Antykoncepcja hormonalna i dieta a zdrowie

Antykoncepcja hormonalna jest najczęściej wybieraną przez kobiety formą zabezpieczenia przed niechcianą ciążą. Łatwość oraz skuteczność działania są jednymi z determinantów wybierania tej formy antykoncepcji przez kobiety. Niewiele kobiet jest świadomych, że stosowanie antykoncepcji w połączeniu ze źle zbilansowaną dietą niesie ze sobą wiele zagrożeń. Niedobór bądź nadmiar składników odżywczych może pogłębiać ryzyko jakie niesie ze sobą stosowanie zwłaszcza dwuskładnikowych tabletek. 

Najczęściej wymienianym zagrożeniem w ulotkach leków dołączonych do opakowania jest możliwość wystąpienia u kobiet chorób serca oraz chorób układu krążenia. Dlatego też przeprowadzono wiele badań klinicznych, które potwierdziły, że stosowanie tabletek antykoncepcyjnych ma wyraźne działanie prozakrzepowe oraz prowadzi do nadciśnienia tętniczego (Stachowiak 2004, Pertyński i in. 2013).

Niewiele kobiet zwraca uwagę na swój styl życia oraz prawidłowe odżywianie się. Zła dieta w połączeniu ze stosowaniem antykoncepcji może wpłynąć nie tylko na zdrowie kobiety ale również na przyszłe jej potomstwo. Spożywanie dużej ilości białka, małej ilości węglowodanów, błonnika, żelaza, witamin z grupy B, sodu i potasu może pogłębiać ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia. Wszystkie te składniki ze względu na swoje specyficzne działanie mają wpływ na zdrowie, jak również na możliwość wystąpienia w późniejszych latach życia chorób, do których możemy zaliczyć osteoporozę, miażdżycę, żylną chorobę zakrzepowo-zatorową.

Wiadomym jest, że w ostatnich latach dochodzi do spożywania zbyt dużych ilości białka, zwłaszcza zwierzęcego tak przez kobiety, jak i przez mężczyzn. Jego nadmiar przy niedoborze witamin z grupy B może prowadzić do powstawania homocysteiny, która z kolei prowadzi do degradacji elastyny w błonie wewnętrznej, co przyspiesza procesy włóknienia i wapnienia naczyń krwionośnych, a także powoduje zaburzenia równowagi procesów krzepnięcia i zwiększoną zdolność agregacji płytek krwi (Cichosz 2013).

W przypadku węglowodanów, które powinny być podstawowym źródłem energetycznym diety, ich niewystarczająca ilość może prowadzić do niedożywienia energetycznego, a co za tym idzie do spadku masy ciała. Niedostateczna podaż energii zwłaszcza w dłuższym okresie czasu utrudnia również utrzymanie funkcji strukturalnych i fizjologicznych oraz zakłóca prawidłowy rozwój organizmu (Jarosz 2012). Ilość spożywanych węglowodanów jest ściśle związana z ilością spożywanego błonnika. Kiedy w diecie brakuje węglowodanów złożonych brakuje również błonnika. Błonnik jest składnikiem diety, któremu przypisuje się istotną rolę w profilaktyce i leczeniu różnych chorób, w tym przede wszystkim chorób przewodu pokarmowego. Korzystne działanie błonnika polega też na zmniejszaniu ryzyka zachorowania na: chorobę niedokrwienną serca, udar, nadciśnienie tętnicze, otyłość. Zwiększona zawartość błonnika w diecie wpływa ponadto na profil lipidów surowicy krwi i obniża ciśnienie tętnicze (Neubauer i in. 2013).

Wiadomym jest, że kobieta w czasie menstruacji traci znaczne ilości krwi, a co za tym idzie również żelaza, dlatego też należy również zwrócić uwagę na ilość tego pierwiastka w diecie. Niedobór żelaza występuje najczęściej u młodzieży oraz kobiet w wieku rozrodczym, co może prowadzić do niedokrwistości (Friedrich 2002). Natomiast związanie sodu i wody w ścianie naczyń krwionośnych warunkuje odpowiednią kurczliwość mięśni gładkich ściany naczyniowej, stąd jego istotna rola w czynności układu krążenia, zaś odpowiednie stężenie potasu wpływa na wydłużenie okresu wypoczynkowego mięśnia sercowego. Potas odgrywa również istotna rolę w przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych, zwiększa przepuszczalność błon komórkowych i podnosi napięcie mięśni (Friedrich 2002). Właściwy sposób żywienia kobiet sprzyja wysyceniu organizmu w składniki odżywcze, które organizm może wykorzystać na potrzeby związane z rozwojem przyszłej ciąży. (Wierzejska, Jarosz 2012). Badania przeprowadzone przez Bieżanowska-Kopeć i in. (2007) na grupie młodych kobiet, potencjalnie mogących zajść w ciążę wykazały, że średnia zawartość kwasu foliowego w dietach była niewystarczająca w porównaniu z zaleceniami.

Niestety w dzisiejszych czasach największym zmartwieniem kobiet w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej jest przyrost masy ciała. Zaobserwowano, że przyrost masy ciała u kobiet w czasie stosowania antykoncepcji hormonalnej jest podobny do przyrostu masy ciała u kobiet nie stosujących jej. Związane jest to z obniżającą się (wraz z wiekiem) podstawową przemianą materii, starzeniem się organizmu i wpływem innych czynników środowiskowych. Można więc uznać, że przyrost masy ciała w czasie stosowanie antykoncepcji jest obowiązującym mitem (Ostrowska 2005, Speroff 2007, Lech 2011).

Wszystkie powyższe argumenty, przemawiają za tym, że dieta kobiet, które stosują antykoncepcję hormonalną powinna być urozmaicona i zrównoważona w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia w czasie jej stosowania, jak i w przyszłości. Wystarczająco duże ryzyko tych schorzeń niesie za sobą samo stosowanie antykoncepcji hormonalnej. Warto również zaznaczyć, że urozmaicona dieta młodych kobiet może wpływać nie tylko na zdrowie fizyczne ale i psychiczne, co pozwala im na łatwiejsze radzenie sobie z zespołem napięcia przedmiesiączkowego.

Piśmiennictwo

1. Bieżanowska-Kopeć R., Leszczyńska T., M. Pisulewski M. P., 2007. Oszacowanie zawartości folianów i innych witamin z grupy b w dietach młodych kobiet (20–25 lat) z województwa małopolskiego. ŻYWNOŚÄ†. Nauka. Technologia. Jakość 6 (55): 352 – 358.
2. Cichosz G. Hanna Czeczop H., 2013. Kontrowersje wokół białek diety. Pol. Merk. Lek., XXXV, 210 : 397-401.
3. Friedrich M., 2002. Składniki mineralne w żywieniu ludzi i zwierząt. Wydawnictwo Akademii Rolniczej, Szczecin.
4. Jarosz M., 2012. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa.
5. Lech M. M., 2011. Czy antykoncepcja hormonalna może być czynnikiem sprzyjającym zwiększeniu masy ciała u kobiet? Forum Zaburzeń Metabolicznych 2011 (2), 1: 27–33.
6. Neubauer K., Poniewierka E., 2013. Błonnik w wybranych chorobach układu pokarmowego. Piel. Zdr. Publ. 3, 3, 299–302
7. Ostrowska L., M. Lech M. M., Karczewski K. J. 2005. Wpływ stosowania dwuskładnikowych pigułek antykoncepcyjnych na przyrost masy ciała. Adv Clin Exp Med 14, 5: 939–946.
8. Speroff, L., Darney P.D., 2007. Antykoncepcja. Medycyna Praktyczna, Kraków.
9. Stachowiak G., Pakalski A., Połać I., Jędrzejczyk S., Stetkiewicz T., Pertyński T. 2004. Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych podczas doustnej antykoncepcji i hormonalnej terapii zastępczej. Przegląd Menopauzalny 1: 53–57.
10. Wierzejska R., Jarosz M., 2012. Niedożywienie i zaburzenia odżywiania u kobiet w wieku prokreacyjnym. Postępy Nauk Medycznych 12: 965-970.

autor:
mgr inż. Magdalena Junak
technolog żywności
absolwentka Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie

Antykoncepcja hormonalna i dieta a zdrowie
4.8 (95%) 4 votes