Akulturacja, czy enkulturacja żywienia – nową metodą odchudzania?

Akulturacja żywienia jest pojęciem z pogranicza demografii i dietetyki, odnosi się do przejmowania nawyków żywieniowych społeczności z którą się przybywa. Oczywiście w istocie, adaptacja ta powiązana jest z emigracją, gdyż właśnie to emigrantów akulturacja się bezpośrednio odnosi. Doniesienia naukowe od początku wykazują, że większość emigrantów, wcześniej, czy później przejmuje nawyki żywieniowe kraju gospodarza [1].

Dieta zachodnia, większości ludzi kojarzy się z żywnością śmieciową typu „fast food”, słodzonymi napojami, oraz wszystkim co smaczne, tłuste i niezdrowe. Oczywiście okrętem flagowym diety zachodniej są kraje wysokorozwinięte, ze Stanami Zjednoczonymi na czele. Idąc, dalej tropem skojarzeń, dietę mieszkańca kraju rozwijającego się, dla przykładu, rdzennego Afrykanina, kojarzyć można z żywnością prosta i zdrową: jama, ryżem, kukurydzą, bananami lub orzechami kokosowymi. Nie zaś frytkami, czy pizzą. Za obrazami nawyków idą też wyobrażenia sylwetek, gdzie po zachodniej stronie oceanu mamy osoby otyłe, zaś w gorących tropikach Amazonii szczupłych i sprawnych Afrykanów.

Jednak, adaptacja nawyków żywieniowych w literaturze przedstawiana jest najczęściej jako zjawisko negatywne. Prawdopodobnie jest to spowodowane modą na westernaryzację (zachodni styl życia). co oczywiście przekłada się na trend emigracyjny. Większość badań wykonanych zarówno na starym kontynencie, jak w nowym świecie, wskazuje zgodne z powyższym trendem, pogarszanie się sposobu żywienia imigrantów w porównaniu z dietą stosowaną przez ich rodaków. Różnice, te szczególnie uwidoczniają się w tranzycji międzypokoleniowej. Wśród najważniejszych niekorzystnych zmian w dietach imigrantów wymienia się: wzrost spożycia energii, tłuszczu i słodzonych napojów, przy równoczesnym zmniejszeniu spożycia warzyw i owoców [2]

Bazując na obecnej wiedzy można stwierdzić, że istnieje pozytywny związek pomiędzy żywieniową adaptacją kulturową a rozwijaniem otyłości w populacjach biednych, migrujących do krajów zamożnych. Płeć jest istotnym czynnikiem w relacji pomiędzy akulturacją a otyłością [3].

Adaptacja żywieniowa może działać dwukierunkowo. O ile adaptacja części nawyków związanych z odżywianiem jest pewna o tyle kierunek, jest już mocno uzależniony od szerokości geograficznej w jakiej się znajdziemy.  I tak imigranci z krajów rozwijających się, podróżując do krajów wysokorozwiniętych notują wzrost spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych, cukru i śmieciowego jedzenia [4]. To osoby trwale emigrujące w przeciwnym kierunku mogą odnieść korzyści zdrowotne, na przykład polegające na zwiększeniu aktywności fizycznej [5].Bezpośrednio z akulturacja, związana jest enkulturacja, czyli uniknięcie przyswojenia zgubnych nawyków kraju gospodarza. Co też oczywiście może mieć miejsce.

Na bazie informacji płynących z powyższego artykułu. nasuwa się wniosek, iż opuszczenie kraju (środowiska) w którym dominują złe nawyki, na korzyść państwa w którym warunki nakazują żyć zdrowo, może przynieść wymierne korzyści zdrowotne. Jednak istnieje jeszcze trzecie pojęcie „tranzytu żywności”, opisuje on trend nieustającego  poszukiwania rynków zbytu dla towarów konsumpcyjnych. To w połączeniu z starymi, złymi nawykami wywiezionymi z własnego kraju, może spowodować utrwalanie i zaszczepienie  w nową społeczność, kuszących elementów wygodnego zachodniego życia. Od człowieka, jednak zależy jak będzie żyć, niezależnie od miejsca w którym przyjdzie mu mieszkać.

Piśmiennictwo
1. Satia-Abouta J, Patterson RE i wsp. Dietary acculturation: Applications to nutrition research and diabetics. J Am Diet Assoc 2002, 102: 1105-1118.
2. Neuhouser, Marian L., et al. „Higher fat intake and lower fruit and vegetables intakes are associated with greater acculturation among Mexicans living in Washington State.” Journal of the American Dietetic Association 104.1 (2004): 51-57.
3. Delavari M, Sønderlund AL, Swinburn B, Mellor D, Renzaho A. Acculturation and obesity among migrant populations in high income countries – a systematic review. BMC Public Health 2013;13:458.
4. Uusitalo U, Sobal J i wsp. Dietary Westernization: conceptualization and measurement In Mauritius. Publ Health 2005, 8: 608-619
5. Barcenas C. Birthplace, tears of residence in the United States, and obesity among Mexican-American adults. Obesity. 2007;15(4):1043–1052.

autor:
mgr Paweł Janus
fizjoterapeuta, dietetyk
absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
absolwent Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Akulturacja, czy enkulturacja żywienia – nową metodą odchudzania?
Oceń