Glukozamina – najlepszy preparat na stawy?

Glukozamina jest substancją fizjologicznie syntezowaną w organizmie człowieka a jej dostarczanie z zewnątrz poleca się we wszelkich bólach stawowych zarówno o etiologii przeciążeniowej (sportowcy), jak i zwyrodnieniowej (najczęściej osoby starsze) . Skuteczność preparatów glukozaminy wynika z faktu, że jej pochodne budują chrząstkę stawową stanowiąc substrat do biosyntezy proteoglikanów wchodzących w skład substancji podstawowej chrząstki.

Należy pamiętać, że preparaty zawierające glukozaminę nie są lekami, tylko suplementami diety. Ta drobna różnica w klasyfikacji substancji ma ogromne znaczenie w odpowiedzialności podmiotu produkującego za skuteczność preparatu. Dopuszczenie leku do obrotu obostrzone jest szeregiem obowiązków wynikających z prawa farmaceutycznego, zaś decyzja o dopuszczeniu do obrotu suplementu wydawana jest jednoosobowo przez Główny Inspektorat Sanitarny.

Jednostką chorobową niejako namaszczoną do stosowania glukozaminy jest osteoartoza (OA), czyli choroba zwyrodnieniowa. Może ona dotknąć różne stawy biodrowe, kręgosłupa, rąk, czy kolan.

Postępowaniem z wyboru w chorobach zwyrodnieniowych u osób starszych jest leczenie ruchem, czyli kinezyterapia. Nie zaś zalecenie przyjmowania glukozaminy. Grupa badaczy z Turcji postanowiła zająć się tym tematem, programując i przeprowadzając badanie mające na celu ocenić wpływ suplementacji glukozaminy na degradację chrząstek stawowych kolana w grupie osób ćwiczących z rozpoznaną OA. Do badania włączono 39 kobiet, dzieląc je losowo do grupy wykonującej same ćwiczenia lecznice oraz do grupy wykonującej ćwiczenia i jednocześnie suplementujące 1500mg glukozaminy dziennie. Okres obserwacji wyniósł 12 tygodni. W wynikach nie zaobserwowano między grupami żadnych istotnych statystycznie różnic w odczuwaniu bólu oraz w stopniu degradacji chrząstki ocenianym na podstawie MRI [1].

Inna grupa badaczy tym razem z Instytutu Medycyny Sportowej z Serbii zainteresowała się wpływem glukozaminy na sprawność funkcjonalną i zmniejszenie bólu u sportowców po urazach kolan.

Do badania włączono 106 atletów po urazach kolan, okres obserwacji wyniósł 28 dni, dawka dzienna glukozaminy wyniosła 1500 mg dziennie. Badanych losowo przydzielono do grupy otrzymującej suplement i grupy otrzymującej placebo. Bolesność badano przy pomocy skali FAS. Po zakończeniu okresu obserwacji badacze nie stwierdzili znamiennej statystycznie różnicy w stopniu odczuwania bólu w badanych grupach. Różnica w cechach funkcjonalnych dotyczyła tylko nieznacznie szybszego, istotnego statystycznie, zakresu ruchu zgięcia i wyprostu w kolanie w grupie badanej, ale tylko w kontroli po 28 dniu. [2]

Reasumując przyjmowanie glukozaminy w powyższych przypadkach okazało się niezasadne. Gdyż oprócz obciążenia budżetu chorego, nie zanotowano wymiernej korzyści na przebieg choroby. W dłuższym okresie czasu, dobroczynne skutki (jeśli się pojawią) będą ekonomicznie nieefektywne.

Widać, że zdania odnośnie roli preparatów glukozaminy są podzielone i sami badacze nie mają utartego jednego stanowiska w tej sprawie. Dlatego w 2011 roku na konferencji Hohenheim  zrodził się pomysł uzgodnienia konsensusu badaczy w kluczowych kwestiach odnośnie roli glukozaminy. O zabranie zdania poproszono czołowych badaczy tematu z różnych krajów. Każdy z nich mógł zadać pytanie, które później miało być przedmiotem dyskusji na forum konferencji.

Poniżej przedstawione zostały ustalenia, jakich dokonali zaproszeni badacze:
1. Przy obecnym stanie wiedzy nie ma dowodów, że glukozamina wpływa na fenotyp chrząstki stawowej oraz proces jej starzenia.
2. Endogenne stężenie glukozaminy powinno być zawarte pomiędzy 1-2uM i nie przekraczać 10uM po doustnym podaniu dawki terapeutycznej (1500mg).
3. Chondrocyty mają taką samą zdolność syntezy glukozaminy zarówno w zdrowiu jak i w chorobie. Nie ma dowodów, że wraz z wiekiem czy stanami patologicznymi wzrasta zapotrzebowanie na glukozaminę.
4. W badaniu in vitro i ex vivo na chondrocytach normalnych jak i AO uzyskano stymulacyjny wpływ na syntezę składników matrix chondrocytów i hamowanie potencjalnych czynników katabolicznych i zapalnych chrząstki.
5. Istnieje potrzeba wykonania dodatkowych badań.

 

Piśmiennictwo
1. Durmus D, Alayli G, Bayrak IK, Canturk F.Assessment of the effect of glucosamine sulfate and exercise on knee cartilage using magnetic resonance imaging in patients with knee osteoarthritis: a randomized controlled clinical trial.J Back Musculoskelet Rehabil. 2012;25(4):275-84
2. Ostojic SM, Arsic M, Prodanovic S, Vukovic J, Zlatanovic M. Glucosamine administration in athletes: effects on recovery of acute knee injury.Res Sports Med. 2007 Apr-Jun;15(2):113-24.
3.  Henrotinet al. BMC Research Notes 2013,6:115 http://www.biomedcentral.com/1756-0500/6/115

autor:
mgr Paweł Janus
fizjoterapeuta, dietetyk
absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
absolwent Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Glukozamina – najlepszy preparat na stawy?
3.6 (72%) 5 votes