowieka podzielone jest na dwa odcinki: jelito cienkie i grube. Jelita są niezwykle złożone pod względem budowy i funkcjonalności. Stanowią one, wraz z pozostałymi organami ogromną część naszego układu pokarmowego. Sama długość jelita cienkiego to od 4 do 6m. Anatomicznie jelito cienkie dzieli się kolejno na dwunastnice, jelito czcze i jelito kręte. Długość jelita grubego osiąga natomiast około 1,5m. Jest podzielone na kątnicę, okrężnicę i odbytnicę. Za sprawą naszych jelit odbywa się proces, bez którego nie bylibyśmy w stanie funkcjonować, a mianowicie – dostarczanie i wchłanianie pokarmu. Dostarczając każdego dnia do organizmu kilogramy pożywienia, a to właśnie dzięki jelitom jesteśmy w stanie je przyswoić i wykorzystać.

Jelito cienkie odpowiada za proces trawienie i wchłanianie składników pokarmowych (węglowodanów, białek i tłuszczów), wody, elektrolitów, witamin czy też soli mineralnych. To właśnie dzięki przyjęciu wchłonięciu i przetworzeniu pokarmu wszystkie reakcje biochemiczne zachodzą prawidłowo, a my sami mamy energię do życia i działania. Jelito grube natomiast odpowiada przede wszystkim reabsorbcje wody i elektrolitów z kału i złożone procesy odtruwania i wydalania produktów, które uważane są za produkty fizjologicznie nieużyteczne. To właśnie w jelicie grubym za sprawą bakterii symbiotycznych może produkowana być witamina K i niektóre witaminy z grupy B.

Wpływ mikroorganizmów zasiedlających jelita na organizm

Mikroorganizmy zasiedlające nasze jelita mają ogromny potencjał metaboliczny i enzymatyczny. Wpływają na nasze zdrowie a także samopoczucie fizyczne i psychiczne. Istnieją dowody na to, że brak równowagi w mikrobiomie jelitowym może wpływać na nasze zdrowie psychiczne. Na przykład zaburzenie lękowe, depresja i otępienie mogą być związane z zaburzeniami równowagi mikrobiologicznej. Na zawartość naszej mikroflory ma wpływ spożywana przez nas żywność, styl życia, pochodzenie lub aktywność fizyczna, którą wykonujemy. Udowodniono, że istnieje ścisły związek między mikroflorą jelitową, jej aktywnością metaboliczną a sposobem żywienia i zdrowiem gospodarza.

Mikroflora osób mieszkających w Ameryce może znacząco różnić się od tych zamieszkujących Japonię czy nawet Eskimosów mieszkających w kanadyjskiej Arktyce, za sprawą odmiennej diety i statusu genetycznego. Wykonywany przez nas trening i aktywność fizyczna może zmieniać mikroflorę gospodarza.

Ponadto wstępne badania wykazują także powiązanie mikroflory jelitowej z wrażliwością na insulinę, co może okazać się pomocne przy leczeniu pacjentów z cukrzycą w przyszłości. Liczne badania wykazały również różnice w mikroflorze w porównaniu osób szczupłych z otyłymi. Podobnie rzecz się miała u osób chorych min. na nieswoiste zapalenie jelit.

Zdrowie wewnętrzne zapewnia zróżnicowana mikroflora jelitowa zapewniająca odpowiednie drobnoustroje.

Kolejne funkcje jelit – wewnątrzwydzielnicza i immunologiczna

Nasze jelito cienkie jest też największym narządem wewnątrzwydzielniczym organizmu i za sprawą mikroorganizmów w nich żyjących – bardzo ważnym narządem układu odpornościowego. Jelita za sprawą wydzielanych przez nie hormonów takich jak: cholecystokinina, sekretyna, peptyd uwalniający gastrynę, motylina czy gastryna wpływają na regulację układu pokarmowego, wydzielanie enzymów czy pobudzanie motoryki, co sprawia, że proces regulacji przyjmowania pokarmu i wchłaniania wszystkich niezbędnych składników odbywa się bez przeszkód.
Kolejna z funkcji – funkcja immunologiczna jelit pozwala nam to zachować zdrowie i cieszyć się jakością życia. Każdego dnia spożywając pokarm dostarczamy wraz z nim bakterie, pasożyty i wirusy. Za sprawą ogromnej ilości komórek limfoidalnych (limfocytów B i T), komórek mieloidalnych (makrofagów, granulocytów obojętnochłonnych czy komórek tucznych) organizm jest w stanie przeciwstawiać się i zwalczać patogeny, co pozwala zachować zdrowie i witalność.
Zasadniczo za ochronny mechanizm odpornościowy organizmu uważana jest synteza i sekrecja IgA. (immunoglobulin typu A ) stanowiących największą grupę przeciwciał wydzielanych przez organizm, a to właśnie ponad 70% wszystkich komórek produkujących IgA mieści się w jelicie.

Podsumowanie

Jelita i mikroorganizmy je zasiedlające pełnią bardzo ważne funkcje w utrzymaniu homeostazy naszego organizmu, pośrednio bądź bezpośrednio odpowiadają za szereg reakcji pozwalających utrzymać nasz układ pokarmowy w optymalnym stanie. Określona flora bakteryjna, na którą jako gospodarze mamy pośrednio wpływ przez przyjmowane produkty, aktywność fizyczną i styl życia niebagatelnie może wpływać na nasze samopoczucie, wygląd i zdrowie. Warto więc zadbać o to by spożywana przez nas żywność była pokarmem nisko przetworzonym, dobrym jakościowo i zawierającym potrzebne organizmowi mikro i makroelementy. To, wraz z indywidualnie dobraną aktywnością fizyczną i odpowiednią higieną życia może przynieść pozytywne rezultaty wpływające
na nasze zdrowie i samopoczucie.

Piśmiennictwo

  1. B. Mark Evers,Courtney M. Townsend Jr,Kenneth L. Mattox,R. Daniel Beauchamp,Tadeusz Popiela (2013). Chirurgia Sabistona Tom 4, 167-168, 169- 173
  2. Konturek S. (2000) Fizjologia człowieka tom V – Układ trawienny i wydzielanie wewnętrzne wyd.6, 305- 319
  3. Marta Mroczyńska , Zdzisława Libudzisz , Mirosława Gałęck2 , Patrycja Szachta (2011)
    Mikroorganizmy jelitowe człowieka i ich aktywność metaboliczna, 1-6.
  4. Jean Guy Le Blanc,Christian Milani, Graciela Savoyde Giori, Fernando Sesma, Douwevan
    Sinderen,MarcoVentura (2013 ), Bacteria as vitamin suppliers to their host: a gut microbiota perspective, 160-168
  5. Rogers, G. B., Keating, D. J., Young, R. L., Wong, M. L., Licinio, J., & Wesselingh, S. (2016). From gut dysbiosis to altered brain function and mental illness: mechanisms and pathways., 738.
  6. Joanna Olszewska, Elżbieta Katarzyna Jagusztyn-Krynicka(2012). Human Microbiome Project-
    Mikroflora jelit oraz jej wpływ na fizjologię i zdrowie człowieka, 248-250
  7. Manukka, E. (2018).Six-Week Endurance Exercise Alters Gut Metagenome That Is not Reflected in Systemic Metabolism in Over-weight Women. Dostepny:
    https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmicb.2018.02323/full ,23.02.19
  8. University of jyväskylä.(2018). Endurance exercise training has beneficial effects on gut microbiota composition. Dostępny : https://www.jyu.fi/en/current/archive/2018/10/endurance-exercise-training-hasbeneficial-effects-on-gut-microbiota-composition-1, 23.02.19
  9. Bodogai M,O’connell,J, Kim K, Kim Y, Moritoh K,ChenC, Gusev F, Vaughan K, Shulzhenko N, Mattison JA, Lee-Chang C.(2018) Commensal bacteria contribute to insulin resistance in aging by activating innate B1acells. Science translational medicine. ,467
  10. Dubois, G., Girard, C., Lapointe, F., Shapiro, B.J.(2017). The Inuit gut microbiome is dynamic over time and shaped by traditional foods. Microbiome, 151
  11. Joanna Dziewiatowska, Agata Janczy, Izabela Steinka, Magdalena Pieszko, Sylwia Małgorzewicz, Zakład Żywienia Klinicznego i Dietetyki, Gdański Uniwersytet Medyczny (2014) Związek pomiędzy mikroflorą jelitową a otyłością
  12. Turnbaugh P.J., Ley R.E., Mahowald M.A. i wsp. An obesity-associated gut microbiome with increased capacity for energy harvest. Nature 2006; 444: 1027–1031
  13. Whelan K., Quigley M.M.: Probiotics in the management of irritable bowel syndrome and inflammatory bowel disease. Nutrition 2013, 29, 184-189.
  14. Guarner F.: The intestinal flora in inflammatory bowel disease: normal or abnormal. Curr Opin
    Gastroenterol 2005, 21, 414-418.
  15. Agnieszka Czyżewska-Buczyńska1 , Aleksandra Lewandowicz-Uszyńska1 , Adam Jankowski1, 2007. IgA istotny element układu odporności – wybrane zagadnienia , 40 Burstein R, Noseda R, Borsook D. Migraine: Multiple Processes, Complex Pathophysiology. J Neurosci 2015; 35: 6619–6629.

autor:
Grzegorz Wrona
absolwent dietetyki
Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach

Oceń