Gorzka prawda o amigdalinie

Nowotwory są drugą najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce [Główny Urząd Statystyczny 2017], a liczba chorych nieustannie rośnie. W związku z tym nieustannie prowadzi się badania nad nowymi metodami zapobiegania i leczenia tych schorzeń. Nic dziwnego, że cierpiący na nowotwory lub osoby przerażone wizją zachorowania coraz częściej sięgają po alternatywne, choć niekoniecznie bezpieczne sposoby terapii bądź profilaktyki. Niewątpliwie jednym z nich jest amigdalina, reklamowana przez niektórych jako „cudowny środek na raka”. Według zwolenników teorii spiskowych jej niezwykłe właściwości są celowo ukrywane przez koncerny farmaceutyczne, a to dlatego, że leczenie amigdaliną nie byłoby wystarczająco intratne. Eksperci podkreślają jednak, że jest ona przede wszystkim źródłem toksycznej substancji, która może poważnie zaszkodzić zdrowiu. Gdzie więc leży prawda?

Charakterystyka amigdaliny

Amigdalina, określana potocznie „witaminą B17”, jest związkiem zaliczanym do glikozydów cyjanogennych [Song i Xu 2014]. Oznacza to, że na skutek metabolizmu przekształcona zostaje do cyjanowodoru, czyli kwasu pruskiego, związku, który wchodził w skład Cyklonu B, śmiercionośnego gazu wykorzystywanego przez nazistów do eksterminacji ludzi w komorach gazowych [Dirikolu i inni 2003]. Przy podaniu doustnym dostępność amigdaliny w przewodzie pokarmowym wynosi zaledwie 3%, jednak  na domiar złego, niektóre szczepy bakterii jelitowych mogą przyspieszać jej rozkład do cyjanowodoru [Rauws i inni 1982].

Amigdalina w największym stężeniu występuje w nasionach roślin różowatych, np. w pestkach wiśni, moreli, brzoskwini, a także w migdałach [Bolarinwa i inni 2014]. To właśnie amigdalina nadaje im charakterystyczny gorzki smak. Związek ten znalazł zastosowanie w tradycyjnej medycynie chińskiej głównie jako środek przeciwkaszlowy i przeciwnowotworowy. Wykazuje on również działanie przeciwbólowe, a  także wzmacnia układ odpornościowy. Badania przeprowadzone na gryzoniach wskazują na skuteczność amigdaliny w leczeniu chorób przewodu pokarmowego, takich jak przewlekłe zapalenie czy atrofia błony śluzowej żołądka [Song i Xu 2014].

„Witamina B17” jest dostępna w wielu sklepach z tzw. zdrową żywnością. Dużą popularnością cieszą się pestki moreli oraz wytłaczany z nich olej. Jeżeli nie odpowiada nam ich specyficzny smak, możemy sięgnąć także po suplementy diety w formie tabletek, kapsułek oraz proszków. Wybór jest bardzo bogaty i zależy od preferencji konsumenta.

Historia przeciwnowotworowego stosowania amigdaliny

Amigdalinę w leczeniu nowotworów zastosowano po raz pierwszy w 1920 r. w Stanach Zjednoczonych. W latach 50. opatentowano półsyntetyczną formę tego związku o nazwie Letril, który okazał się mniej toksyczny od swojego pierwotnego naturalnego odpowiednika. Od tamtego momentu terapia z jego udziałem, polegająca na podawaniu go również dożylnie (z powodu wspomnianej niskiej wchłanialności z przewodu pokarmowego), znalazła powszechne zastosowanie w USA [National Cancer Institute 2017].

Powstało kilka teorii, które próbują wytłumaczyć przeciwnowotworowe właściwości amigdaliny. Jak już wspomniano, w organizmie związek ten pod wpływem działania enzymów trawiennych oraz bakterii jelitowych zostaje przekształcony w toksyczny cyjanowodór. To właśnie jemu przypisuje się właściwości przeciwnowotworowe. Według jednej hipotezy komórki nowotworowe, w przeciwieństwie do komórek zdrowych, miałyby zawierać większe stężenia beta-glukozydazy i beta-glukoronidazy – enzymów odpowiedzialnych za rozkładanie amigdaliny do cyjanowodoru. Miałyby być jednocześnie uboższe w rodanazę, która z kolei neutralizuje toksyczne właściwości tego związku [National Cancer Institute 2017]. Jak jednak wykazano komórki nowotworowe, jak i prawidłowe, charakteryzują się jej porównywalną aktywnością [Gal i in. 1952].

Według innej teorii nowotwór jest wynikiem zaburzeń metabolicznych, spowodowanych niedoborem witamin, w tym „witaminy B17” [James i Duke 2003]. Amigdalina nie należy jednak do grupy witamin. Amerykański biochemik Ernst Krebs , który opatentował półsyntetyczny związek wchodzący w skład letrilu, usilnie próbował nadać jej taki status tylko dlatego, by zarejestrować go jako suplement diety, a nie środek farmaceutyczny.

Naukowa weryfikacja właściwości biologicznych amigdaliny

Ze względu na brak wystarczających dowodów na przeciwnowotworowe właściwości amigdaliny i częste przypadki zdarzeń niepożądanych letril został ostatecznie wycofany z początkiem lat 80. Terapia z jego udziałem jest jednak wciąż popularna w Meksyku i w pojedynczych ośrodkach medycznych w USA. Amigdalinę bez trudu można również kupić w sprzedaży internetowej. Przegląd ponad 200 doniesień dowodzi jednoznacznie, że do tej pory nie przeprowadzono wiarygodnych badań, potwierdzających jej skuteczność w leczeniu nowotworów [Milazzo i Horneber 2015].

Większość badań przemawiających za amigdaliną wykonano w warunkach in vitro [Juengel i in. 2016], które choć pozwalają na szczegółowe poznanie mechanizmów działania na poziomie komórki, to trudno jest na ich podstawie określić rzeczywisty efekt działania związku na poziomie całego organizmu. Po podaniu doustnym letril ulegał transformacji do cyjanowodoru już w żołądku, bo kwaśne środowisko sprzyja jego hydrolizie [Haisman i Knight 1967]. Nie dociera więc do komórek nowotworowych. Podanie dożylne z kolei pozwala na zwiększenie jego cyrkulacyjnego stężenia, ale zarazem naraża zdrowe komórki i cały organizm na silne efekty intoksykacji cyjankami.

Jak wynika z jedynego przeprowadzonego do tej pory badania klinicznego [Moertel i in. 1982],  oceniającego skuteczność terapii amigdaliną, cechy remisji choroby zaobserwowano tylko u jednego pacjenta na 175 poddanych obserwacji. U ponad połowy stwierdzono natomiast dalszą progresję choroby. Odnotowano również kilka przypadków zatrucia cyjankiem. Niestety, nie tylko nie udowodniono skuteczności amigdaliny w leczeniu nowotworów, ale również udokumentowano liczne przypadki zatrucia cyjanowodorem, szczególnie po doustnym przyjmowaniu tego związku. Nadmierna podaż amigdaliny wiązała się m.in. z nudnościami, wymiotami, bólami i zawrotami głowy, gorączką, uszkodzeniem wątroby, zaburzeniami neurologicznymi, śpiączką, a nawet śmiercią, zwłaszcza w przypadku dzieci [National Cancer Institute 2017].

Okazuje się, że ryzyko zatrucia „witaminą B17” znacząco wzrasta przy równoczesnej suplementacji witaminą C [Bromley i in. 2005], a także przy niedoborze witaminy B12 [Chan 2006]. Corocznie oddziały toksykologiczne odnotowują przypadki zatruć u osób, które przyjmowały ją, by zapobiegać chorobie nowotworowej bądź na własną rękę leczyć się z niej. Internet pełen jest bowiem niemerytorycznych informacji, z teoriami spiskowymi włącznie.

Podsumowanie – amigdalina

Nie ma więc obecnie dowodów na to, aby amigdalina była skuteczna w leczeniu i profilaktyce nowotworów. Wiadomo jednak, że jej nierozważna suplementacja może zagrażać zdrowiu, szczególnie u osób ze schorzeniami wątroby [Sauer i in. 2015]. Choć nie uchroni ona przed chorobą nowotworową, to na wyciągnięcie ręki dostępne są inne środki (bynajmniej nie farmaceutyczne!), które mogą zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia. Należą do nich przede wszystkim antyoksydanty, obecne głównie w warzywach i owocach. Istotną rolę w tym względzie odgrywa również ograniczenie spożycia czerwonego mięsa i przetworzonych produktów, wzbogacenie diety w błonnik oraz regularna aktywność fizyczna.

 

Piśmiennictwo

  1. Bolarinwa IF, Orfila C, Morgan MR. Amygdalin content of seeds, kernels and food products commercially-available in the UK. Food Chem. 2014;152:133-139.
  2. Bromley J, Hughes BG, Leong DC, Buckley NA. Life-threatening interaction between complementary medicines: cyanide toxicity following ingestion of amygdalin and vitamin C. Ann Pharmacother. 2005;39(9):1566-9.
  3. Chan Thomas YK. A Probable Case of Amygdalin-Induced Peripheral Neuropathy in a Vegetarian With Vitamin B12 Deficiency. Therapeutic Drug Monitoring 2006; 28(1):140-41
  4. Dirikolu L, Hughes C, Harkins D, Boyles J, Bosken J, Lehner F, Troppmann A, McDowell K, Tobin T, Sebastian MM, Harrison L, Crutchfield J, Baskin SI, Fitzgerald TD. The toxicokinetics of cyanide and mandelonitrile in the horse and their relevance to the mare reproductive loss syndrome. Toxicol Mech Methods. 2003;13(3):199-211.
  5. Gal EM, Fung FH, Greenberg  DM. Studies on the biological action of malononitriles. II. Distribution of rhodanese (transulfurase) in the tissues of normal and tumor-bearing animals and the effect of malononitriles thereon. Cancer Res. 1952;12(8):574-9.
  6. Główny Urząd Statystyczny. Rocznik Demograficzny. Warszawa 2017. Dostęp online:http://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/3/11/1/rocznik_demograficzny_2017.pdf.
  7. Haisman DR,  Knight DJ. The enzymic hydrolysis of amygdalin Biochemical Journal 1967; 103(2): 528-534.
  8. Juengel E, Afschar M, Makarević J, Rutz J, Tsaur I, Mani J, Nelson K, Haferkamp A, Blaheta RA. Amygdalin blocks the in vitro adhesion and invasion of renal cell carcinoma cells by an integrin-dependent mechanism. Int J Mol Med. 2016 Mar;37(3):843-50.
  9. Milazzo S, Horneber M. Laetrile treatment for cancer. Cochrane Database Syst Rev. 2015 Apr 28;(4):CD005476.
  10. Moertel CG, Fleming TR, Rubin J, Kvols LK, Sarna G, Koch R, Currie VE, Young CW, Jones SE, Davignon JP. A clinical trial of amygdalin (Laetrile) in the treatment of human cancer. N Engl J Med. 1982 Jan 28;306(4):201-6.
  11. National Cancer Institute. Laetrile/Amygdalin (PDQ®) – Health Professional Version. Published online: March 15, 2017. Dostęp online: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0032851/
  12. Rauws AG, Olling M, Timmerman A. The pharmacokinetics of amygdalin. Arch Toxicol. 1982;49(3-4):311-9.
  13. Sauer H, Wollny C, Oster I, Tutdibi E, Gortner L, Gottschling S, Meyer S. Severe cyanide poisoning from an alternative medicine treatment with amygdalin and apricot kernels in a 4-year-old child. Wien Med Wochenschr. 2015 May;165(9-10):185-8.
  14. Sánchez-Pérez R, Jørgensen K, Olsen CE, Dicenta F, Møller BL. Bitterness in Almonds. PLant Physiol. 2008. DOI: 10.1104/pp.107.112979
  15. Song Z., Xu X. Advanced research on anti-tumor effects of amygdalin. Journal of Cancer Research and Therapeutics 2014;10(1): 3-7.
  16. Duke JA.: CRC Handbook of Medicinal Spices. CRC Press 2003, pp. 261–262.

 

Joanna Budzulak
absolwentka dietetyki
Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Gorzka prawda o amigdalinie
4.3 (85.71%) 7 votes