Imbir – przyprawa korzenna o wielu właściwościach

Przyprawy to ważny element kuchni każdego rejonu świata. Jednak stosunkowo niewiele osób wie, że przyprawy mogą dostarczyć czegoś więcej niż wyrazisty smak i zapach. Mogą pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie całego organizmu. Za przykład może posłużyć imbir.

Imbir lekarski (łac. Zingiber officinale) to gatunek rośliny uprawnej, która obecnie nie występuje już w stanie dzikim, a jedynie w uprawach przemysłowych. Charakterystyczne jadalne kłącze imbiru było stosowane do celów kulinarnych w Azji już 3000 lat temu. Stamtąd podróżnicy przywieźli je do Europy, początkowo jako środek płatniczy, który stopniowo znajdował inne zastosowania.

W tradycyjnej medycynie chińskiej korzeń imbiru stanowił skuteczny lek na biegunkę, mdłości czy inne dolegliwości układu pokarmowego. Podobnie w medycynie ajuwerdyjskiej, tradycyjnej medycynie subkontynentu indyjskiego, imbir należał do ważnych składników żywienia człowieka. W miarę poznawania właściwości tej rośliny, w Europie wartość imbiru rosła. Stopniowo pojawiał się on jako cenna przyprawa kuchenna. W średniowieczu imbir był popularnym składnikiem ekskluzywnych słodyczy. Do XVI wieku pół kilo korzenia imbiru kosztowało tyle co dorodna owca. Wartość handlowa tego towaru niosła za sobą nieocenioną wartość odżywczą.

Obecnie w wielu krajach używa się imbiru do celów kulinarnych. Najczęściej można się z nim spotkać w kuchni azjatyckiej. Przyprawa ta ma specyficzny, silny aromat z odświeżającą, nieco słodkawą nutą. W smaku jest nieco paląca i gorzka. Taki smak i zapach zawdzięczany jest dużej ilości olejków eterycznych: gingerolu, zingeronu i cytralu. Korzeń imbiru to bogate źródło wapnia i magnezu. W znaczących ilościach obecny jest również cynk i chrom. Zawartość tych pierwiastków dowodzi, że imbir bardzo dobrze wpływa na kondycję naczyń krwionośnych. Tym samym poprawia to obieg krwi w organizmie. Zapobiega to nagłym skokom temperatury ciała, od dreszczy po nadmierną potliwość. Stąd dobrze znana herbata z imbirem, która doskonale się sprawdza jak rozgrzewający napój na zimowe wieczory.

Medyczne zastosowanie imbiru jest znane od ponad 2000 lat w wielu kręgach kulturowych na całym świecie. Podziemna łodyga imbiru wykazuje szerokie spektrum działań, m. in. przeciwbakteryjnych, przeciwwirusowych czy przeciwpasożytniczych. Najczęściej imbir pojawia się jako naturalny lek na przeziębienie.

Badania pokazują, że imbir wykazuje działanie przeciwwirusowe, szczególnie w przypadku wirusów powodujących infekcje górnych dróg oddechowych.Szczególnie efektywne okazują się w tym przypadku napary ze świeżego korzenia. Pite kilka razy dziennie skutecznie łagodzą kaszel i podrażnienie gardła. Dodatkowo obserwuje się, że suplementy z wyciągiem z imbiru efektownie rozrzedzają śluz, który utrudnia oddychanie przy infekcjach dróg oddechowych.

Zwalczając szkodliwe czynniki atakujące organizm (np. wolne rodniki), imbir wykazuje działanie przeciwzapalne. Zapalenie narządów wewnętrznych może być wywołane, np. infekcją bakteryjną lub autoimmunologicznym miejscowym wydzielaniem czynników prozapalnych, np. enzymu COX. Substancje aktywne imbiru, poprzez modulowanie procesu zapalnego przyczyniają się do ogólnego zmniejszenia uczucia bólu. W badaniach laboratoryjnych widać, że świeży imbir włączony do diety osób cierpiących na migrenę skutecznie redukuje bóle głowy i ewentualne problemy z żołądkiem (często występujący objaw przy migrenach).

Problemy gastryczne okazują się kolejnym aspektem, w których imbir efektywnie działa. Sprawdza się jako środek łagodzący niestrawność i usprawniający trawienie. Dodatkowo badania naukowe pokazują, że włączenie imbiru do codziennej diety stymuluje sekrecję enzymów trawiennych szczególnie w żołądku i trzustce. Ze względu na tak korzystny wpływ imbiru na pracę układu pokarmowego, bardzo często kobietom w ciąży poleca się picie naparów z tego korzenia, aby złagodzić skutki porannych mdłości. Podobne działanie wykazano w przypadku chorych cierpiących na chorobę lokomocyjną. Spożycie imbiru w formie sproszkowanej lub jako surowe kawałki, znacząco zmniejsza symptomy charakterystyczne dla choroby lokomocyjnej.

Ze względu na wiele korzyści jakie daje spożywanie imbiru, wielu naukowców zaczęło się zastanawiać nad bardziej zaawansowanym wykorzystaniem potencjału tej rośliny. Wiele badań naukowych potwierdza, że pewne substancje czynne obecne w miąższu korzenia imbirowego wykazują działania przeciwnowotworowe. Jednak, ze względu na złożoność etiologii poszczególnych jednostek chorobowych, efekty hamujące rozwój komórek nowotworowych nie są obserwowane we wszystkich przypadkach. Do tej pory badania naukowe potwierdzają, że dzięki właściwościom przeciwzapalnym, imbir pozytywnie wpływa na chorych z nowotworem prostaty. Substancje aktywne imbiru modulują wiele szlaków genetycznych związanych z kancerogenezą. Między innymi aktywują gen kodujący supresor tworzenia się guzów nowotworowych, modulują proces apoptozy komórek nowotworowych (prowadzący do ich obumierania) oraz hamują działanie czynników stymulujących rozwój komórek raka. W przypadku raka trzonu macicy wykazano, że terpenoidy, występujące w imbirze, indukują apoptozę zmienionych nowotworowo komórek błony śluzowej macicy poprzez aktywację szlaku działania białka p53. Równie pomyślne badania pokazują, że imbir zapobiega rozwojowi komórek nowotworu jelita grubego. Co ciekawe, działanie łagodzące uczucie mdłości i inne problemy gastryczne znajduje zastosowanie przy chemioterapii wszystkich pacjentów cierpiących na nowotwory. Stosowanie napojów bądź innych suplementów z imbirem w trakcie chemioterapii znacząco łagodzi niepożądane skutki uboczne tej formy leczenia.

Podsumowując, imbir to niezwykle interesująca roślina. Oprócz niepowtarzalnego smaku, jaki nadaje potrawom, wykazuje niezwykły potencjał w zwalczaniu wielu dolegliwości. Mimo, że pierwsi dobroczynne właściwości imbiru odkryli mieszkańcy południowo-zachodniej Azji, warto skorzystać z ich dorobku i dołączyć tę przyprawę do grona warzyw i owoców rodzimej kuchni.

Piśmiennictwo

1. Arshad H Rahmani, Fahad M Al shabrmi, Salah M Aly; Active ingredients of ginger as potential candidates in the prevention and treatment of diseases via modulation of biological activities; Int J Physiol Pathophysiol Pharmacol 2014;6(2):125-136
2. Estelle Viljoen, Janicke Visser, Nelene Koen and Alfred Musekiwa; A systematic review and meta-analysis of the effect and safety of ginger in the treatment of pregnancy-associated nausea and vomiting; Nutr J. 2014 Mar 19;13:20
3. Hanan F. Aly , Mona M. Mantawy; Efficiency of ginger (Zingbar officinale) against Schistosoma mansoni infection during host–parasite association; Parasitology International 62 (2013) 380–389
4. Baliga MS, Haniadka R, Pereira MM, DSouza JJ, Pallaty PL, Bhat HP, Popuri S.; Update on the chemopreventive effects of ginger and its phytochemicals. Crit Rev Food Sci Nutr. 2011 Jul;51(6):499-523
5. Juliana Poltronieri, Amanda B. Becceneri, Angelina M. Fuzer, Julio Cesar C. Filho, Ana Carolina B.M. Martin, Paulo Cézar Vieira, Normand Pouliot, and Márcia R. Cominetti; [6]-gingerol as a Cancer Chemopreventive Agent: A Review of Its Activity on Different Steps of the Metastatic Process; Mini-Reviews in Medicinal Chemistry, 2014, 14, 313-321
6. Marrelli M, Menichini F, Conforti F; A comparative study of Zingiber officinale Roscoe pulp and peel: phytochemical composition and evaluation of antitumour activity. Nat Prod Res. 2015 Mar 10:1-5
7. Raghavendra Haniadka, Elroy Saldanha, Venkatesh Sunita, Princy L. Palatty,Raja Fayadd and Manjeshwar Shrinath Baliga; A review of the gastroprotective effects of Ginger (Zingiber officinale Roscoe); Food Funct. 2013 Jun;4(6):845-55
8. Saha A, Blando J, Silver E, Beltran L, Sessler J, DiGiovanni J; 6-Shogaol from dried ginger inhibits growth of prostate cancer cells both in vitro and in vivo through inhibition of STAT3 and NF-κB signaling; Cancer Prev Res (Phila). 2014 Jun;7(6):627-38

autor:
Marta Hubisz
biotechnolog
absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego

Imbir – przyprawa korzenna o wielu właściwościach
5 (100%) 1 vote