Czy częste spożywanie ryb może uchronić przed utratą słuchu?

Wśród korzyści z jedzenia ryb wymienia się głównie obniżanie ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych i chorób naczyniowych mózgu. Tymczasem okazuje się, że składniki zawarte w rybim mięsie mają również inne, zaskakujące działania. Jednym z nich jest wspomaganie… słuchu.

Nabyta, postępująca wraz z wiekiem utrata słuchu jest bardzo rozpowszechnionym schorzeniem i bezsprzecznie związana jest z procesami starzenia się organizmu. Niestety, dla osób w podeszłym wieku stanowi ona czynnik znacznie obniżający jakość życia i utrudniający prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie. Najprostsze czynności dnia codziennego zaczynają sprawiać problem, a zdobycie aparatu słuchowego nie zawsze jest proste. Poza tym wiele osób z różnych powodów wzbrania się przed jego noszeniem. Jest to bądź co bądź dodatkowe urządzenie, od którego jesteśmy zależni i nigdy nie zastąpi ono w pełni naturalnego narządu słuchu. Z tego powodu warto szukać sposobów zapobieżenia zmianom inwolucyjnym prowadzącym do utraty słuchu. Nadzieję budzą badania na temat korzyści płynących ze spożywania ryb.

Ryby są źródłem dobrze przyswajalnego białka o dużej wartości odżywczej.Jednak o ich szczególnych właściwościach decydują przede wszystkim zawarte w nich tłuszcze. W tłuszczu ryb morskich znajdują się duże ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza z rodziny n-3. Oprócz tego, w porównaniu z mięsem zwierząt rzeźnych, ryby dostarczają więcej potasu i magnezu, ale niestety również fosforu (którego i tak w diecie Polaków jest zbyt dużo). Gatunki morskie stanowią podstawowe naturalne źródło jodu. Wszystkie ryby zawierają znaczące ilości witamin z grupy B, a gatunki tłuste dodatkowo A i D. Spożycie ryb w Polsce jest obecnie większe niż w ubiegłym stuleciu, wciąż jednak uważa się je za niewystarczające.

W opublikowanym w 2014 roku badaniu będącym częścią Nurses’ Health Study II stwierdzono, że istnieje odwrotna zależność między spożywaniem ryb i owoców morza a ryzykiem wystąpienia nabytej utraty słuchu u kobiet. Oznacza to, że im wyższe spożycie ryb, tym lepsza ochrona przed niedosłuchem. Co ciekawe, tak korzystny efekt zaobserwowano dla wszystkich rodzajów ryb (zarówno o ciemnym, jak i jasnym mięsie, a nawet dla konserw z tuńczyka), jak również dla owoców morza. Zbadano również wpływ wysokiego spożycia samego składnika pokarmowego, jakim są kwasy tłuszczowe n-3, na częstość występowania nabytej utraty słuchu. Odnotowano pozytywny efekt dla kwasów długołańcuchowych (EPA i DHA), których źródłem są właśnie ryby. Pozwala to przypuszczać, że właśnie ten składnik jest odpowiedzialny za prozdrowotne właściwości ryb w zakresie profilaktyki utraty słuchu. Mechanizmu korzystnego działania badacze dopatrują się w poprawie ukrwienia struktur ucha wewnętrznego (głównie ślimaka). Odpowiednie dotlenienie tkanek, sprawne dostarczanie glukozy i odprowadzanie zbędnych produktów metabolizmu warunkuje prawidłowe funkcjonowanie narządu słuchu, a co za tym idzie, niezaburzone wieloletnie odbieranie dźwięków.

Rekomendowane spożycie ryb, przyczyniające się do profilaktyki chorób (m.in. niedosłuchu), to co najmniej dwie porcje (po 150-200g) tygodniowo. Istotne jest, by ryby przyrządzać we właściwy sposób. Zbyt długa obróbka w bardzo wysokiej temperaturze (smażenie) powoduje rozkład dobroczynnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a także przyczynia się do powstawania związków rakotwórczych.

Ryby i owoce morza najlepiej spożywać w postaci gotowanej (tradycyjnie lub na parze) albo pieczonej bez dodatku tłuszczu. Można podawać je z sosami (np. koperkowym, chrzanowym), które poprawiają smak potrawy i ułatwiają przełykanie, co jest szczególnie istotne dla osób starszych, mających problemy z gryzieniem i suchością w ustach.

W przypadku niektórych chorób wpływ diety jest oczywisty. Postępująca z wiekiem utrata słuchu do takich nie należy – mało kto kojarzy ją z nieprawidłowym żywieniem. A jednak wyniki badań potwierdzają, że pewne składniki mogą mieć wpływ nawet na choroby narządów tak bardzo oddalonych od przewodu pokarmowego jak ucho.

Piśmiennictwo
1. Curhan SG, Eavey RD, Wang M, Rimm EB et al., Fish and fatty acid consumption and the risk of hearing loss in women, Am J Clin Nutr 2014;100:1371–7.|
2. Gawęcki J (red.), Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. Wyd. PWN, Warszawa 2010.

 

autor:
Agata Jagielska
dietetyk
absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Czy częste spożywanie ryb może uchronić przed utratą słuchu?
Oceń