Bakteryjne odchudzanie – nowość?

Flora fizjologiczna stanowi odrębny ekosystem w ramach ustroju człowieka, szacowany na miliony do bilionów (106-1012) mikroorganizmów w gramie treści jelitowej. W skład flory wchodzi około 500-1000 gatunków różnych bakterii, grzybów i innych drobnoustrojów. Całość tego świata współżyje z organizmem człowieka na zasadach komensalizmu, bądź specyficznej symbiozy. Do typowych funkcji flory fizjologicznej zaliczymy stymulowanie układu odpornościowego, produkcję biotyny i witaminy K, fermentację składników pokarmowych. 

Ze względu na stopień skomplikowania i aktywność biochemiczną układu mikrobiota – człowieka, zaczęto podejrzewać, iż w składzie flory jelitowej kryje się odpowiedź na zwiększoną (mikroflora patologiczna), bądź zmniejszoną (mikroflora fizjologiczna) zapadalność na choroby metaboliczne.

Zauważono, że skład flory jelitowej osobników szczupłych różni się od jednostek otyłych zarówno u ludzi jak i u myszy. Bakterie z rodzaju Firmicutes ­dominowały wśród ludzi otyłych, podczas gdy w materiale biologicznym osób z prawidłową masą ciała zaobserwowano większa zawartość bakterii z rodzju Bacteroides[1].

Pewne jest, że skład flory jelitowej modyfikowany jest spożywanym pożywieniem, aktywnością ruchową, stylem życie, wiekiem oraz uwarunkowaniami genetycznymi. Przy czym to właśnie genetyka może odgrywać rolę głównej determinanty składu mikroflory osobniczej człowieka [2].

W randomizowanych, podwójnie zaślepionych badaniach (DB RCT) dotyczących transplantacji flory jelitowej (fekal microbiota transplantation) przeprowadzonych wśród ludzi z zespołem metabolicznym, zaobserwowano zmniejszenie insulinooporności oraz stężenia trójglicerydów na czczo po podaniu materiału pochodzącego od donorów szczupłych. W grupie kontrolnej, która dostawała własną florę nie zaobserwowano żadnych zmian [3]. Choć dokładna zależność pomiędzy metabolizmem a florą jelitową nie jest do końca poznana, można z całą powagą stwierdzić, że zmiany w jej składzie mogą sprzyjać lub chronić przed rozwojem chorób metabolicznych w tym otyłości [4].

W badaniach na myszach germ-free (nie skolonizowanych przez bakterie) wykazano zależność pomiędzy składem flory jelitowej a zdolnością do akumulacji tłuszczu. Myszy o naturalnie niskiej masie ciała podano florę jelitową pochodzącą od otyłego gryzonia, a z czasem zaobserwowano u biorcy wzrost zwartości tkanki tłuszczowej przy jednoczesnym braku różnic w przyjmowaniu lub wydatkowaniu energii [5].

Zainteresowaniem badaczy cieszy się szczególnie jedna bakteria- Akkermansia muciniphila. Stanowi ona ok. 3-5% mikroflory [6] a jej naturalnym siedliskiem jest warstwa śluzowa jelita. Odkryto, że powszechność jej występowania ujemnie koreluje z masą ciała [7] oraz cukrzycą typu pierwszego [8] zarówno u ludzi jak i u myszy. A. muciniphila odgrywa kluczową rolę w relacji mutułalistycznej pomiędzy mikroflorą jelitową a żywicielem.Przypisuje się jej odpowiedzialność za kontrole bariery jelitowej jak i inne funkcje fizjologiczne, czy hormonalne (choćby w układzie endokanabinoidowym) [9].

Trudno stwierdzić, która z nowatorskich metoda wspierania klasycznej walki z otyłością wejdzie do standardu pracy z pacjentem powikłanym zespołem metabolicznym. Może to być suplemetancja prebiotyków nakierowanych na stymulację specyficznego szczepu bakteryjnego, przyjmowanie wyselekcjonowanych probityków, czy przeszczep całej flory fizjologicznej w miejsce patologicznej. Nie można też, wykluczyć celowanego leczenia antybakteryjnego.

Piśmiennictwo
1. Ley RE, Turnbaugh PJ, Klein S, Gordon JI. Microbial ecology: human gut microbes associated with obesity.Nature. 2006 Dec 21;444(7122):1022-3.
2. Zoetendal, E. G., A. D. L. Akkermans, W. M. Akkermans van-Vliet, J. A. G. M. de Visser, and W. M. de Vos. 2001. The host genotype affects the bacterial community in the human gastrointestinal tract. Microb. Ecol. Health Dis. 13:129-134.
3. Turnbaugh, P. J. et al. An obesity-associated gutmicrobiome with increased capacity for energy harvest. Nature 2006; 444, 1027–1031.
4. Vrieze, A. et al. Metabolic effects of transplanting gut microbiota from lean donors to subjects with metabolic syndrome [abstract A90]. Presented at the European Association for the Study of Diabetes meeting (2010).
5. Atkinson RL, Dhurandhar NV, Allison DB, Bowen RL, Israel BA, Albu JB, Augustus AS. Human adenovirus-36 is associated with increased body weight and paradoxical reduction of serum lipids.Int J Obes (Lond). 2005 Mar; 29(3): 281-286.
6. Cani PD, Osto M, Geurts L, Everard A Involvement of gut microbiota in the development of low-grade inflammation and type 2 diabetes associated with obesity. Gut Microbes 2012; 3(4): 279–288.
7. Derrien M , Vaughan EE, Plugge CM, de Vos WM. Akkermansia muciniphila gen. nov., sp. nov., a human intestinal mucin-degrading bacterium. Int J Syst Evol Microbiol 2004; 54(Pt 5): 1469–1476.
8. Santacruz A, et al. Gut microbiota composition is associated with body weight, weight gain and biochemical parameters in pregnant women. Br J Nutr 2010; 104(1): 83– 92
9. Hansen CH, et al. Early life treatment with vancomycin p ropagates Akker-mansia muciniphila and reduces diabetes incidence in the NOD mouse. Diabetologia 2012; 55(8): 2285 –2294.
10. Everard A, Belzer C, Geurts L, Ouwerkerk JP, Druart C, et al. Cross-talk between Akkermansia muciniphila and intestinal epithelium controls diet-induced obesity. Proc Natl Acad Sci USA. 2013 May 13. 110(22): 8751-8752.

autor:
mgr Paweł Janus
fizjoterapeuta, dietetyk
absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
absolwent Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Bakteryjne odchudzanie – nowość?
5 (100%) 2 votes