Dodatki do żywności – wpływ na organizm, czy mają szkodliwe działanie?

Dodatki do żywności – substancje chemiczne lub naturalne, które w normalnych warunkach nie są spożywane same jako żywność ale są dodawane w celu poprawy produktu. Mają za zadanie oddziaływać na zmysły konsumenta oraz mają wydłużyć proces konserwacji żywności.

W dzisiejszych czasach żywność uległa znacznej zmianie pod względem jakościowym. Ogromna konkurencja na rynku żywnościowym sprawiła, że poszerzył się asortyment produktów spożywczych. Producenci coraz bardziej konkurują między sobą w walce o konsumenta. Produkty mają coraz dłuższą datę do spożycia, oddziałują  bardziej na walory smakowe i zapachowe, przybierają różne konsystencje oraz kolory. Żywność jest bardziej przetworzona a związki chemiczne są masowo dodawane do produktów żywnościowych. Niestety wszystkie te zmiany w dużym stopniu mają lub będą za parę lat miały wpływ na stan zdrowia konsumenta.

Nowa oferta kursów dietetyki - kliknij by się z nią zapoznać

 

Podział dodatków do żywności:

Dodatki możemy podzielić na dwie grupy.

a) Ze względu na pochodzenie :

  • Naturalne,
  • Identyczne z naturalnym,
  • Sztuczne.

b) Ze względu na funkcję technologiczną:

– Konserwanty chemiczne – hamują wzrost drobnoustrojów. Najczęściej stosowane konserwanty to sole kwasu sorbowego, benzoesowego lub siarkowego (IV)

– Przeciwutleniacze – powstrzymują procesy utleniania składników żywności. Należą do nich: kwas askorbinowy i tokoferole galusam propylu, butylohydroksyanizol BHA, butylohydroksytoluen BHE.

– Regulatory kwasowości – nadają smak, ograniczają rozwój bakterii, hamują lub przyspieszają procesy enzymatyczne. Stosuje się związki organiczne: octowy, cytrynowy, mlekowy i ich sole.

– Barwniki – przywracają, wzmacniają i nadają barwę produktom. Zaliczamy do nich ekstrakty zawierające antocyjany, chlorofil, syntetyczny β-karoten, azorubina, błękit brylantowy FCF.

– Substancje smakowo-zapachowe:

  • Aromaty – wyodrębnione z surowców naturalnych
  • Substancje wzmacniające smak i zapach- np. glutaminian sodu, nukleotydy
  • Substancje słodzące – oprócz cukrów, poliole (maltiltol, laktiol, sorbitol), sacharyna, aspartam.

– Substancję kształtujące teksturę

  • Substancje zagęszczające i żelujące – guma arabska, tragakanta, agar, karagen, pekryna), guma guar, mączka chleba świętojańskiego, ksantyn, gelan. karboksyceluloza, skrobie modyfikowane)
  • Emulgatory – lecytyna, estry kwasów tłuszczowych i ich pochodne.
  • Substancje przeciwdziałające zbrylaniu – krzemiany i fosforany.

Dodatki do żywności – szkodliwe działanie na zdrowie:

Czytając etykiety produktów na półkach sklepowych odnosi się wrażenie, że nazwy składników zapisane są w niezrozumiałym języku. Okazuje się, że w dzisiejszych czasach sól jest za mało słona a cukier za mało słodki  i trzeba dodać chemiczne wspomagacze, aby klient kupował więcej i konsumował więcej, a co za tym idzie rozwijał się handel żywieniowy. Zapominamy jednak o tym, że kupując takie produkty serwujemy rodzinie ogromną dawkę chemii.

 

Tabela. Wykaz 20 najbardziej szkodliwych dodatków do żywności

Nazwa dodatku Skrócona nazwa dodatku Gdzie znajdziemy? Jakie choroby i dolegliwości wywołują?
Aklryloamid   chipsy, frytki, ciasta i ciastka uszkadzaa układ nerwowy i pokarmowy
Apartam E 951 coca cola, jogurty, płatki śniadaniowe, gumy do żucia, produkty typu „light”, słodziki silnie rakotwórczy, prowadzi do epilepsji, choroby Parkinsona, cukrzycy, chłoniaka, zaników pamięci
Glutaminian sodu E 621 produkty instant nudności, zawroty głowy, palpitacje serca
Erytrozyna E 127 konserwowane wiśnie, czereśnie, koktajle owocowe, herbatniki, ciasto biszkoptowe, lukrowane wiśnie, osłonki na kiełbasy wysypka, bóle brzucha; może powodować uczulenie na światło, astmę, nadpobudliwość, rakotwórczy; działa niekorzystnie na wątrobę, serce, tarczycę, płodność, żołądek
Benzoesan sodu E 211 gotowe zupy, sosy, dipy, konserwy, przetwory owocowe i warzywne, napoje gazowane Rakotwórczy,astma, pokrzywka, podrażnienia żołądka
Guma arabska E 414 wyroby cukiernicze (zwłaszcza kakaowe i czekoladowe), galaretki i polewy, guma do żucia, napoje bezalkoholowe, piwo, żywność bezglutenowa oparta na zbożach, żywność dla niemowląt wysypka, pokrzywka  katar sienny, a także nasila objawy astmy
Sacharyna E 954 słodziki, napoje, produkty dla diabetyków może podrażniać przewód pokarmowy
Kwas fosforowy E 338 coca cola, napoje energetyzujące, konserwy, sery i wędliny pakowane próżniowo odmineralizowuje kości i zęby
Błękit pantotenowy E 131 gazowane napoje, lody, galaretki rakotwórczy
Zieleń( S)brylantowa E 421 sosy, galaretki, lody, ciasta w proszku objawy alergii i anemii
Kwas sorbowy E 200 wyroby cukiernicze, lemoniada, sery, chleb żytni, ciastka i pieczywo, pizza, skorupiaki, sok cytrynowy, wino, alkoholowy napój jabłkowy , zupy  alergie
Siarczyn sodu E 221 polepszacz do chleba Obniża zawartość witamin, wzmaga objawy alergii i astmy
Azotyn potasu   peklowane, wędzone wędliny, przetwory rybne astma, zapalenie nerek, , bóle i zawroty głowy, rakotwórczy
Tartrazyna E 102 w napojach gazowanych o smaku pomarańczowym, w produktach instant, słodyczach, konserwach, sosach, sztucznym miodzie i musztardzie reakcje astmatyczne u alergików; w połączeniu z benzoesanami może wywoływać nadpobudliwość u dzieci
Diacetyl   stosowany do aromatyzowania pieczywa, margaryn, popcornu (ma maślany smak i zapach) Sprzyja rozwojowi choroby Alzheimera oraz choroby płuc
Czerwień Allura E 129 żelki, ciastka, galaretki, słodkie napoje i płatki zbożowe wymioty, krwawienia z przewodu pokarmowego, uszkodzenia nerek, alergie, nadpobudliwość u dzieci
Karagen E 407 jako zagęstnik – w konserwach, wędlinach, w mleku w proszku, w dżemach, galaretkach zmiany złośliwe żołądka i jelit
Azotan (III)sodu E 250 wędliny rakotwórczy
Azotan (V) sodu E 251 wędliny, sery podpuszczkowe i topione rakotwórczy
Butylohydroksyanizol (BHE) E 320 tłuszcze i produkty tłuszczowe rakotwórczy
Butylohydriksytoluen (BHT) E 321 tłuszcze i produkty tłuszczowe powoduje uczulenia

Źródło: B.Statham, E 13 Tabele dodatków i składników chemicznych

Uważa się, że dodatki do żywności przyczyniły się do pojawienia alergii i nietolerancji pokarmowych, znacznie obniżyły odporność człowieka oraz przyczyniły się do wzrosłu ilość zachorowań na nadciśnienie tętnicze i otyłość.Każdy z nas powinien zadbać o swoje zdrowie. Warto jest poświęcić trochę czasu na czytanie etykiet i zainteresować się swoją dietą.

 

Piśmiennictwo
1. Gawęckiego J. i Messor-Pietraszewskiej T., Kompendium wiedzy o żywności, żywieniu i zdrowiu, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa 2004
2. Bator J.,Zmień Chemię na jedzenie,Wydaw.Znak,Kraków 2013
3. Zielinska I.,Czerwonka-Szafarska M. Nadwrażliwość na substancje dodawane do żywności-niedoceniony problem w praktyce pediatrycznej”Przegląd Pediatryczny” 2008,t.38,nr4
4. B.Statham, E 13 Tabele dodatków i składników chemicznych)

 

autor:
mgr wychowania fizycznego Katarzyna Borzyszkowska
absolwentka Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańku

Dodatki do żywności – wpływ na organizm, czy mają szkodliwe działanie?
3.1 (62.79%) 43 votes