Dieta receptą na autyzm

Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, obejmującym schorzenia takie jak: zespół deficytu uwagi, uogólnione upośledzenie, zespół nadpobudliwości psychoruchowej i zespół Aspergera. Wiąże się to z tym, że u dzieci dotkniętych autyzmem obserwujemy nieprawidłowe funkcjonowanie w każdym obszarze rozwoju. Pierwsze objawy tej choroby pojawiają się już u kilkumiesięcznych niemowląt. Zaburzenia autystyczne każdego dziecka są bardzo zróżnicowane. Postawienie diagnozy warunkuje występowanie nieprawidłowości: w relacjach społecznych, w komunikacji, oraz w zabawie. Jako przyczynę autyzmu wskazuje się głównie genetykę. Tendencja wzrostowa tej choroby pokazuje jednak, że nie tylko geny są winowajcą. 

Dane epidemiologiczne są jednoznaczne – ilość chorych na autyzm rośnie. Około 30 lat temu w USA zaburzenia autystyczne występowały u jednego dziecka na 2 tys. dzieci, w 1995 roku chorowało co pięćsetne dziecko,  obecnie niemal co setne dziecko rodzi się z zaburzeniami autystycznymi. W naszym kraju nie przeprowadzono dokładnych badań epidemiologicznych co do tej choroby. Specjaliści szacują jednak, że ok. 30 tys. osób (w tym 10 tys. dzieci) ma autyzm. Liczba chorych jest więc ogromna co budzi problem z którym jak najszybciej trzeba walczyć. Tak szybką tendencje wzrostową nie mogą powodować tylko geny.

Przyczyną schorzenia jest również otaczające środowisko. Badania wskazują na pewne korelacje. Bowiem niektóre zaburzenia neurologiczne związane są z dietą i funkcjonowaniem układu pokarmowego. Nieprawidłowe trawienie glutenu i kazeiny w jelitach oraz wzrost wchłaniania do krwioobiegu niecałkowicie zhydrolizowanych peptydów zaburza rozwój centralnego układu nerwowego i niszczy jego funkcje u dzieci z autyzmem. U chorych osób występuje również zmniejszenie aktywności laktazy- enzymu rozkładającego laktozę (cukier mleka).

Zaobserwowano również, że osoby z autyzmem mają zmienioną mikroflorę jelitową. Korzystna mikroflora niszczona przez szkodliwe bakterie może spowodować rozwój grzyba z rodzaju Candida albicans – zjawisko to pośrednio przyczynić się może do zwiększenia przepuszczalność bariery jelitowej. Prawidłowe funkcjonowanie jelita decyduje o odporności. Zachwianie równowagi flory bakteryjnej jelita i zmiana przepuszczalności bariery jelitowej obniża odporność, a tym samym wiąże się z ciągłym stanem zapalnym. Ten zaś nasila objawy autyzmu. Wspomniany grzyb, aby się rozwijać i wzrastać potrzebuje cukru jako pożywienia.

Cukier, laktoza, kazeina oraz gluten są więc składnikami, których eliminacja z diety jest koniecznością u dzieci z autyzmem. Żywienie wykluczające te składniki pokarmowe łagodzi objawy trawienno- metaboliczne jak i psychiczne u chorych.

Dieta bezglutenowa opiera się na unikaniu glutenu w diecie, czyli produktów na bazie pszenicy, owsa, żyta i jęczmienia. Bezglutenowymi artykułami spożywczymi mogącymi zastąpić wymienione produkty są ryż, kukurydza, proso oraz skrobia pszenna.

Obecnie przemysł spożywczy oferuje nam duży asortyment  gotowych produktów bezglutenowych takich jak: pieczywo, makarony, kaszki, mieszanki różnych rodzajów mąki z których można przygotować atrakcyjne potrawy dla dziecka. Ułatwieniem w znajdowaniu takich produktów jest międzynarodowy symbol ‘’przekreślony kłos’’, albo napis ‘’produkt bezglutenowy’’.

Dieta bezmleczna eliminuje zaś kazeinę i laktozę. Wykluczyć należy wszystkie przetwory mleczne takie jak: serwatka, maślanka, kwaśne mleko, mleko w proszku, jogurty, kefiry, śmietany, sery ( topione, twarde, twaróg). Dodatkowo uwagę należy zwrócić na ukryte źródła mleka, którymi mogą być: knedle, zabielane zupy, budynie, sosy, margaryny.

Białko z soi ma budowę zbliżoną do kazeiny z tego względu produkty sojowe też nie powinny znajdować się w jadłospisie. W żywieniu niemowląt i małych dzieci w takim przypadku zastosowanie na pewno mogą znaleźć: preparaty mlekozastępcze: hydrolizaty białka mleka krowiego o znacznym stopniu hydrolizy, mieszanki elementarne, a także homogenaty mięsne.

Dieta bezcukrowa wyklucza dostarczanie cukrów do organizmu. Zrezygnować tu należy z ciastek, cukierków, serków, jogurtów owocowych, itp.  Alternatywa dla cukru może być np. ksylitol czyli naturalny słodzik z kory brzozy. Jest on inaczej przetwarzany niż cukier w organizmie i nie fermentuje w jelitach. Dodatkowo ma działanie antybakteryjne i przeciwgrzybicze. Zamiennikiem cukru może być także stewia, gdzie do słodzenia używa się sproszkowanych liści tej rośliny.

Dzieci autystyczne powinny być pod stałą opieką dietetyka, który obejmie ich odpowiednim programem żywieniowym.Specjalista żywienia może dokładnie przedstawić jakie produkty należy wykluczyć, a jakie spożywać, aby dieta dziecka była w pełni zbilansowana i dostarczała niezbędnych składników do prawidłowego wzrostu i rozwoju.

W Polsce mała jest świadomość leczenia autyzmu dietą. Stosuje się tzw. metody podstawowe i uzupełniające. Pierwsze z nich polegają głównie na nauczeniu dziecka właściwych zachowań, dopasowywania zadań do możliwości chorego i nawiązywaniu kontaktów społecznych.

Również metod uzupełniających bazujących głównie na zajęciach z logopedą i zwierzętami. Dołączając do tego opiekę dietetyczną można byłoby zapewnić dziecku wyciszenie objawów choroby, a tym samym normalne funkcjonowanie.

Piśmiennictwo

  1. Rosemary Kessick. Autyzm i dieta. O czym warto wiedzieć. Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna. Warszawa 2010.
  2. Wasilewska J., Jarocka- Cyrta E., Kaczmarski M. :Patogeneza zaburzeń przewodu pokarmowego u dzieci z autyzmem. Pol. Merk. Lek, 2009.
  3. Ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia dzieci z autyzmem. Badania wstępne, Sadowska J. Cierebiej M., Pediatria Współczesna. Gastroenterologia. Hepatologia i Żywienie Dziecka 2011.
  4. Płacz bez łez : listy rodziców dzieci autystycznych / oprac. Magdalena Grodzka-Gużkowska . –Warszawa : Prószyński i S-ka, 2007.
  5. Autyzm., Kazimierz Jacek Zabłocki. – Płock : Novum, 2002.
  6. Autyzm dziecięcy : zagadnienia diagnozy i terapii., Lucyna Bobkowicz-Lewartowska. –  Wyd. 4. – Kraków : Impuls, 2007.

autor:
mgr dietetyki Magdalena Topolewska
absolwentka Collegium Medicum w Bydgoszczy

Dieta receptą na autyzm
4.3 (86.25%) 16 votes