Interakcje leków z żywnością

Stosując wszelkiego rodzaju lekarstwa człowiek oczekuje aby działały szybko i skutecznie. Aby sprostać tym wymaganiom muszą być zachowane pewne warunki. Należy stworzyć odpowiednie środowisko do wchłonięcia leku, jego rozprowadzenia, metabolizmu a także wydalenia z organizmu. Na wszystkie te elementy wpływać może wiele czynników. Jednym z nich jest spożywana żywność. Oddziaływanie pożywienie – lek może skutkować powodzeniem lub brakiem powodzenia w przeprowadzanej terapii a nawet wywierać działania uboczne. Interakcje leków z żywnością niekiedy są korzystne dla organizmu człowieka,  ponieważ mogą się przyczyniać do poprawy wchłaniania składników leku lub zmniejszać niekorzystne skutki uboczne będące wynikiem stosowanego leczenia.

Żywność spożywana jednocześnie z przyjmowanymi lekami może zwiększyć lub zmniejszyć ich działanie. Jest to związane z wywieranym przez składniki pożywienia wpływem na cztery główne etapy:

  1. Wchłanianie leku
  2. Dystrybucja leku
  3. Metabolizm leku
  4. Wydalanie leku z organizmu
Tabela. Przykłady wpływu pożywienia na wybrane leki

Lek

Żywność/składniki żywności

Uwagi

Sulfonamidy Żywność Zmniejszenie wchłaniania
Penicyliny doustne Żywność Zmniejszenie wchłaniania
Glipizyd (lek przeciwcukrzycowy) Żywność Zmniejszenie wchłaniania
Warfaryna Rośliny bogate w wit. K Zmniejszenie efektywności leku
Leki przeciwdrgawkowe Alkohol, wit C Witamina C – zmniejszenie efektywności leku
alkohol – nudności, zawroty głowy
Leki antyhistaminowe Alkohol Nudności, zawroty głowy
Leki obniżające ciśnienie Sok grejpfrutowy Zwiększenie wchłaniania

– nagły spadek ciśnienia

Leki obniżające ciśnienie Żywność, głównie mięso Zwiększenie wchłaniania

– nagły spadek ciśnienia, zawroty głowy

Leki antyarytmiczne Kofeina Wzrost ryzyka arytmii
Pseudoefedryna Kofeina Nerwowość, nerwica
Teofilina Żywność bogata w białko Zmniejszenie wchłaniania leku
Teofilina Kofeina Zwiększenie toksyczności leku
Teofilina Papryka, żywność bogata w tłuszcz Zwiększenie wchłaniania
Leki przeciwdepresyjne Żywność bogata w tyraminę Kryzys nadciśnieniowy
Leki przeciwdepresyjne Mięso, ryby, rośliny strączkowe, wit. C Zmniejszenie wchłaniania
Digoksyna Błonnik, pektyny Zmniejszenie wchłaniania
Leki stosowane w chorobie Parkinsona Żywność bogata w białko Zmniejszenie wchłaniania
Acetaminofen Alkohol Zapalenie wątroby
Leki przeciwzapalne Alkohol Możliwość uszkodzenia wątroby, śluzówki żołądka, krwawienie do przewodu pokarmowego
Tetracykliny Produkty mleczne, żelazo Zmniejszenie wchłaniania
Leki przeciwdepresyjne Błonnik Zmniejszenie wchłaniania
Leki przeciwdepresyjne Żywność bogata  w tłuszcz Zwiększenie wchłaniania
Erytromycyna Soki cytrusowe Zmniejszenie wchłaniania
Gryzeofulwina Żywność bogata w tłuszcz Zwiększenie wchłaniania
Fenytoina Skrobia kukurydziana, olej kokosowy, kazeiniany Zmniejszenie wchłaniania
Benzodwuazepiny;

blokery kanału wapniowego;

cyklosporyna;

cyzapryd;

lowastyna;

simwastyna;

Sok grejpfrutowy Zmniejszenie metabolizmu

W celu uniknięcia negatywnych interakcji lek-żywność należy stosować się do poniższych zaleceń:

– Leki należy przyjmować zgodnie z zaleceniami umieszczonymi na ulotce.
– Nie należy popijać leków mlekiem, kawą lub herbatą ponieważ wpływają one na ich wchłanianie. Sok grejpfrutowy natomiast przyczynia się do zaburzenia metabolizmu leków. Najkorzystniejsze jest więc popijanie środków leczniczych chłodną, czystą wodą (w ilości ok 1 szklanki) – gorące napoje mogą osłabić działanie leków.
– Należy kategorycznie unikać przyjmowania leków wraz z alkoholem.
-Stosowanie leków wraz z witaminami i minerałami może przyczynić się do zaburzenia wchłaniania leków, dlatego też powinno się unikać takich połączeń.
– Środki lecznicze najlepiej zażywać 1-2 godziny przed lub 2 godziny po spożytym posiłku w celu uniknięcia zaburzenia działania leków,  o ile nie ma innych zaleceń wydanych od producenta lub lekarza. Należy zawsze przestrzegać wytycznych umieszczonych na ulotce lub wydanych przez lekarza bądź  farmaceutę, pamiętając, że nie każdy lek należy przyjmować na czczo a wręcz przeciwnie są leki, które powinno się zażywać podczas posiłku. [2,3]

Przestrzegając powyższych zasad możemy zmniejszyć lub całkowicie uniknąć niekorzystnych oddziaływań żywności na leki oraz leków na składniki żywności. Właściwe przyjmowanie leków zapewni nie tylko skuteczność terapii ale również pozwoli uniknąć skutków ubocznych związanych z jednoczesnym przyjmowaniem pożywienia i środków leczniczych. Należy pamiętać , że następstwem niekorzystnych interakcji żywność-lek może być nie tylko pogorszenie stanu zdrowia wynikającego z osłabienia procesu leczenia ale również śmierć pacjenta [5].

Piśmiennictwo

  1. Adamska-Dyniewska H., (2000): Znaczenie interakcji leków w leczeniu nadciśnienia. Nadciśnienie Tętnicze. t. 4, 1.
  2. Jarosz M, Dzieniszewski J.; (2000): Interakcje leki a żywność – ważny problem kliniczny. Służba Zdrowia t. 78-79 s. 2971-2.
  3. Jarosz M, Dzieniszewski J; (2004): Interakcje leków z żywnością i alkoholem. Warszawa: Wydawnictwo Medyczne BORGIS.
  4. Korzeniowska K., Jabłecka A.; (2008): Interakcje leków z pożywieniem. Farmacja współczesna. t. 1, s. 24-30.
  5. Mańka M. (2010): Interakcje leków z żywnością.; http://www.rynekaptek.pl
  6. Woźnicka-Leśkiewicz L., Wolska-Bułach A., Posadzy-Małaszyńska A., (2011): Interakcje między lekami hipotensyjnymi i żywnością. Nadciśnienie tętnicze., t. 15, 2, s. 201-209

autor:
mgr inż. Wioleta Cieplak
technolog żywności spec. żywienie człowieka i nauki konsumenckie
absolwentka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Interakcje leków z żywnością
5 (100%) 1 vote