akademia dietetyki

Znaczenie diety w procesie leczenia ran odleżynowych


Odleżyna jest uszkodzeniem skóry oraz tkanek leżących w głębszych warstwach. Powstaje pod wpływem długotrwałego ucisku, tarcia bądź obu tych czynników jednocześnie. Należy do trudno gojących się ran o charakterze przewlekłym - występują blisko u 70% osób po 65 roku życia. 

  • dieta a leczenie odleżyn

W głównej mierze problem odleżyn dotyczy pacjentów oddziałów geriatrycznych, ortopedycznych oraz intensywnej terapii, narażonych na długotrwałe obniżenie aktywności ruchowej oraz unieruchomienie. Miejsca szczególnie narażone na powstawanie odleżyn to: okolica potyliczna, okolica łopatek, pośladków, kości krzyżowej oraz kości ogonowej, a także okolice guzów kulszowych, łokci, pięt, uszu. W przypadku długotrwałego unieruchomienia pacjenta na boku jest to okolica kości biodrowej, kości ramiennej, kości udowej po stronie bocznej oraz kostki.

odleżyny zalecenia dietetyczne

Stan odżywienia a ryzyko odleżyn

W licznych badaniach wykazano, że niedożywienie (BMI,18,5 kg/m2) jest skorelowane ze zwiększonym ryzykiem powstawania odleżyn. Istnieje związek pomiędzy procesem gojenia się ran a masą ciała, indeksem masy ciała, niskim stężeniem albumin i cynku w surowicy krwi oraz całkowitym stężeniem białka. Niedożywienie (zwłaszcza białkowo-energetyczne) wpływa na funkcje układu immunologicznego, nasilając stan zapalny, który leży u podłoża choroby. Obserwuje się osłabienie produkcji przeciwciał oraz obniżenie poziomu immunoglobulin w osoczu. Dochodzi do upośledzenia funkcji obronnych organizmu i zwiększonej podatności na zakażenia septyczne.  

 

Tabela 1. Różnica odpowiedzi na ostrą chorobę między osobami dobrze odżywionymi a niedożywionymi. 

 


Dobrze odżywieni


Ciężkie wyniszczenie

Katabolizm białka

odpowiedni do potrzeb

niewystarczający w stosunku do potrzeb

Siła mięśniowa

odpowiednia

nieodpowiednia w stosunku do nasilenie choroby

Powikłania septyczne

rzadko

często

Odleżyny

rzadko

często

Gojenie się ran

prawidłowe

opóźnione

Możliwość rehabilitacji

zwykła

upośledzona


Żywienie pacjentów z odleżynami

Poza leczeniem farmakologicznym oraz fizykoterapeutycznym, niezwykle istotne znaczenie na szybkość gojenia się ran, ma zbilansowana dieta oraz normalizacja masy ciała (zwiększenie masy ciała w przypadku niedożywienia oraz restrykcja kaloryczna w obliczu nadwagi i otyłości). Zgodnie z zaleceniami European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) najważniejszym celem interwencji żywieniowej u chorych z odleżynami jest skorygowanie niedoborów białkowo-energetycznych, uzupełnienie kalorii oraz białka w połączeniu z suplementacją: argininy, witamin antyoksydacyjnych (C, E, A) oraz pierwiastków śladowych takich jak cynk i selen. W 2009 roku EPUAP opublikowało zaktualizowane, międzynarodowe wytyczne postępowania żywieniowego w leczeniu ran odleżynowych:

odleżąyny żywienie
  1. Sprawdź i oceń stan odżywienia każdego pacjenta z owrzodzeniem odleżynowym w chwili przyjęcia na oddział.
    1.1 Bezzwłocznie skieruj pacjentów z odleżynami do dietetyka w celu wczesnej oceny i interwencji zaburzeń stanu odżywienia.
    1.2 Określ masę ciała pacjenta i historię jej zmiany w celu stwierdzenia znacznego ubytku masy ciała (≥5% w ciągu 30 dni lub ≥10% w ciągu 180 dni).
    1.3 Oceń zdolność pacjenta do samodzielnego spożywania posiłków.
    1.4 Oszacuj dzienną rację pokarmową i podaż płynów.
  1. Zapewnij odpowiednią kaloryczność diety.
    2.1 Ustal zapotrzebowanie energetyczne na poziomie 30-35 kcal na kilogram masy. Modyfikuj kaloryczność diety w zależności od stanu odżywienia pacjenta. Chorzy z lekką niedowagą bądź niedożywieni wymagają dostarczenia w diecie dodatkowej ilości kalorii w celu zahamowania utraty masy ciała.
    2.2 Skoryguj i zmodyfikuj ograniczenia dietetyczne, jeżeli skutkują one w zmniejszonym przyjmowania przez pacjenta pokarmów i płynów. Wyżej wymienione czynności powinny zostać dokonane  przez dietetyka lub doświadczonego pracownika opieki medycznej.
    2.3 Jeśli wymaga tego stan kliniczny pacjenta, włącz do diety żywność o wysokiej gęstości odżywczej i/lub suplementy pomiędzy posiłkami.
    2.4 Rozważ włączenie żywienia dojelitowego lub pozajelitowego w sytuacji, gdy podaż drogą doustną jest niewystarczająca.
  1. Zapewnij właściwą podaż białka w celu utrzymania dodatniego bilansu azotowego.
    3.1 W jadłospisie uwzględnij 1,25 –1,5 gramabiałka na kilogram masy ciała pacjenta cierpiącego na odleżyny. Ilość ta powinna być modyfikowana wraz ze zmianą stanu klinicznego chorego.
    3.2 Upewnij się, że zaordynowana ilość białka w diecie nie upośledza funkcji nerek.
  1. Zapewnij odpowiednią podaż płynów. 
    4.1 Obserwuj pacjentów w celu wykrycia potencjalnych objawów odwodnienia. Zwróć uwagę na zmiany masy ciała, ilość wydalanego moczu, napięcie i elastyczność skóry, stężenie sodu w surowicy krwi oraz jej osmolarność.
    4.2 Zwiększ podaż płynów u pacjentów odwodnionych, z podwyższona temperaturą ciała, wymiotujących, z nadmierną potliwością, biegunką oraz obficie sączącymi ranami
  1. Zachęć pacjenta do spożywania zbilansowanej diety, która uwzględnia produkty będące źródłem witamin i składników mineralnych.
    5.1 Wzbogać dietę w suplementy witamin i składników mineralnych, jeśli dotychczasowy sposób odżywania jest niedoborowy bądź w sytuacji, gdy niedobór witamin i minerałów jest potwierdzony klinicznie.

Piśmiennictwo:

  1. Gunnarsson A, Lönn K,  Gunningberg L. Does nutritional intervention for patients with hip fractures reduce postoperative complications and improve rehabilitation?. Journal of Clinical Nursing 2009;18:1325-33.
  2. Sobotka L, Allison S, Fürst P, Meier R, Pertkiewicz M, Soeters P. Podstawy żywienia klinicznego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL; Warszawa 2007:106-12.
  3. Dorner B. New Recommendations for Treating Pressure Ulcers. Today’s Dietitian 2009;11(5):14.

 

autor:
mgr Monika Gackowska
dietetyk, analityk medyczny
absolwentka Collegium Medicum w Bydgoszczy

 

« Powrót do bazy wiedzy

O nas

akredytacja-kuratorium-oswiaty.jpg

Akademia Dietetyki jest wyspecjalizowaną placówką oświatową, której organem założycielskim jest Fundacja Rozwoju Kapitału Ludzkiego.

więcej...

Nasi wykładowcy

mama-klinika.jpg

Agnieszka Guligowska

dyrektor merytoryczny

sylwia-szota-dietetyk-gdansk_2.jpg

Sylwia Szota

Gdańsk

dietetyk-krakow.jpg

Paweł Janus

Kraków

dietetyk-dariusz-kaput-wykladowca-dietetyki.jpg

Dariusz Kaput

Rzeszów

robert-korczak-dietetyk-z-warszawy.jpg

Robert Korczak

trener personalny


Dla uczestników szkoleń

akademia-dietetyki-regulamin.jpg

Regulamin

Regulamin placówki oświatowej "Akademia Dietetyki" - Centrum Kształcenia Ustawicznego...

więcej...

absolwent-dietetyki.jpg

Co potrafią nasi absolwenci?

Absolwenci Akademii Dietetyki są profesjonalnie przygotowani do pracy w obszarze dietetyki...

więcej...

egzamin-dietetyk.jpg

Literatura obowiązkowa i uzupełniająca

czyli, co warto przeczytać, aby wiedziec więcej...

więcej...

kurs-dietetyki.jpg

Niezbędnik kursanta

czyli, co każdy uczestnik szkolenia wiedzieć powinien... 

więcej...


Wyróżnienia, podstawy prawne

kuratorium-oswiaty-w-lodzi.jpg

Akredytacja Kuratora Oświaty w Łodzi

Najwyższa jakość naszych szkoleń została potwierdzona przyznaniem akredytacji Kuratora Oświaty w Łodzi.

więcej...

Egzamin potwierdzający przygotowanie do zawodu

Kurs zaawansowany dietetyki kończy się egzaminem umożliwiającym potwierdzenie przygotowania do zawodu dietetyk.

więcej...

Zaświadczenia

Akademia Dietetyki jako placówka oświatowa, ma prawo wydawania zaświadczeń o ukończeniu danego szkolenia na drukach MEN.

więcej...

Opinie o Akademii Dietetyki 

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Lublinie - opinie

"Program szkolenia był zgodny z moimi oczekiwaniami. Materiał przekazywany w sposób jasny i klarowny. Kurs podstawowy zachęcił do poszerzania swojej wiedzy na kursie zaawansowanym."

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Gdańsku - opinie

"Organizowany przez Akademię Dietetyki kurs oceniam jak najbardziej pozytywnie. Jego forma w zadawalającym stopniu spełniła moje oczekiwania, ponieważ poza uzyskaniem wiedzy teoretycznej, nauczyłam się wielu praktycznych rzeczy."

opinia.jpg

Kurs dietetyki we Wrocławiu - opinie

"Wiedza oraz sposób przekazywania informacji był na najwyższym poziomie. Bardzo miła i sympatyczna atmosfera[...]"

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Warszawie - opinie

Na szkolenie szłam "z przymusu zawodowego" a już po pierwszym spotkaniu wiedziałam, że to była bardzo dobra decyzja. Uważam, że każdy kto chce świadomie  żyć powinien takie szkolenie przejść.

więcej...

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Katowicach - opinie

Jako uczestnicy kursu podstawowego oraz zaawansowanego z zakresu dietetyki realizowanego w Państwa Akademii, chcielibyśmy wyrazić swoją opinię na temat prowadzącej zajęcia...

więcej... 

opinia.jpg

Kursy z dietetyki dla seniorów w Łodzi - opinie

Opinie osób po 60 roku życia na temat kursów dla seniorów w Łodzi realizowanych w ramach projektu "Zdrowa dojrzałość: wolontariat kompetencji z zakresu dietetyki" prowadzonego w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych (ASOS)

więcej...


Copyright © 2012 Akademia Dietetyki
strony internetowe łódź