Diabulimia – zaburzenia odżywiania w cukrzycy

Zaburzenia odżywiania stają się coraz bardziej powszechnym problemem, który obejmuje coraz więcej grup społecznych. Dobrze znane – anoreksja i bulimia to choroby już nie tylko dotyczące młodych nastolatek, chcących wbrew wszystkiemu schudnąć.  Nowe formy zaburzeń odżywiania dotyczą również specyficznych grup, u których występowanie wszelkich nieprawidłowości żywieniowych staje się szczególnie niebezpieczne.

Diabulimia – pojęcie powstało z połączenia dwóch słów ang.  diabetes  – cukrzyca oraz ang. bulimia –  jedno z zaburzeń odżywiania. Typowym dla bulimii zachowaniem jest prowokowanie wymiotów lub stosowanie środków przeczyszczających w celu obniżenia masy ciała. Specyficznym, dla osób chorych na cukrzycę odpowiednikiem powyższych zachowań jest pomijanie dawek insuliny. Takie postępowanie  to podstawowy element zaburzeń odżywiania  określanych diabulimią. Ta nietypowa anomalia żywieniowa dotyczy wyłącznie osób chorych na cukrzycę insulinozależną (typ I).   Diabetycy wykorzystując swoją  wiedzę dotyczącą zależności pomiędzy insuliną a przyrostem tkanki tłuszczowej świadomie chcą w ten sposób redukować swoją masę ciała [2]. Określenie diabulimia nie jest zarejestrowane jako termin medyczny.  W prasie popularnej pojawiło się ono już od 2007 roku [9].Pomimo tego, iż termin ten nie jest jeszcze bardzo rozpowszechniony sam problem tego typu zaburzeń był już opisywany i badany w latach 1970-1980 [1,6]. Z badań naukowych wynika, że diabulimia, podobnie jak w pozostałych żywieniowych chorobach psychosomatycznych dotyczy w  większości przypadków kobiet. Jest to związane z tym, że płeć żeńska bardziej przykłada uwagę do wyglądu zewnętrznego, a co za tym idzie – chcąc utrzymać zgrabną sylwetkę celowo stara się kontrolować masę ciała [2, 3].Naukowcy sugerują, że problem celowego pomijania dawkowania insuliny może dotyczyć od 15 do nawet 40% młodych diabetyków [7].

Chorzy na cukrzycę typu I są „uzależnieni” od przyjmowania insuliny. Wynika to z faktu, iż ich trzustka pozbawiona jest komórek beta – dlatego też ich organizm nie jest w stanie sam wyprodukować insuliny. W celu zachowania równowagi metabolicznej hormon ten musi być dostarczany do ustroju diabetyka [4]. Zbyt niski poziom insuliny prowadzi do hiperglikemii, a następnie glikozurii i jednoczesnego spadku masy ciała. Po rozpoczęciu procesu leczenie waga zazwyczaj powraca, a chorzy w wyniku hormonoterapii muszą ciągle kontrolować i zapobiegać zbytniemu przyrostowi tkanki tłuszczowej [5].

Diabulimia, jak pozostałe anomalie żywieniowe przynosi negatywne skutki zdrowotne. W przypadku zaburzeń odżywiania występujących u diabetyków problemy te są wzmożone, gdyż u jednej osoby nakładają się dwie choroby, które prowadzą do niszczących dla organizmu efektów. Objawy i skutki diabulimii występują w zależności od długości trwania choroby, można podzielić je na trzy etapy, które obrazuje tabela 1 [8,9].

Tabela 1. Etapy diabulimii – objawy i konsekwencje zdrowotne

Etapy choroby

Objawy i konsekwencje zdrowotne

Etap pierwszy (początkowy)

-ból głowy

-osłabienie oraz wzmożona senność

-wysokie stężenie glukozy we krwi

-wzmożone pragnienie

-częste oddawanie moczu

Etap drugi

-nasilenie objawów występujących w etapie I

-odwodnienie organizmu

-zanik mięśni

-zmniejszenie masy ciała

Etap trzeci

-skrajne zmęczenie

-uszkodzenie nerek

-uszkodzenie wzroku prowadzące nawet do ślepoty

-nefropatia

-neuropatia obwodowa i autonomiczna

-retinopatia

-kwasica ketonowa

Diabulimia jest bardzo poważną chorobą, której nie należy bagatelizować. Osoby chore na cukrzycę muszą być świadome konsekwencji, do których prowadzi zaniedbywanie leczenia. Celowe unikanie terapii insulinozależnej może prowadzić nie tylko do utraty masy ciała, (do której dążą chorzy), ale w szczególności do bardzo poważnych skutków zdrowotnych. Zbyt długi okres pomijania dawek insuliny może w konsekwencji doprowadzić do śpiączki a nawet śmierci chorego.

Piśmiennictwo

  1. Cantwell R., Steel J.M. (1996): Screening for eating disorders in diabetes mellitus. J.  Psychosom. Res., t. 40, 1, s. 15-20.
  2. Crow S. J., Keel P. K., Kendal D. (1998): Eating Disorders and Insulin- Dependent Diabetes Mellitus; Psychosomatics, t. 39 s. 233–243.
  3. Fairburn C. G., Cooper Z., Dolla H. A., Norman P. A., O’Connor M. E. (1991): The natural course of bulimia nervosa and binge heating disorders in young women. Arch. Gen. Psychiat., t. 57, s. 659-665.
  4. Górczyńska-Kosiorz S., Grzeszczak W., Mazur B. (2005): Klasyfikacja cukrzycy z uwzględnieniem podłoża genetycznego a badania laboratoryjne przydatne do rozpoznania zaburzeń przemiany węglowodanów, Diabet. Dośw. Klin., t. 5, 4, s. 260–272.
  5. Hasken J., Kresl L., Nydegger T., Temmed M. (2010): Diabulimia and the Role of School Health Personnel. J. School Health, t. 80, 10, s. 465- 469.
  6. Hillar J. R., Lobo M.C., Keeling R.P.(1983): Bulimia and diabetes: a potentially life-threatening combination. Psychosomatics, t. 24, 3, s. 292-295.
  7. Meltzer L. J., Johanson S. B., Prine J. M. (2001): Disordered Eating, Body Mass and Glycemic Control in Adolescents with Type 1 Diabetes. Diabetes Care, t. 26, s. 678-682.
  8. Polansky W. H., Anderson B. J., Lohrer P. A., Aponte J. E., Jacobson A. M., Cole C. F. (1994): Insulin omission in women with IDDM. Diabetes Care, t. 17, s. 1178-1185.
  9. Ruth-Sahd L. A., Schneider M., Haagen B. (2009): Diabulimia What it is and how to recognize it in critical care. Dimens. Crit. Care. Nurs. t. 28, 4, s. 147-153.

autor:
mgr inż. Wioleta Cieplak
technolog żywności spec. żywienie człowieka i nauki konsumenckie
absolwentka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Diabulimia – zaburzenia odżywiania w cukrzycy
Oceń