Dieta jako czynnik wspomagający leczenie łuszczycy

Dotychczas nie opracowano precyzyjnych zaleceń żywieniowych dla pacjentów z łuszczycą. Wyniki badań sugerują jednak, że prawidłowy tryb życia, w tym sposób żywienia, odgrywa istotną rolę – zarówno w przebiegu leczenia łuszczycy, jak i w profilaktyce powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego, na które chorzy na łuszczycę są szczególnie narażeni. Łuszczyca jest niezakaźną, nawracającą chorobą, przejawiającą się przewlekłym zapaleniem skóry. Przyczyna jej występowania nie jest w pełni poznana.

Najczęstszą odmianą łuszczycy, jest łuszczyca zwykła, na którą w Polsce cierpi około 1 mln osób. Objawia się kilkakrotnie szybszym niż w zdrowej skórze złuszczaniem się naskórka i mimo, iż zmiany łuszczycowe pojawiają się głównie na skórze, wyniki badań wskazują, że jest to choroba ogólnoustrojowa. U osób z objawami łuszczycy często współwystępują inne schorzenia, takie jak: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, czy zespół metaboliczny. Dane wskazują, że osoby z łuszczycą są znacznie bardziej narażone na choroby układu sercowo-naczyniowego.

Dieta ubogoenergetyczna

Znaczący wpływ na przebieg łuszczycy ma normalizacja masy ciała. Jak pokazują wyniki badań, nadmierna masa ciała jest częstym problemem osób dotkniętych łuszczycą, a w szczególności dzieci.

Otyłość i tkanka tłuszczowa, oprócz tego, że magazynuje energię,  produkuje także substancje wywołujące stan zapalny. Dowiedziono, że redukcja masy ciała osiągana przez stosowanie diety ubogoenergetycznej, prowadzi do zmniejszenia stanu zapalnego w organizmie i poprawia stan skóry osób z łuszczycą.

Dieta bogata w wielonienasycone kwasy tłuszczowe

W profilaktyce przewlekłych chorób o podłożu zapalnym, jaką jest m.in. łuszczyca, zaleca się obniżenie stosunku kwasów omega-6 do omega-3. Wysoka podaż kwasów z rodziny omega-6 przyczynia się do wytwarzania związków o działaniu prozapalnym. Źródłem związków o działaniu przeciwzapalnym i łagodzącym objawy łuszczycy są kwasy z rodziny omega-3 oraz kwas gamma-linolenowy (GLA). Dieta bogata w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 polega na zwiększeniu spożycia ryb morskich, takich jak: sardynka, łosoś, makrela, śledź, tuńczyk, a także olejów roślinnych (lniany, rzepakowy, sojowy, kukurydziany). Przykładem takiej diety może być dieta śródziemnomorska. Natomiast brakuje wiarygodnych danych potwierdzających skuteczność suplementacji wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3.

Dieta wegetariańska

Dla pacjentów z łuszczycą korzystne jest ograniczenie spożycia produktów pochodzenia zwierzęcego. Ma to związek ze zwiększoną ilością kwasu arachidonowego w skórze, który stymuluje produkcję związków prozapalnych w organizmie. Aby obniżyć ich produkcję, należy wykluczyć z diety produkty bogate w kwas arachidonowy – są to głównie produkty pochodzenia zwierzęcego, w tym mięso.

Dieta wegeteriańska poza tym, że charakteryzuje się mniejszą podażą kwasu arachidonowego, również powoduje mniejsze spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu – czyli korzystnie wpływa na utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Ponadto dieta bogata w warzywa i owoce jest źródłem przeciwutleniaczy, które chronią przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Zbyt duże ich nagromadzenie, prowadzi do uszkodzenia komórek skóry i tkanki, co może odgrywać istotną rolę w mechanizmie zapalnym łuszczycy. U pacjentów z łuszczycą stwierdza się niską zawartość naturalnych przeciwutleniaczy – witamin E, A, β-karotenu i selenu, również dlatego wskazane jest zwiększenie spożycia świeżych warzyw i owoców.

Dieta bezglutenowa

Jest wiele niejednoznacznych wyników badań odnośnie roli diety bezglutenowej w terapii łuszczycy. Kilka doniesień wskazuje, że u niektórych pacjentów z łuszczycą można zaobserwować poprawę stanu skóry w trakcie stosowania diety bezglutenowej. Jednak obserwacje te wymagają dalszych badań w celu określenia dokładnego związku między chorobą trzewną a łuszczycą. U chorych na łuszczycę, u których współistnieje choroba trzewna, wykazano, że stosowanie diety bezglutenowej wpływa na poprawę zmian chorobowych.

Używki

Bardzo ważne jest wyeliminowanie z diety używek, takich jak alkohol czy tytoń, gdyż nasilają objawy łuszczycy. Alkohol stymuluje uwalnianie histaminy, zwiększa produkcję substancji prozapalnych oraz nasila produkcję wolnych rodników.

Badania dowodzą, iż spożywany w nadmiernych ilościach nasila zmiany skórne, zwiększa oporność na leczenie łuszczycy oraz powoduje działania uboczne. Okres abstynencji łagodzi przebieg choroby. Wśród chorych na łuszczycę zauważa się większą skłonność do uzależnienia od nikotyny.

Badania kliniczne wykazały, że osoby palące tytoń są narażone na większe ryzyko wystąpienia łuszczycy. Nikotyna negatywnie wpływa na funkcję układu immunologicznego, a także doprowadza do wielu procesów nasilających reakcje zapalne w skórze.

Suplementacja

Stwierdzono, że pacjenci z łuszczycą mają obniżoną ilość aktywnej formy witaminy D w surowicy. Badania publikowane przez różnych autorów dowiodły, że doustne podawanie witaminy D3 zmniejsza zmiany łuszczycowe. Suplementację należy skonsultować z lekarzem, ponieważ witamina D3 wchodzi w interakcję z analogami kalcypotriolu stosowanymi w leczeniu łuszczycy.

Dieta w łuszczycy – podsumowanie

Reasumując, zmiany nawyków żywieniowych, polegających na zastosowaniu diety o niskiej zawartości energii, bogatej w kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3, charakteryzującej się zwiększoną podażą świeżych warzyw i owoców oraz wykluczeniem używek, prowadzą do zminimalizowania objawów i łagodzenia przebiegu łuszczycy, a także dodatkowo mogą przyczynić się do obniżenia ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych u chorych.

Piśmiennictwo

  1. Bojarowicz H., woźniak B.: Wielonienasycone kwasy tłuszczowe oraz ich wpływ na skórę. Problemy Higieny i Epidemiologii 2008, 89, 4, 471-475.
  2. Herron M. D., Hinckley M., Hoffman M. S., Papenfuss J., Hansen C. B., Callis K. P.,  Krueger G. G.: Impact of obesity and smoking on psoriasis presentation and management. Archives of dermatology 2005, 141, 12, 1527-1534.
  3. Neimann A. L., Shin D. B., Wang X., Margolis D. J., Troxel A. B., Gelfand, J. M.: Prevalence of cardiovascular risk factors in patients with psoriasis. Journal of the American Academy of Dermatology 2006, 55, 5, 829-835.
  4. Neneman A., Adamski Z.: Aspekty kliniczne i epidemiologiczne zaburzeń ogólnoustrojowych u chorych na łuszczycę. Forum Medycyny Rodzinnej 2009, 3, 6, 447-453.
  5. Ricketts J. R., Rothe M. J., Grant-Kels J. M.: Nutrition and psoriasis. Clinics in dermatology 2010, 28, 6, 615-626.
  6. Stawczyk M., Szczerkowska-Dobosz A., Komorowska O., Dobosz M., Maciejewska-Radomska A.: Znaczenie diety w łuszczycy – przewlekłej układowej chorobie zapalnej. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2011, 2, 3, 205–212.
  7. Wasiluk D., Ostrowska L., Stefańska E.: Czy odpowiednia dieta może być pomocna w leczeniu łuszczycy zwykłej? Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2012, 18, 4, 405-408.
  8. Wolters M.: Diet and psoriasis: experimental data and clinical evidence. British Journal of Dermatology 2005, 153, 4, 706-714.

autor:
Dorota Ratajczak
dietetyk kliniczny
absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nysie

Dieta jako czynnik wspomagający leczenie łuszczycy
3.5 (70%) 8 votes