Interakcje leków z żywnością – wpływ poszczególnych składników diety

Dość oczywiste, choć nadal nie przez wszystkich brane pod uwagę, są interakcje między różnymi lekami. Warto jednak pamiętać, że wszystko, co bierzemy do ust, zawiera substancje chemiczne mające zdolność wchodzenia w pewne reakcje. Ważnym aspektem jest więc również szereg oddziaływań leków z przyjmowaną żywnością.

Wpływ żywności na leki może mieć miejsce w momencie uwalniania, wchłaniania, ale też dystrybucji czy eliminacji leku. Składniki zawarte w pokarmie mogą upośledzać przemiany leku w wątrobie czy w przewodzie pokarmowym, czego skutkiem będzie zmniejszone bądź zwiększone działanie leku, nasilenie objawów niepożądanych i inne przykre konsekwencje.

Tłuszcze

Oddziałują ze składnikami takimi jak metoprolol, oksprenolol, propranolol, bizoprolol, zawartymi w lekach stosowanych w chorobach układu krążenia (tzw. β-blokerach). Tłuszcze przyspieszają i zwiększają ich wchłanianie, co może skutkować zaburzeniami rytmu serca i spadkiem ciśnienia tętniczego. Interakcje obserwuje się również z teofiliną (lekiem rozszerzającym oskrzela, nazwy handlowe to m.in. Euphyllin CR retard, Euphyllin long, Theophyllinum Baxter). Efektem interakcji jest przyspieszenie czynności serca, zaburzenia rytmu serca (skurcze dodatkowe), zaburzenia snu, niepokój, pobudzenie psychoruchowe, spadek ciśnienia tętniczego, ból głowy, skurcze mięśni.

Błonnik pokarmowy

Zmniejsza on wchłanianie glikozydów nasercowych, takich jak metyldigoksyna i digoksyna (nazwy handlowe preparatów: Bemecor, Digoxin Teva, Digoxin WZF). Obniżone w stosunku do oczekiwanego stężenie leku we krwi powoduje jego zmniejszone działanie lub nawet całkowity brak efektu terapeutycznego.

Witamina K (głównie warzywa kapustne, awokado)

Wchodzi ona w interakcję z lekami przeciwzakrzepowymi: warfaryną i acenokumarolem (Warfin, Acenocumarol WZF, Sintrom), ponieważ ma dokładnie przeciwne działanie – odpowiada za krzepnięcie krwi. Jej nadmierna podaż lub suplementacja zmniejsza skuteczność leczenia, a tym samym podnosi ryzyko powstania zakrzepów.

Wapń

Jony tego pierwiastka oddziałują z niektórymi antybiotykami (cyprofloxacyną, norfloksacyną, pefloksacyną, tetracykliną, doksycykliną), upośledzając ich wchłanianie w przewodzie pokarmowym, co znacząco obniża efekt terapeutyczny. Podobną interakcję obserwuje się z przeciwgrzybiczym ketoconazolem – również następuje osłabienie działania leku.

Składniki bioaktywne grejpfruta

Udowodniono bardzo wiele interakcji leków ze związkami występującymi w tych owocach. Ze względów bezpieczeństwa zaleca się unikanie popijania sokiem grejpfrutowym jakichkolwiek leków, a szczególną uwagę należy zwrócić na blokery kanału wapniowego stosowane w chorobach układu sercowo-naczyniowego, statyny podawane w zaburzeniach lipidowych oraz benzodiazepiny oddziałujące na układ nerwowy.

Przytoczono tutaj tylko niektóre z możliwych interakcji. Najważniejszą zasadą jest dokładne czytanie ulotki dołączonej do leku, a jeśli pojawiają się jakieś wątpliwości, należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty. Niewskazane jest przyjmowanie bez konsultacji dużych ilości leków bez recepty, a już absolutnie niedopuszczalne jest wykorzystywanie na własną rękę znalezionych w domu leków na receptę, które zostały po poprzedniej chorobie. Przyjmowane leki w większości przypadków najlepiej popijać wodą, i to w znacznej ilości (pełna szklanka). Nie powinno się popijać ich kawą, herbatą ani mlekiem.

Nie znamy jeszcze wszystkich możliwych interakcji, w jakie wchodzą leki z żywnością. Jednak przestrzegając pewnych elementarnych zasad przyjmowania leków, możemy się uchronić przed wieloma przykrymi konsekwencjami.

 

Piśmiennictwo
1. Jarosz M (red.), Praktyczny podręcznik dietetyki, wyd. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010.
2. Medycyna Praktyczna. Baza leków, [cytowany 23 listopada 2014]. Dostęp z: http://bazalekow.mp.pl/leki/

autor:
Agata Jagielska
dietetyk
absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Interakcje leków z żywnością – wpływ poszczególnych składników diety
5 (100%) 1 vote