akademia dietetyki

Żywieniowe znaczenie kwasu foliowego dla kobiet w ciąży


Kwas foliowy jest witaminą mającą istotne znaczenie w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Grupą, która szczególnie narażona jest na jej niedobór są kobiety w ciąży. Niedostateczna podaż może powodować m.in. wady cewy nerwowej u noworodków. Źródłem folianów są zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego jaki i roślinnego. Kobietom w ciąży, a także tym planującym poczęcie dziecka zaleca się suplementację. Kwas foliowy jest dobrze przyswajalny z produktów farmaceutycznych - stanowią one jego uzupełniające źródło. Ponadto kwas foliowy jest również związkiem wrażliwym na czynniki zewnętrzne, a jego biodostępność może być ograniczona przez składniki pożywienia.

  • kwasy foliowe dla kobiet w ciąży

Kwas foliowy (kwas pteroiloglutaminowy, folan, folacyna, witamina B9) to związek należący do grupy witamin, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Substancja ta, a także jej pochodne należą do grupy folianów, różniąc się między sobą stopniem utlenienia. Posiadają podobną aktywność biologiczną, przy czym kwas foliowy jest  najlepiej przyswajalnym związkiem z tej grupy.
 

Występowanie w żywności

Foliany zawarte są zarówno w produktach pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego. Najlepszym ich źródłem są zielone warzywa liściaste, takie jak brokuły, brukselka, szpinak, kapusta, szparagi oraz bób. Równie dobrym źródłem kwasu foliowego i jego pochodnych są nasiona roślin strączkowych – groch, fasola, soja. Duże ilości folianów występują również w drożdżach, produktach pełnoziarnistych i kiełkach pszenicy. Znacznie ilości znajdują się w owocach oraz innych warzywach. Równie polecanym źródłem kwasu foliowego są orzechy.

kwasy foliowe w żywności

Wśród produktów pochodzenia zwierzęcego za dobre źródło folianów uznaje się podroby, zwłaszcza wątrobę. Wątroba nie jest jednak produktem polecanym ciężarnym ze względu na dużą zawartość retinolu, który może przyczynić się do wad rozwojowych płodu. Wysoką zawartością kwasu foliowego cechują się także jaja oraz łosoś. Mleko zawiera mniejszą zwartość folianów, nieco lepszym źródłem są mleczne napoje fermentowane np. maślanka czy jogurt. Sery dojrzewające twarde zawierają 10-40 μg/100 g tych związków, a twarogi ok. 30 μg/100 g. Lepszym źródłem są sery dojrzewające miękkie typu brie czy camembert. Ciężarne powinny jednak unikać spożywaniaserów pleśniowych ze względu na zwiększone prawdopodobieństwo zakażania listeriozą. Foliany w produktach mlecznych powstają w wyniku przemian metabolicznych bakterii kwasu mlekowego. Niewielkie ilości witaminy B9 są również syntezowane w przewodzie pokarmowym przez bakterie jelitowe.  Zawartość folianów w wybranych produktach spożywczych przedstawia ryc. 1.

  • foliany w produktach spożywczych

Biodostępność

Zazwyczaj w produktach spożywczych kwas foliowy występuje w zredukowanej formie, która jest bardziej podatna na działanie czynników zewnętrznych takich jak temperatura, promieniowanie UV, działanie tlenu, czy jonów metali. Obniżenie zawartości folianów w produktach obserwuje się podczas przechowywania. Wpływ na zmniejszenie ich ilości maja również procesy technologiczne. Ogółem w przetworzonej żywności straty tej witaminy sięgać mogą 50-80%. Na biodostępność folianów może wpłynąć skład diety, rodzaj folianów znajdujących się w diecie, a także używki, stany zapalne przewodu pokarmowego oraz niektóre leki. Z powodu interakcji z innymi składnikami żywności z trudem można ustalić dokładną biodostępność kwasu foliowego z diety. Szacuje się, ze jego przyswajanie z produktów żywnościowych waha się od 30 do 80%. Syntetyczny kwas foliowy jest wchłaniany prawie całkowicie.

normy żywieniowe dla kobiet w ciąży

Normy żywieniowe dla kobiet w ciąży

Instytut Żywności i Żywienia zaleca aby kobiety ciężarne spożywały 600 µg równoważnika folianów dziennie. Według FAO/WHO 1 µg syntetycznego kwasu foliowego odpowiada 1,7 µg równoważnika folianów, co oznacza, że należy spożyć dawkę 353 µg syntetycznego kwasu foliowego aby pokryć zapotrzebowanie. Jeśli istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej u płodu, na przykład gdy wystąpiły one u starszego rodzeństwa, pod kontrolą lekarza zwiększa się ilość standardowej dawki nawet 10-krotnie.

Skutki niedoboru

Hipowitaminoza związana z niedoborem folianów jest częstym schorzeniem, występującym na całym świecie. Na deficyty kwasu foliowego narażone są niemowlęta, dziewczęta w okresie dojrzewania ale szczególnie kobiety ciężarne. Jego niedobór w okresie ciąży, związany przede wszystkim z niewystarczającym spożyciem. Niedobór może spowodować niedorozwój łożyska i być związany ze spontanicznym rozwiązaniem ciąży, występowaniem niskiej masy urodzeniowej, a także powodować wrodzone wady cewy nerwowej u noworodków. Zalicza się do nich m.in. bezmózgowie, przepukliny oponowordzeniowe oraz jamistość rdzenia. Równie istotne jest wysycenie organizmu folianami przed zajściem w ciążę, gdyż już w ciągu pierwszych tygodni od zapłodnienia może dojść do niewłaściwego rozwoju mózgu u embrionu [4,5,6].
W wielu badaniach wykazano, że suplementacja kwasem foliowym u wszystkich kobiet w wieku rozrodczym zmniejsza wystąpienie wad cewy nerwowej o 70%. W Polsce częstość występowania wad cewy nerwowej jest bardzo wysoka i wynosi 2,68/ 1000 urodzeń. Współczynnik umieralności niemowląt spowodowany tymi wadami uznawany jest za najwyższy w Europie [3,5].

suplementacja folianów

Skutki nadmiaru

Podaż folianów przyjmowany z preparatów farmaceutycznych, w umiarkowanych dawkach, nie wywołuje skutków ubocznych. Zbyt wysokie spożycie może utrudnić diagnozę u osób z niedoborem witaminy B12. Mogą również wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami u osób chorych na padaczkę [4,5].

Podsumowanie

Kwas foliowy jest witaminą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Musi być dostarczana w odpowiedniej ilości wraz z pożywieniem ponieważ nie jest syntetyzowana w odpowiedniej ilości przez organizm. Kobiety w ciąży należą do grup szczególnie narażonych na niedobór kwasu foliowego. Zaleca się im spożywanie produktach bogatych w kwas foliowy i dodatkowo uzupełnianie diety przez przyjmowanie preparatów farmaceutycznych.

Piśmiennictwo:

1.McNulty B., Pentieva K., Marshall B. i współ. Women’s compliance with current folic acid recommendations and achievement of optimal vitamin status for preventing neural tube defects. Hum. Reprod. 2011, 26 (6): 1530-1536

2.Ziemlański S., Wartanowicz M. Rola folianów w żywieniu kobiet i dzieci. Pediatr. Współcz. 2001, 3(2): 119-125 

3.Czeczot H., Kwas foliowy w fizjologii i patologii. Postępy Hig. Med. Dośw. 2008, 62; 405-419

autor:
Marta Rembek
dietetyk
absolwentka Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu

« Powrót do bazy wiedzy

O nas

akredytacja-kuratorium-oswiaty.jpg

Akademia Dietetyki jest wyspecjalizowaną placówką oświatową, której organem założycielskim jest Fundacja Rozwoju Kapitału Ludzkiego.

więcej...

Nasi wykładowcy

mama-klinika.jpg

Agnieszka Guligowska

dyrektor merytoryczny

sylwia-szota-dietetyk-gdansk_2.jpg

Sylwia Szota

Gdańsk

dietetyk-krakow.jpg

Paweł Janus

Kraków

dietetyk-dariusz-kaput-wykladowca-dietetyki.jpg

Dariusz Kaput

Rzeszów

robert-korczak-dietetyk-z-warszawy.jpg

Robert Korczak

trener personalny


Dla uczestników szkoleń

akademia-dietetyki-regulamin.jpg

Regulamin

Regulamin placówki oświatowej "Akademia Dietetyki" - Centrum Kształcenia Ustawicznego...

więcej...

absolwent-dietetyki.jpg

Co potrafią nasi absolwenci?

Absolwenci Akademii Dietetyki są profesjonalnie przygotowani do pracy w obszarze dietetyki...

więcej...

egzamin-dietetyk.jpg

Literatura obowiązkowa i uzupełniająca

czyli, co warto przeczytać, aby wiedziec więcej...

więcej...

kurs-dietetyki.jpg

Niezbędnik kursanta

czyli, co każdy uczestnik szkolenia wiedzieć powinien... 

więcej...


Wyróżnienia, podstawy prawne

kuratorium-oswiaty-w-lodzi.jpg

Akredytacja Kuratora Oświaty w Łodzi

Najwyższa jakość naszych szkoleń została potwierdzona przyznaniem akredytacji Kuratora Oświaty w Łodzi.

więcej...

Egzamin potwierdzający przygotowanie do zawodu

Kurs zaawansowany dietetyki kończy się egzaminem umożliwiającym potwierdzenie przygotowania do zawodu dietetyk.

więcej...

Zaświadczenia

Akademia Dietetyki jako placówka oświatowa, ma prawo wydawania zaświadczeń o ukończeniu danego szkolenia na drukach MEN.

więcej...

Opinie o Akademii Dietetyki 

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Lublinie - opinie

"Program szkolenia był zgodny z moimi oczekiwaniami. Materiał przekazywany w sposób jasny i klarowny. Kurs podstawowy zachęcił do poszerzania swojej wiedzy na kursie zaawansowanym."

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Gdańsku - opinie

"Organizowany przez Akademię Dietetyki kurs oceniam jak najbardziej pozytywnie. Jego forma w zadawalającym stopniu spełniła moje oczekiwania, ponieważ poza uzyskaniem wiedzy teoretycznej, nauczyłam się wielu praktycznych rzeczy."

opinia.jpg

Kurs dietetyki we Wrocławiu - opinie

"Wiedza oraz sposób przekazywania informacji był na najwyższym poziomie. Bardzo miła i sympatyczna atmosfera[...]"

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Warszawie - opinie

Na szkolenie szłam "z przymusu zawodowego" a już po pierwszym spotkaniu wiedziałam, że to była bardzo dobra decyzja. Uważam, że każdy kto chce świadomie  żyć powinien takie szkolenie przejść.

więcej...

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Katowicach - opinie

Jako uczestnicy kursu podstawowego oraz zaawansowanego z zakresu dietetyki realizowanego w Państwa Akademii, chcielibyśmy wyrazić swoją opinię na temat prowadzącej zajęcia...

więcej... 

opinia.jpg

Kursy z dietetyki dla seniorów w Łodzi - opinie

Opinie osób po 60 roku życia na temat kursów dla seniorów w Łodzi realizowanych w ramach projektu "Zdrowa dojrzałość: wolontariat kompetencji z zakresu dietetyki" prowadzonego w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych (ASOS)

więcej...


Copyright © 2012 Akademia Dietetyki
strony internetowe łódź