akademia dietetyki

Fakty, które wpływają na efekt pracy nad masą ciała u pacjenta z depresją


Wbrew powszechnie panującej opinii, depresja nie jest tylko widocznym obniżeniem nastroju. Według dostępnych źródeł, jest utratą zainteresowania czymkolwiek, niemożnością doznawania jakiejkolwiek przyjemności. Manifestuje się poprzez znaczne obniżenie nastroju, sprawności intelektualnej. Współwystępuje również z wieloma dolegliwościami somatycznymi. Współistnienie otyłości i depresji jest zjawiskiem bardzo częstym, niestety dość duże trudności sprawia zlokalizowanie, które z nich jest tym pierwotnym (PAP 2007). Przypuszczalnie tworzą one rodzaj błędnego koła, dlatego tym bardziej istotnym wydaje się być poznanie czynników chorobowych, które w sposób bezpośredni wpływają na efektywność kuracji odchudzającej.

  • problemy żywieniowe osób z depresją

Jak wspomina Babak Roshanaei-Moghaddam, psychiatra z Uniwersytetu Waszyngtońskiego, zdecydowana większość programów utraty wagi przywiązuje zbyt mało uwagi do procesu badania i leczenia depresji. Szkoda, ponieważ uwzględniając te czynniki można jednocześnie zadbać o zdrowie zarówno psychiczne jak i fizyczne pacjenta a więc doprowadzić do pełnego wyleczenia, a nie tylko zmian w zakresie przyzwyczajeń. Ponieważ psychika oraz fizjologia stanowią nierozerwalną całość, tak też powinny być traktowane podczas kuracji. Obecność kilku istotnych faktów nierozerwalnie powiązanych z depresją, ma istotny wpływ na efekt pracy dietetycznej.

depresja i otyłość

Serotonina

Jak wynika z badań, jednym z czynników występowania depresji jest zaburzenie działania neurotransmiterów w mózgu. Na skutek tych zmian dochodzi do zaburzeń w poziomie serotoniny, zwanej potocznie hormonem szczęścia (Young 2007). Niedobór serotoniny skutkuje deficytem pozytywnych odczuć, pojawia się więc potrzeba kompensacji braku. Częstym sposobem radzenia sobie z nim jest podjadanie słodyczy. Słodycze powodują krótkotrwały wzrost poziomu tego przekaźnika. Po kilku godzinach oznacza to jednak ponowny gwałtowny spadek i podjadanie zatacza błędne koło:

Zamknięty krąg zajadania problemów skutkuje zwiększeniem wagi, zwiększenie wagi prowadzi do spadku nastroju, sposobem na spadek nastroju jest zajadanie…

Często później zamiast reakcji na negatywne sygnały z otoczenia słyszymy: „Jestem gruba, nic mi się nie chce”, to zachowanie typowe dla ludzi uzależnionych.

Nałóg

Apetyt na słodycze współwystępuje tu również z przynależnością do grupy ryzyka uzależnień. Badania wskazują, że częstym sposobem radzenia sobie z depresją jest ucieczka w nałogi. Wykazano, że ten sposób działania pogarsza rokowania dotyczące wyleczenia z depresji. Ogólna zwiększona podatność na uzależnienia łatwo może znaleźć ujście w jedzeniu emocjonalnym.  Irracjonalne podejście rządzące zachowaniem ludzi dotkniętych nałogiem jest identyczne w przypadku każdego z nich. Nie ważne czy mowa tu o paleniu tytoniu, narkotykach czy chorobliwym podjadaniu. Zawsze w trudnej sytuacji łatwiej jest ponownie uciec w nałóg niż leczyć się z niego abstynencją. 

smutek i depresja a dieta

Warto pamiętać, iż kluczowa jest tu zmiana podejścia zgodnie z założeniem: „przestaję ze sobą walczyć, zaczynam się sobą opiekować”. Ponieważ walka ze sobą nierozerwalnie wiąże się z przeżywaniem negatywnych emocji oraz przegraną, dopiero opieka nad sobą wymusza rozpoznawanie własnych potrzeb.

Aktywność

Depresja to również wykluczenie aktywności fizycznej. Ze względu na spadek motywacji, brak energii, poczucie rezygnacji czy nierzadko niemożliwość odczuwania przyjemności, osoby dotknięte chorobą zamykają się w swoim świecie całkowicie rezygnując z ruchu. To duży błąd, ponieważ jak pokazują badania nawet krótka aktywność fizyczna np. w formie spaceru, znacząco podnosi poziom endorfin oraz serotoniny - a więc naturalnych substancji poprawiających samopoczucie i zmniejszających odczuwanie bólu (Paluska, Schwenk 2000). Warto więc pamiętać, że aktywność fizyczna to nie tylko i wyłącznie bieganie czy chodzenie na siłownię. Należy motywować chorego nawet do małych aktywności takich jak wspólne wyjście do sklepu czy pomoc w domowych obowiązkach. Efekty aktywności fizycznej mają również bezpośredni wpływ na wzrost pewności siebie oraz poczucie samoskuteczności, z których deficytem mamy do czynienia w chorobie.

myśli a dieta

Samoskuteczność

Osobie chorej na depresję towarzyszy również trudne do przezwyciężenia poczucie beznadziejności i bezradności. Wpływa to bezpośrednio na trudności w podejmowaniu konstruktywnych decyzji czy zmniejszoną odporność na stres. Dużą rolę odgrywa tu samoocena, której poziom warunkuje oczekiwania co do efektu podejmowanych działań. To właśnie od oczekiwań w sposób bezpośredni zależy to, czy pacjent zdecyduje się podjąć określone zachowania. Wysokie poczucie własnej skuteczności zmniejsza lęk i zahamowania związane z działaniem. Im wyższe u pacjenta, tym większa wytrwałość w dążeniu do celu, jest on również w stanie włożyć w działanie większy wysiłek, jeśli oczekuje, że potrafi osiągnąć cel (Bandura 2007). Praca nad zachowaniami zwiększającymi samoskuteczność buduje w chorym poczucie sprawstwa, przekonanie „może rzeczywiście jestem w stanie to zrobić”. 

Samoocena

Powołując się na badania Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii w Warszawie można wskazać, że na depresyjność oraz poczucie satysfakcji z życia wpływa przede wszystkim poziom samooceny. Co więcej postuluje się również znaczenie masy ciała dla wzmocnienia samooceny.

Czynnik ten jest powiązany bezpośrednio z poziomem depresyjności. Niskiej samoocenie towarzyszy wysoki poziom depresyjności, podczas gdy wysoka samoocena warunkuje wyższe poczucie jakości życia. Co ciekawe, poziom odczuwanej satysfakcji z życia wiąże się z innymi obszarami samooceny u osób z prawidłową masą ciała niż u osób z nadwagą. Udowodniono, że negatywne myśli na własny temat przyczyniają się do problemów z kontrolowaniem wagi ( WIHiE w Warszawie 2011). Brak akceptacji siebie łączy się więc bezpośrednio z pogorszeniem funkcjonowania w każdym z możliwych obszarów życia. Praca nad samooceną chorego pozwala na wprowadzenie trwałych i skutecznych zmian w kwestii satysfakcji z życia.

depresja a sposób żywienia

Lekozależne tycie

Prowadząc kurację pacjenta depresyjnego warto pamiętać również o obecności czynników niezależnych bezpośrednio od pacjenta. Leczenie stosowane w zaburzeniach nastroju bardzo często ma znaczący wpływ na zwiększenie apetytu czy procesy metaboliczne. Leczenie współwystępuje również często z bezsennością. Niewystarczająca ilość snu również w sposób bezpośredni sprzyja tyciu, nie tylko za sprawą nocnego podjadania (Neurology Reviews 2012). Tym samym leczenie zwiększa często masę ciała pacjenta. Nieodłącznym elementem są więc konstruktywne techniki pracy z nawykami oraz poszerzenie świadomości dotyczącej prawidłowych zwyczajów żywieniowych. 

W przypadku problemów psychologicznych związanych z depresją z pomocą przychodzi psychoterapia. Jak pokazały badania psychoterapia w trakcie terapii odchudzającej ułatwia redukcję masy ciała i podnosi efektywność terapii odchudzającej (PAP 2007). Powinna ona zawierać takie elementy leczące jak praca nad samoakceptacją, motywacją, samooceną oraz samokontrolą. Istotna jest tu również rola rozwijania samoświadomości. Bazą powinna stać się nauka samoobserwacji, świadomość własnego ciała, myśli i emocji, które są często podstawą do identyfikacji i adekwatnego zaspokajania własnych potrzeb.


Piśmiennictwo:

  1. Bandura A., Teoria społecznego uczenia się. Warszawa, 2007
  2. Bertrandt K., Samoocena a jakość życia i występowanie objawów depresyjnych u osób z nadwagą i otyłością  w porównaniu z osobami  o prawidłowej masie ciała, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii  w Warszawie, 92(4), 2011
  3. Juruć A. , Wierusz-Wysocka B., Bogdański P., Psychological aspects of food and oveweight, Poznań
  4. Katon, W.J., M. Von Korff, E.H. Lin, G. Simon, E. Ludman, J. Russo, P. Ciechanowski, E. Walker, and T. Bush. The Pathways Study: A randomized trial of collaborative care in patients with diabetes and depression. Archives of General Psychiatry 61 (10) 2004
  5. McKenzie K., Zrozumieć depresję, Gdańsk 2007
  6. Neurology Reviews, Lack of Sleep Linked to Obesity, 4;20 (4) 2012
  7. Newsweek.pl, Walka z depresją pomaga w odchudzaniu i na odwrót, 2010
  8. PAP – Nauka w Polsce, Depresja a efektywność kuracji, 2007
  9. Paluska, S.A., & Schwenk, T.L. (2000). Physical activity and mental health: current concepts. Sports Med, 29(3)2011
  10. Singh G., Jackson C. A, Dobson A., Mishra G. D, Bidirectional association between weight change and depression in mid-aged women: a population-based longitudinal study, International Journal of Obesity 2013
  11. Young, S. N., How to increase serotonin in the human brain without drugs. Journal of Psychiatry & Neuroscience, 32(6) 2007

 

autor:
mgr psychologii Agata Orłowska
spec. psychologii klinicznej
absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego

« Powrót do bazy wiedzy

O nas

akredytacja-kuratorium-oswiaty.jpg

Akademia Dietetyki jest wyspecjalizowaną placówką oświatową, której organem założycielskim jest Fundacja Rozwoju Kapitału Ludzkiego.

więcej...

Nasi wykładowcy

mama-klinika.jpg

Agnieszka Guligowska

dyrektor merytoryczny

sylwia-szota-dietetyk-gdansk_2.jpg

Sylwia Szota

Gdańsk

dietetyk-krakow.jpg

Paweł Janus

Kraków

dietetyk-dariusz-kaput-wykladowca-dietetyki.jpg

Dariusz Kaput

Rzeszów

robert-korczak-dietetyk-z-warszawy.jpg

Robert Korczak

trener personalny


Dla uczestników szkoleń

akademia-dietetyki-regulamin.jpg

Regulamin

Regulamin placówki oświatowej "Akademia Dietetyki" - Centrum Kształcenia Ustawicznego...

więcej...

absolwent-dietetyki.jpg

Co potrafią nasi absolwenci?

Absolwenci Akademii Dietetyki są profesjonalnie przygotowani do pracy w obszarze dietetyki...

więcej...

egzamin-dietetyk.jpg

Literatura obowiązkowa i uzupełniająca

czyli, co warto przeczytać, aby wiedziec więcej...

więcej...

kurs-dietetyki.jpg

Niezbędnik kursanta

czyli, co każdy uczestnik szkolenia wiedzieć powinien... 

więcej...


Wyróżnienia, podstawy prawne

kuratorium-oswiaty-w-lodzi.jpg

Akredytacja Kuratora Oświaty w Łodzi

Najwyższa jakość naszych szkoleń została potwierdzona przyznaniem akredytacji Kuratora Oświaty w Łodzi.

więcej...

Egzamin potwierdzający przygotowanie do zawodu

Kurs zaawansowany dietetyki kończy się egzaminem umożliwiającym potwierdzenie przygotowania do zawodu dietetyk.

więcej...

Zaświadczenia

Akademia Dietetyki jako placówka oświatowa, ma prawo wydawania zaświadczeń o ukończeniu danego szkolenia na drukach MEN.

więcej...

Opinie o Akademii Dietetyki 

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Lublinie - opinie

"Program szkolenia był zgodny z moimi oczekiwaniami. Materiał przekazywany w sposób jasny i klarowny. Kurs podstawowy zachęcił do poszerzania swojej wiedzy na kursie zaawansowanym."

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Gdańsku - opinie

"Organizowany przez Akademię Dietetyki kurs oceniam jak najbardziej pozytywnie. Jego forma w zadawalającym stopniu spełniła moje oczekiwania, ponieważ poza uzyskaniem wiedzy teoretycznej, nauczyłam się wielu praktycznych rzeczy."

opinia.jpg

Kurs dietetyki we Wrocławiu - opinie

"Wiedza oraz sposób przekazywania informacji był na najwyższym poziomie. Bardzo miła i sympatyczna atmosfera[...]"

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Warszawie - opinie

Na szkolenie szłam "z przymusu zawodowego" a już po pierwszym spotkaniu wiedziałam, że to była bardzo dobra decyzja. Uważam, że każdy kto chce świadomie  żyć powinien takie szkolenie przejść.

więcej...

opinia.jpg

Kurs dietetyki w Katowicach - opinie

Jako uczestnicy kursu podstawowego oraz zaawansowanego z zakresu dietetyki realizowanego w Państwa Akademii, chcielibyśmy wyrazić swoją opinię na temat prowadzącej zajęcia...

więcej... 

opinia.jpg

Kursy z dietetyki dla seniorów w Łodzi - opinie

Opinie osób po 60 roku życia na temat kursów dla seniorów w Łodzi realizowanych w ramach projektu "Zdrowa dojrzałość: wolontariat kompetencji z zakresu dietetyki" prowadzonego w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych (ASOS)

więcej...


Copyright © 2012 Akademia Dietetyki
strony internetowe łódź